Vraag 'Holocaustherinnering' getuigt van naïeve omgang met verleden. Karel van Nieuwenhuyse en Kaat Wils zijn verbonden aan de specifieke lerarenopleiding geschiedenis, KU Leuven.

Het moest er wel eens van komen. Na het besluit om dan toch werk te maken van een Vlaams Holocaustmuseum en na de recente lancering van een nieuwe vakoverschrijdende eindterm omtrent herinneringseducatie, is er nu ook de politieke vraag om Holocaustherinnering expliciet op te nemen in die eindtermen. Pas dan zou gegarandeerd worden, zo suggereren Annick De Ridder, Luckas Vander Taelen, Bart De Wever en andere vertegenwoordigers van alle grote politieke partijen (DM 27/1), dat Vlaamse scholieren zullen afstuderen 'met kennis van zaken' over de Holocaust.

Dat die Vlaamse scholieren in hun lessen geschiedenis over de Tweede Wereldoorlog leren, lijkt de auteurs te ontgaan. Wel zijn die lessen er - gelukkig maar - niet op gericht een rangorde op te stellen van wat nu 'de donkerste bladzijde' uit 'onze' Europese geschiedenis zou zijn. Veeleer is het geschiedenisonderwijs er op gericht leerlingen inzicht te doen verwerven in de maatschappelijke en culturele processen die op lange en korte termijn een genocide als de Holocaust mogelijk hebben gemaakt.

Herinneringseducatie getuigt van een bij uitstek naïeve omgang met het verleden en een al even naïef geloof in de rechtlijnige moraliserende effecten van onderwijs. Je hoeft geen historicus te zijn om te weten dat uit het verleden weinig rechtstreeks te leren valt voor vandaag. Het cultiveren van herinneringen leidt bovendien niet per se tot meer tolerantie of vredelievendheid; herinnering kan evengoed gevoelens van haat en wraak stimuleren. Net daarom is het zo belangrijk om in het onderwijs het niveau van de herinnering te overstijgen, en historische analyse - ook van de herinnering zelf - centraal te stellen.

Uit onderzoek is intussen genoegzaam bekend dat een overmatige fixatie op goedbedoeld Holocaustonderwijs omgekeerde effecten kan hebben. Aan morele oordelen over de Holocaust is er bij leerlingen overigens geen gebrek - daarvoor kijken ze genoeg naar films. Veel moeilijker is het om hen een attitude van historisch denken bij te brengen. Daar is geen herinneringseducatie voor nodig, wel goed geschiedenisonderwijs. Hopelijk wordt daar bij de nakende onderwijshervormingen aan gedacht.