Marc Hooghe vergelijkt de communicatie van Kris Peeters met die van Elio Di Rupo. Hooghe is gewoon hoogleraar politieke wetenschappen aan de KU Leuven.

Zowel de Vlaamse als de federale regering werden de voorbije week geconfronteerd met de harde waarheid: doordat de economische groei in 2012 stilvalt, zal er sterker moeten worden bezuinigd dan eerst was voorzien. Als je het nuchter bekijkt, was de reactie van beide regeringen dezelfde. Er werd keurig beloofd dat die extra inspanningen er zouden komen, en dat er de volgende weken en maanden dan wel beslist zal worden waar de klappen precies zullen vallen. Het nuchtere feitenrelaas is dus identiek voor beide beleidsniveaus.

De communicatie, en dus ook de perceptie, verschillen echter hemelsbreed. Vlaams minister-president Kris Peeters vatte zelf de koe bij de horens door een cijfer te lanceren en iedereen te verzekeren dat men er wel zou uitkomen. Wat volgde was een merkwaardig rondje politiek gespin, waarbij de aandacht eenzijdig naar De Lijn ging. Vreemd genoeg werd het startschot daarbij gegeven door Jan Peumans (N-VA), die tot in het jaar 2004 zelf directeur marketing en strategie was van De Lijn. Als er dan toch moet bezuinigd worden, dan zou je verwachten dat men zo objectief mogelijk nagaat waar die euro's kunnen worden gevonden zonder dat men onherstelbare schade aanricht. Het succes van De Lijn is echter al lang een doorn in het oog van sommige rechtse partijen, die nu hun kans schoon zien om dit bedrijf te kortwieken.

In feite krijgen we hier gewoon een oprisping van het oude ideologische debat. Voorstanders van het privé-initiatief reageren altijd bijzonder kregelig als blijkt dat overheidsbedrijven als de VRT of De Lijn het gewoon zeer goed doen, en het huidige klimaat van besparingen is voor hen blijkbaar een gedroomde kans om komaf te maken met een vervelend succesverhaal. Wat in de hele discussie ontbreekt, zijn echter objectieve criteria. Als de dienstverlening van De Lijn er op achteruitgaat, dan betekent dat onvermijdelijk meer files, meer verkeersonveiligheid, meer verkeersslachtoffers, en meer luchtvervuiling. Vanuit het standpunt van goed bestuur zou je kunnen verwachten dat de Vlaamse regering haar beslissingen neemt op basis van dit soort objectieve overwegingen, en de besparingen niet alleen laat afhangen van een potje politiek armworstelen tussen de coalitiepartners.

Moedwillige verwarring
De federale regering zit objectief gezien in net hetzelfde financiële schuitje. Ook daar zal bijkomend moeten bezuinigd worden, en ook daar weet men voor het ogenblik niet waar dat geld gevonden zal worden. Maar terwijl niemand eraan twijfelt dat Kris Peeters stevig de touwtjes in handen heeft, is het duidelijk dat Elio Di Rupo de communicatie niet voldoende kan controleren.

Dat was het geval voor de vraag om uitleg van Europees commissaris Olli Rehn, bij de moedwillige verwarring rond de civiele lijst, en gisteren ook nog bij de kwakkel rond de ministerweddes. De N-VA heeft gekozen voor een scherpe oppositiestijl, en die giftige pijlen worden door de media gretig opgepikt. Dat is even wennen.

Op 22 december had ook het Vlaams Belang al opgemerkt dat enkel de dotatie aan de leden van de koninklijke familie werd bevroren en niet de civiele lijst. Dat laatste kan trouwens ook niet, omdat de civiele lijst krachtens artikel 89 van de Grondwet wordt vastgelegd voor de volledige regeringsduur van het staatshoofd. Als men de civiele lijst wil inkrimpen, dan moet men daarvoor wachten tot het aantreden van het volgende staatshoofd. Twee weken geleden werd die interventie van het Vlaams Belang volstrekt genegeerd door de pers omdat alles wat van die partij komt, door de journalisten per definitie wordt beschouwd als poujadistische kletspraat. Als twee weken later een politicus van de N-VA met exact hetzelfde verhaal afkomt, dan krijgt dat wel automatisch aandacht op de voorpagina's. Het feit dat de rechtstreekse dotatie aan de leden van de koninklijke familie (Fabiola, Filip, Astrid en Laurent) wel degelijk wordt bevroren, werd daarbij niet eens meer vermeld.

Aanvallen
Ook het verhaal over de weddes van de ministers ging gedurende enkele uren een eigen leven leiden. De communicatie van premier Di Rupo schiet hier duidelijk tekort. Hij laat dan wel een communiqué de wereld in sturen, maar dat leest meer als een nuchtere beschouwing dat "evident is dat maatregelen zullen worden uitgevoerd". Dat is niet het soort taal dat we op dat ogenblik van een premier verwachten. Als eerste minister moet hij op dat ogenblik zelf het woord nemen en heel duidelijk stellen dat hij er persoonlijk zal voor zorgen dat die 5 procent reductie er komt. Hij is de enige die op dat ogenblik op een autoritatieve manier een einde kan maken aan de verwarring en daarbij doet het er zelfs niet toe of hij zich van het Nederlands of het Frans bedient.

We hebben het afgelopen weekend gezien dat de N-VA gebruikmaakt van een bijzonder scherpe stijl van oppositie voeren. Het feit dat de aanvallen in het weekend worden gelanceerd, wijst er ook op dat men verwarring wil zaaien: in het weekend is het voor een regering immers moeilijker om meteen alle cijfers op tafel te leggen. Di Rupo moet duidelijk nog leren leven met die stijl van oppositie voeren. Maar hij is nu de premier van dit land, dan zal hij zich ook als premier moeten gedragen.