Het is voor een top-CEO een zwarte dag wanneer hij moet aankondigen een kwart van de banen in zijn Belgische vestigingen te moeten schrappen. Zeker bij grote ondernemingen komt dat als een schok, ook al is dit banenverlies kleiner dan de duizenden banen die al sinds begin dit jaar bij kmo's en kleinhandel verdwenen zijn.

De drastische sanering toont nog maar eens een aantal zaken aan. Dat de economie en de markten bijzonder volatiel geworden zijn, bijvoorbeeld. Net hetzelfde product waardoor Bekaert vorig jaar nog een 'boerenjaar' realiseerde, de zaagdraad voor zonnepanelen, kampt nu met een gigantische overcapaciteit omdat de markt stilgevallen is. Steeds meer bedrijven realiseren het grootste deel van hun omzet met producten die tien jaar geleden niet eens bestonden. Andere gaan dan weer snel roemloos ten onder. Wie niet mee is in de race om permanente innovatie, is gezien.

Er is ook een reden dat de vraag stilvalt: in recessietijden wordt er gespaard door de consument, niet geïnvesteerd. Wanneer bovenop ook nog eens de fiscale stimuli voor grote investeringen als zonnepanelen verdwijnen, valt de vraag helemaal stil. Besparen op overheidstekorten, het is al uitentreuren herhaald, is ook fnuikend voor de economische groei, en een uitsluitende aandacht daarvoor dreigt de crisis alleen nog maar groter te maken.

Er is daarnaast opnieuw de vaststelling dat de in oorsprong financiële crisis meer en meer het industriële weefsel begint aan te tasten.

Een laatste les is dat fiscale gunstmaatregelen voor grote bedrijven geen enkele garantie bieden op jobcreatie en sinds gisteren niet eens meer op jobbehoud. Het Bekaert Coördinatiecentrum NV maakte in 2009 en 2010 respectievelijk 25,1 en 18,4 miljoen winst. Daarop werden dankzij het systeem van de notionele interestaftrek zegge en schrijve 0 euro belastingen betaald. Bij Bekaert NV zelf bedroeg de winst 36,5 en 3,8 miljoen, en ook hier werd geen euro belasting betaald.

Bekaert is daar absoluut geen uitzondering in. Zowat de hele top-20 van het bedrijfsleven ontsnapt aan wat aan iedere andere Belg wordt gevraagd: bij te dragen in verhouding tot de gemaakte winst. Dat dit zogezegd niet anders kan om banen te creëren of te behouden is een fabeltje dat sinds gisteren bij het grof huisvuil gezet mag worden. En misschien een inspiratiebron voor de begrotingscontrole, vooraleer er via een btw-verhoging weer bij de brede bevolking aangeklopt wordt.

Yves Desmet
Politiek commentator