Een staking zal ons land handenvol geld kosten, investeerders afschrikken en ons sociaal stelsel schaden, denkt Vincent Van Quickenborne. Van Quickenborne (Open Vld) is vice-eerste minister en minister van Pensioenen.

De Nederlandse auteur en historicus Geert Mak schreef onlangs het indringende essay 'De hond van Tišma' met als ondertitel 'Wat als Europa klapt?' Het is een snoeiharde analyse over de crisis in, maar ook vooral van de Europese Unie. Mak vergelijkt de hedendaagse situatie met de sfeer in Wenen vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, het groeiende besef dat oude zekerheden op de helling komen te staan. Vandaag lijkt het Europese project, dat ons al meer dan 65 jaar vrede en welvaart heeft gebracht, te kantelen.

Mak wijst erop dat de crisis voor de meeste Nederlanders en Duitsers nog altijd iets abstracts is, en dat geldt ook voor de meeste Belgen, maar op ditzelfde moment krijgen mensen in tal van Europese lidstaten, van Griekenland over Spanje tot Ierland, het steeds moeilijker om rond te komen. Ambtenaren worden niet meer uitbetaald, uitkeringen worden drastisch verlaagd en inkomens dalen tot onder de armoedegrens. En ook de toekomst ziet er niet rooskleurig uit. 'Van Polen tot Italië is er een grijze golf in aantocht die een zware last zal leggen op pensioenen, gezondheidszorg en andere sociale verworvenheden,' voorspelt Mak.

Ook ons land stond enkele dagen in het oog van de storm. Toen eind november 2011 de noodzakelijke hervormingen uitbleven, steeg de langetermijnrente voor ons land tot bijna 6 procent. Net als Italië leken we op weg naar de psychologisch gevaarlijke drempel van 7 procent. Tegelijk verlaagden de verschillende ratingagentschappen de kredietwaardigheid van ons land. Pas na de vorming van de nieuwe regering met een streng maar evenwichtig budgettair akkoord en een hele reeks fundamentele hervormingen, keerde de rust voor ons land op de internationale markten terug.

De goedkeuring van de eerste noodzakelijke pensioenhervormingen tijdens de eerste dagen van de langverwachte regering demonstreerde de vastberaden hervormingsaanpak van de nieuwe regeringsploeg. De langetermijnrente daalde opnieuw. Misschien klinkt dat voor heel wat mensen abstract, maar dat is het niet. Minder rente betalen, betekent meer geld overhouden om sociale en economische maatregelen te nemen.

Hiermee wil ik niet zeggen dat ons land opnieuw de teugels kan vieren. Het tegendeel is waar. Om uit het moeras te raken zullen we verder moeten gaan op het pad van hervormingen en besparingen. Waarom die vastberadenheid? Als ik kijk naar het pensioendossier heeft dat alles te maken met het getalm uit het verleden. Met uitzondering van het Generatiepact heeft men veel te lang gewacht met hervormingen die onze pensioenen verzekeren en versterken. Een vorige minister van Pensioenen bleef steevast ontkennen dat er problemen waren. Hij hield het bij de vaststelling dat de pensioenen tot 2015 uitbetaald konden worden. 'Au reste, après nous le déluge?'

Kruispunt en keuze
De weigering om de noodzakelijke - vaak onpopulaire - maatregelen te nemen, heeft ervoor gezorgd dat er vandaag geen tijd meer te verliezen is. Meer nog: het gebrek aan moed om in te grijpen, maakte ook dat we dreigden terecht te komen in scenario's die zich de jongste maanden aan het ontrollen zijn in Zuid-Europese landen die niet langer in staat zijn zelfstandig orde op zaken te stellen.

We staan in ons land echt op een kruispunt: kiezen we de weg uit deze crisis door te doen wat moet? Of gaan we verder op het pad van de stilstand die ons sociaal model uitholt en ons land laat afglijden naar brutale scenario's waarvan de zwakkere groepen in onze samenleving de eerste slachtoffers zullen zijn?

Mijn keuze is duidelijk. Na meer dan drie jaar stilstand hoop ik echt dat iedereen kiest om samen de handen uit de mouwen te steken en ons huis op orde te zetten. Vandaar mijn enorme teleurstelling dat de vakbonden toch besluiten om eind deze maand een algemene staking te houden. Een staking die ons land handenvol geld kost, investeerders afschrikt en finaal leidt tot minder middelen voor ons sociaal stelsel.

Toch zal de beslissing van de vakbonden mij niet doen afwijken van mijn voornemen om ernstig sociaal overleg te plegen. Het is mijn vast plan om de komende dagen en weken sociale partners én burgers verder te overtuigen van de noodzaak van ons beleid. Grondige hervormingen en verstandige besparingen zijn de enige recepten om langzaam maar zeker opnieuw in de top van het Europees peloton terecht te komen en de geloofwaardigheid van ons land te herstellen.

Zoals Churchill al wist: 'It's not enough that we do our best; sometimes we have to do what's required.' Doen wat moet. Het is in deze moeilijke tijden niet alleen de opdracht van politieke verantwoordelijken, maar van iedereen die ons sociaal en economisch weefsel wil versterken.