VRT-radiojournalist en Reinaert De Vos-kenner Lucas Vanclooster vindt het nutteloos dat Minister Schauvliege de vos vogelvrij heeft verklaard.

In het uitgestrekte woud achter de indrukwekkende gebouwen van de openbare omroep leeft een mythologisch wezen: de VRT-vos. Alleen wie na zonsondergang of voor het ochtendgloren werkt, heeft er al eens een glimp van opgevangen. Een paar dagen geleden kon ik de schitterende ogen van onze vos langdurig vangen in de machtige halogeen-verstralers van mijn bescheiden voertuig, neen geen VW Fox. Ik draaide voorzichtig het zijraam open, keek het dier vrank en vrij aan en sprak aldus: 'heer of vrouw Reynaerd, ik ben onvoldoende biologisch geschoold om uw geslachtelijke kunne te onderscheiden, en ik heet niet Luk of Veerle De Vos, maar ik verzeker je dat ik tegen de uitbreiding van de vossenjacht ben!' 'Zwijg onnozele mensenhals, ga naar je werk', kefte hij of zij misprijzend, en verdween in het struikgewas.

Het is zover. Vlaams minister van Milieu Schauvlieghe heeft toegegeven aan de druk van de Sint-Hubertus-vereniging en de kippenkwekerslobby om de jacht op vossen uit te breiden tot het hele jaar, en tot op 500 meter afstand van een legbatterij of amateuristisch hoenderhok. Wat de jagers ook mogen beweren, daarmee is de vos, euh, vogelvrij verklaard. Dat is niet alleen jammer maar ook nutteloos. Wetenschappelijk staat vast dat de vos een sterk territoriaal georganiseerd dier is, dat wil zeggen dat er maar een precies aantal exemplaren per zekere oppervlakte voorkomt. Wordt er één doodgereden door een auto, dan neemt een andere zijn of haar plaats in. En net zoals bij de egel dunt de mobiliteit het vossenbestand danig uit. Toen ik onlangs, om files op de E40 te vermijden, via Doornik vanuit het westen naar Brussel reed, zag ik 5 of 6 doodgereden vossen langs de kant van de autoweg. Hoe dan ook, zelfs zonder hulp van de automobilisten, met meer talent dan de mens, vermijdt de vos overbevolking.

Een bekend cliché is dat pluimstaart de geliefde hoenders van simpele volksmensen uitroeit en via beten het dodelijke hondsdolheidsvirus verspreidt. Qué? De vos is wreed en sluw, maar bovenal lui en laf. Als hij diep moet graven of hoog klauteren, druipt hij af. Wie bij zonsondergang zijn kippen, kiwi's en struisen in een normaal hok onderbrengt, kan op 2 oren slapen. Het ultieme middel om een vos weg te houden is even simpel als geniaal: laat een radiootje heel de nacht spelen. De kippen hebben er geen last van, integendeel, en de vos denkt dat boer en boerin in het kippenhok staan te kwelen. Trouwens, er sneuvelen veel meer hanen en zwarte zwanen na een aanval door een hond. Idem bij mensen. U loopt zowat 1 kans op 10 miljard dat u zal bezwijken aan een vossenbeet. U moet hem al te pakken krijgen en zijn muil tegen uw ledematen houden en dan nog eens duchtig aan zijn staart trekken, voor hij zal happen.

Vanwaar de hetze tegen dit mooie dier? Hierom: we zijn jaloers! Bij jagers valt dat te begrijpen: een vos kan wel eens met een ziek konijn of een lamme fazant aan de haal gaan. Jagers dulden geen concurrenten, sommigen vergiftigen zelfs roofvogels. De vos is een van de laatste authentiek wilde creaturen. Ontembaar, niet te domesticeren. Zijn snuit is snoezig, de vacht erg aaibaar, maar aan de andere kant, en neem dat letterlijk, stinkt hij als de pest. Manieren heeft hij niet. Hij leeft in een paradijselijke oerstaat van onschuld en barbarij. Daar hebben wij heimwee naar.

Op een dieper psychologisch niveau is er ook iets erotisch dat ons afschrikt. In het Waaslandse verhaal door Willem die Madocke maecte verkracht Reynaerd Herlinde, de teef van Isegrim, en hij beoefent plasseks op de dochters van de wolf. De moderne mens moest verdraaid wachten op Jambers en Goedele om dat niveau te bereiken. Het toneelstuk De Vossenjacht van Hugo Claus gaat over seks. En in de prachtige opera Het Sluwe Vosje van Leos Janacek is de vos een pril meisje, de boer die het vangt een vuige pedofiel. Gelukkig kan het sexy wicht ontsnappen om lekker te rollebollen met soortgenoten en vele kleine puppies te maken.

Tegelijk is de vos een van de weinige dieren die trouw blijft aan Hermeline, zijn vrouw, en die zijn kroost, Reynaerdine en Rossel, keurig opvoedt. Hij doet zulks in een ondergrondse burcht, Malpertuus, die geen visuele vervuiling veroorzaakt. Kortom, we moeten de vos niet bestrijden, maar beschermen als cultureel erfgoed. Een eerste opdracht voor de nieuwe eengemaakte erfgoedvereniging van minister Bourgeois!

Het sterkste argument hou ik voor het laatst. Ooit al in een vossendrol getrapt, iemand?