De weg naar de begrotingscontrole waarop twee miljard extra zal moeten worden bezuinigd, ligt stilaan vol met kapotgeschoten ballonnetjes. Indexsprong, netto-index, btw-verhoging, al dan niet selectief: er kan geen ideetje geopperd worden of er staat iemand klaar om het meteen weer neer te halen. Dat behoort waarschijnlijk tot het klassieke politieke spel, alleen creëert het weer een onzekerheid die in deze toch al zo onzekere tijden te mijden is als de pest. Want zolang niet duidelijk is wie welke inspanningen zal moeten ophoesten, verschanst iedereen zich in zekerheid. De knip gaat op de portefeuille, en zeker de investeringen op wat langere termijn worden voor onbepaalde tijd uitgesteld, zowel bij particulieren als bij ondernemingen. En zo wakkert de onzekerheid de recessie nog wat verder aan.

Bovendien wordt het debat mateloos gepolariseerd. Iedereen is het er bijvoorbeeld over eens dat fraude dient te worden aangepakt. Maar wanneer een staatssecretaris dat voor het eerst in mensenheugenis ook tracht om te zetten in concrete maatregelen, komt er meteen het verwijt dat hij iedere ondernemer een fraudeur zou noemen. Net zoals anderen er dan weer geen graten in vinden om zowat iedere uitkeringstrekker als sociale fraudeur te bestempelen.

Willen we de begrotingsdoelstellingen halen, en op die manier de fundamenten van deze welvaarts- en verzorgingsstaat blijvend garanderen, dan zal eenvoudigweg iedereen daarvoor een stukje moeten bijdragen. En dat kan alleen wanneer minstens de indruk gewekt wordt dat de lasten daarvoor evenredig, gelijkmatig en proportioneel gespreid worden. Daar stelt zich vandaag een probleem. Er valt niet naast te kijken dat een bepaalde categorie van zeer grote bedrijven en banken voor zichzelf een parallel universum heeft gecreëerd, waar niet de regels gelden die voor andere gelden. Wanneer een ondernemer zijn zaken slecht beheert, onverantwoorde risico's neemt en geld uitgeeft dat hij niet heeft, gaat hij failliet. Wanneer topbankiers dat doen, blijven ze zitten, rapen verder riante bonussen op en betaalt de gemeenschap de factuur.

Iedereen die met arbeid en ondernemen zijn kost verdient, ziet op zijn belastingaanslag dat dit land recordhouder is in het wegbelasten van arbeidsinkomens en winsten. Behalve dan de top 20 van de bedrijven met grootste omzetten en winsten, die dankzij hun financiële knowhow in een de-factobelastingparadijs leven.

Geen enkele besparing zal als billijk en rechtvaardig overkomen, zolang die top-één-procent van de samenleving er van vrijgesteld blijft.

Yves Desmet
Politiek commentator