Het is geen goed voornemen, maar eerder een stille hoop. Dat we als land nooit geroepen zullen worden om de staatswaarborg voor Dexia ook werkelijk op te hoesten, want dan is dit land in alle betekenissen van het woord failliet. De ontslagnemende regering Leterme heeft een gigantisch risico genomen, volgens de inmiddels zo vertrouwde bankiersmantra dat sommige financiële instellingen nu eenmaal too big to fail zijn. De wetten van de vrije markt gelden immers niet voor hen die er de vurigste verdedigers van zijn. Eenmaal zij in de vuurlinie kwamen, werd een jarenlange privatisering van de winsten onmiddellijk omgebogen naar een collectivisering van de verliezen. Het ooit zo fiere Dexia, financieel kroonjuweel van de Belgische haute finance, is verworden tot een centjesaandeel van een bad bank. Onwaarschijnlijke speculatievormen met het eigen aandeel, een blinde megalomanie, hebben een ooit zo stabiele rots volledig geërodeerd en naar de rand van de afgrond gebracht, waar uiteindelijk alleen de hele gemeenschap van belastingbetalers nog voor een oplossing kon zorgen.

Het minste dat die gemeenschap kan vragen, in ruil voor haar niet onaanzienlijke bijdrage, is transparantie over hoe het zover is kunnen komen. Waar en wanneer en door wie de beslissingen zijn genomen, die tot dit fiasco aanleiding hebben gegeven. Dat is niet meer dan een bestaansminimum aan fatsoen.

Die transparantie voor de belastingbetaler zou er moeten komen via de parlementaire Dexiacommissie, waar de vertegenwoordigers van het volk zouden moeten kunnen uitspitten waar het fout gelopen is. Maar dat blijkt allesbehalve vanzelfsprekend te zijn. Zo krijgen de parlementsleden van de bijzondere commissie geen toegang tot de documenten van de Nationale Bank over Dexia. Gouverneur Luc Coene belemmert hen expliciet de toegang, zo blijkt uit zijn brief van anderhalve maand geleden aan commissievoorzitter Marie-Christine Marghem. Ook de notulen van de raden van bestuur van Dexia blijven voorlopig geheim. En ten slotte zijn er ook geen notulen voorhanden van de cruciale politieke vergaderingen van het kernkabinet over de evoluties in het dossier, en is het dus koffiedik kijken naar de mate waarin de ontslagnemende regering op de hoogte was van het reilen en zeilen bij de bank.

Op deze manier begint het er wel erg sterk op te lijken dat bovenop het financiële malgoverno ook nog eens een nauwelijks verhulde doofpotoperatie wordt opgezet, om toch maar te vermijden dat de echte verantwoordelijkheden voor het falen zouden kunnen vastgelegd worden, en nog erger, dat er geen lessen uit het verleden zullen te trekken vallen om dit in de toekomst te vermijden. De belastingbetaler die de factuur moet oprapen, mag blijkbaar niet eens weten waarom hij dat moet doen.

Yves Desmet
Politiek commentator