Merkel staat in binnen- en buitenland onder zware druk, maar ze zal haar huid duur verkopen, zegt Frank Schlömer. Schlömer was tot zijn pensioen buitenlandredacteur van deze krant.

De Duitse bondskanselier Merkel is tegenwoordig kop van jut voor velen in Europa. Politici en media hakken met een zelden geziene geestdrift op haar in en beschouwen Merkel zelfs al als doodgraafster van de Europese Unie. In opiniestukken wordt ze ronduit afgemaakt, ook met argumenten van bedenkelijke aard.

In de Griekse media wordt ze de jongste tijd maar wat graag afgebeeld in een nazi-uniform, met hakenkruis als armband inbegrepen. In de straten van Griekse steden hangen soortgelijke affiches, alsof het Berlijn was en niet de opeenvolgende incompetente Griekse regeringen in Athene die de financiële crisis hebben veroorzaakt.

Dat steeds meer jonge Grieken hun land verlaten om in het buitenland een betere toekomst te gaan zoeken is in die stemmingmakende media nauwelijks te vernemen. En al zeker niet dat veel van die jonge Grieken uitgerekend naar het vermaledijde Duitsland trekken, zoals tienduizenden dat in vorige decennia al deden.

Britse media roepen Zuid-Europese leden van de EU op Duitsland gewoon uit de Unie te mikken, alsof het niet de Britten zijn die zichzelf al lang onhandig aan de zijlijn hebben gemaneuvreerd. De stem van Londen heeft recent veel aan gewicht ingeboet in de EU en de schuld daarvan is louter en alleen in de Brits hoofdstad te zoeken.

De recente spectaculaire ratingverlaging van Frankrijk heeft ook de jonge politieke term 'Merkozy' een voortijdige dood doen sterven. Het is een opdoffer voor de Franse president, die voor sommigen zelfs zijn zo vurig gewenste herverkiezing als staatshoofd in het gedrang zal brengen.

In elk geval is de onderhandelingspositie van Nicolas Sarkozy ten opzicht van Angela Merkel verzwakt en daar hebben twijfelachtige ratingbureaus voor gezorgd. De Franse president zal nog wat kunnen ja-knikken als Merkel weer met argumenten en voorstellen komt, maar echt ernstig wordt Sarko in Berlijn niet meer door iedereen genomen.

De as Berlijn-Parijs heeft een forse schram opgelopen en de Franse krant Le Monde heeft het juist als ze stelt dat "Frankrijk naar de tweede afdeling is gezakt". Niet dat men zich daar in Berlijn vrolijk om zou maken, maar men kan er ook niet omheen kijken. Er hangen wolken aan de Berlijns-Parijse hemel en dat kon Nicolas Sarkozy heus wel missen.

Italiaanse persmuskieten hebben nu de jongste trap naar Merkel uitgedeeld door de rampenkapitein Francesco Schettino bij de Europese financiële crisis te betrekken. Die manoeuvreerde zijn statig cruiseschip Costa Concordia de vernieling in en kreeg van een chef van de kustwacht "Vada a bordo, cazzo" naar zijn hoofd geslingerd.

In een lichtjes afgezwakte versie betekent dat "Ga terug aan boord, verdomme". Op een cartoon in de Italiaanse krant 'l Libero krijgt Angela Merkel diezelfde woorden te horen terwijl ze ijlings wegroeit met een zwart-rood-geel geschilderde reddingssloep en haar gekantelde schip 'Europa Discordia' aan zijn lot overlaat.

Het is een media-evenement in heel Italië geworden en er bestaan al T-shirts van de grimmige en driftig roeiende Merkel. Men moet Il Libero niet al te ernstig nemen omdat het om een blad gaat dat erg dicht bij de gevallen ex-premier Berlusconi staat, die zich zelf vroeger al in bedenkelijke bewoordingen over het uiterlijk van de Duitse bondskanslier heeft uitgelaten. Maar het is wel symptomatisch voor het Merkel-bashen, dat in de Europese Unie tegenwoordig een soort tijdverdrijf is geworden. Merkel speelt inderdaad wel eens vaker de harde tante op het Europese forum, maar zonder Duitsland gaat er niets in de EU en die realistische kijk spreidt de Poolse krant Gazeta Wyborcza dan weer wel tentoon.

"Het zal nog moeilijker worden in Europa iets zonder Duitsland te doen. De 26 andere EU-lidstaten zullen niets tegen Duitsland kunnen ondernemen, behalve misschien de Unie opblazen." Maar er zal in vele hoofdsteden wel eens grondig worden nagedacht alvorens zo'n fatale stap te zetten. Daar ziet men nu eenmaal ook wel dat het vroegere Mädchen van Helmut Kohl de koningin van de Europese Unie geworden is.

Haar onwrikbare houding, pleidooi voor grote begrotingsdiscipline en zelfs het overwegen van sancties voor lidstaten, is voor een deel uit bluf te verklaren, maar anderzijds ook door het feit dat ze zichzelf in eigen land beter aan de man moet brengen. De verkiezingen zijn niet meer zo heel ver af en haar populariteit kent een dalende trend. Als de recente peilingen gelijk krijgen, zou ze niet terugkeren als regeringsleider, tenzij ze het roer nog resoluut kan omgooien.

Niet onder de indruk
Ze speelt graag de rol van sterke vrouw die in Europa zegt waar het op staat en die het ook in haar eigen coalitie aandurft de balorige liberalen de wind van voren te geven. Ze is niet onder de indruk van een zwakke Europese commissie, die de EU door de huidige stormen zou moeten leiden. Ze weet zeer goed dat Duitsland - of men dat nu graag hoort of niet - het sterkste Europese land is èn bovendien de grootste netto financier van de Europese Unie.

En, ze krijgt van haar eigen publiek voortdurend te horen dat solidariteit wel goed is en zelfs een plicht, maar dat die niet steevast uit één richting moet komen. Duitsland is een zelfbewust land geworden dat zijn verleden verwerkt heeft en totaal is ingebed in de Europese Unie, waarvan het zelfs een van de zware motoren is geworden.

Ook jonge generaties en niet-extremistische Duitsers vinden dat zij niet blijvend moeten opdraaien voor het wanbeleid dat tientallen jaren elders is gevoerd en die laten dat ook duidelijk aan hun regeringsleidster weten. Daar zit ook een van de verklaringen van haar harde houding, al is het voor Berlijn ook weer niet echt aangenaam dat iedereen plots weer tegen Duitsland is.

Angela Merkel staat onder druk van haar eigen electoraat, dat haar haast tot die harde houding dwingt. Ze zal die op de duur wel opgeven omdat ze niet houdbaar is de solidaire gemeenschap die EU heet, maar dat ze haar huid duur zal verkopen, daar is ze volop mee bezig.