De hervorming van de pensioenen en de sociale onrust die erop volgt zorgen voor een stroom van reacties. Een greep uit het aanbod.

De generatiestrijd die er geen is
Reeds geruime tijd proberen rechtse partijen en opiniemakers ons wijs te maken dat er een nieuw generatieconflict in de maak is. Het strijdpunt van deze clash zou de pensioenhervorming zijn, waarbij de jongeren van dit land wel bereid zouden zijn om langer te werken, terwijl de vijftigplussers het land platleggen en zo snel mogelijk op wereldreis willen vertrekken. Dit idee is zo grotesk dat het haast onbegrijpelijk is dat zoveel intelligente mensen het uitdragen. Waarbij het opvalt dat die meestal een stuk ouder zijn dan de onbaatzuchtige jongeren die ze bejubelen en dat ze tot een inkomensklasse behoren die probleemloos haar geldoverschotten in een persoonlijk pensioenfonds kan stoppen. De zogenaamde generatiestrijd is slechts een rookgordijn voor de agenda van sociale afbraak en harde saneringen.

Steeds meer jongeren geloven dat ze nooit een pensioen zullen krijgen. Dat het systeem onherstelbaar stuk is. Dat er niet meer verontwaardiging is bij het gros van de opiniemakers over dat somber toekomstbeeld, is bedroevend. Het geld is op en iedereen moet zich daar maar bij neerleggen. Maar het is niet de leraar op brugpensioen die de economie heeft doen ontsporen. Het is niet de spoorarbeider met 40 jaar op zijn teller die de banken heeft doen instorten. Het is niet de ambtenaar die de financiële markten hun cynische spel heeft laten spelen. Waarom wil de liberale pensioenminister Vincent Van Quickenborne (Open Vld) net die mensen de crisis laten betalen? Waarom doet hij niets om de jongeren gerust te stellen over de toekomst van hun pensioen? Waarom neemt hij geen maatregelen om dat veilig te stellen?

Ik ben pas vader geworden. Iedere ouder weet dat de toekomst van zijn kinderen het belangrijkste is dat er bestaat. Ik ben er mij goed van bewust dat we met zijn allen langer aan de slag moeten. Ik heb geen probleem om dat te aanvaarden.

Maar als dat langer en harder werken betekent dat ik mijn dochter minder zie, haak ik af. Als mijn vriendin - zoals vele vrouwen in dit land - financieel gestraft wordt door de nieuwe pensioenregeling omdat ze minder tijdskrediet of loopbaanonderbreking kan opnemen, dan haak ik af. En ik ben zeker niet de enige jongere. Als christendemocraten, liberalen en socialisten geen maatregelen voorstellen om op het einde van de loopbaan langer aan de slag te kúnnen blijven, dan haak ik af. Kijk naar de Scandinavische landen, met hun creatieve systemen van deeltijds werk en deeltijds pensioen, of hun leeftijdsbewuste personeelsbeleid. Aan werkende mensen, jong of oud, geeft deze regering te weinig perspectief in ruil voor de inspanningen die we met zijn allen moeten doen.

België wordt de volgende jaren geen prettiger land om in te leven. Dat is niet alleen omwille van de crisis. Dat is ook de verantwoordelijkheid van de onrechtvaardige keuzes en het antisociale beleid van deze regering, met haar pensioenminister op kop. Het echt pijnlijke nieuws is dat het ook anders had gekund, maar dat heeft men het niet gedurfd.
(Wouter De Vriendt, Kamerlid Groen!)

Jeugd gegijzeld
Het debat over de hervorming van de pensioenen wordt, voornamelijk in Vlaanderen, uitgespeeld als een clash tussen generaties. Ouderen zouden hun eigen verworvenheden niet willen afgeven, hoewel ze nog onmogelijk te verdedigen zijn. De jongeren zouden de grote winnaars - en ook de belangrijkste eisers - zijn van deze 'noodzakelijke' pensioenhervorming.

De hervorming brengt ernstige schade toe aan onze belangen. Eerste element : een op de vijf jongeren zit zonder werk en twee op de vijf hebben een precair contract. Waarom moeten onze ouders langer werken, terwijl 200.000 jongeren momenteel uitgesloten zijn van de arbeidsmarkt? Tweede element: wat is de logica om ouderen aan het werk te houden, als er geen plaats is om jongeren aan werk te helpen? Een van de doelstellingen van de huidige politiek - zowel op vlak van het einde van de loopbaan als op vlak van de activering van werklozen - is een maximum aantal mensen aan het werk te zetten, waardoor zij in concurrentie geplaatst worden tegen elkaar. Met een maximale druk opdat zij eender welk werk aanvaarden, tegen eender welk loon, op eender welk moment van de dag en op eender welke afstand van de woonplaats. In ons voordeel, echt?

Men zegt ons dat de verworven rechten uit de 20ste eeuw niet meer houdbaar zijn. Zelfs wanneer we nu tot twee keer meer rijkdom produceren dan in de jaren tachtig? Waarom is het zo moeilijk om toe te geven dat het probleem niet de grootte van het stuk taart is, maar de manier waarop ze verdeeld wordt?

Tegelijk moeten we het beeld relativeren dat er een tsunami van ouderen aan zit te komen. We mogen ons niet beperken tot het vergelijken van het aantal 65-plussers met de werkende bevolking. Wat wel belangrijk is, is de vergelijking te maken tussen het aantal personen dat werkelijk aan het werk is, tot diegenen die niet aan het werk zijn (kinderen, studenten, werklozen, gepensioneerden). Vandaag de dag zijn er 100 mensen aan het werk voor 140 die dat niet zijn. Binnen twintig jaar zal deze ratio oplopen tot 100 voor 144 en binnen vijftig jaar tot 100 voor 151. Dit correspondeert met 3,8 procent van het bnp extra die geïnvesteerd moet worden in de pensioenen tijdens de volgende twintig jaar, zo'n 13 miljard. Dit is zeker een uitdaging, maar verre van onoverkomelijk naast de 7 miljard jaarlijkse korting op sociale bijdragen die aan het patronaat worden toegekend en de andere 8 miljard die een miljonairstaks zou kunnen opbrengen.

Het debat dat vandaag op de agenda staat, is een maatschappijdebat. Het probleem is niet dat er geen middelen zijn om de pensioenkosten te financieren. Het probleem is dat dat rijkste procent van de bevolking, dat zich de laatste twintig jaar 10 procent extra van het bnp toe-eigende, geen middelen wil vrijmaken voor dergelijke uitgaven. We moeten een herverdeling van de geproduceerde rijkdommen afdwingen. De afschaffing van de kinderarbeid, de achturendag en de betaalde vakantie werden ook niet ook niet op een schaaltje aangeboden, het zijn overwinningen die op straat behaald werden. Door jong en oud, zij aan zij.
(Jouwe Vanhoutteghem, ondervoorzitter Comac, jongerenbeweging van de PVDA)

Brief aan de jonge Ben
De lezersbrief van Ben De Raes (DM 21/12) bulkt van beschuldigingen tegen "een hele generatie", die een waslijst verwijten krijgt: kortzichtig beeld, toebrengen van onschatbare vernieling aan het milieu, het weigeren van "windmolens in onze tuin", het jarenlang talmen met pensioenhervorming, gebrek aan toekomstvisie.

Hij schrijft dat hij het beu is. Welnu beste Ben, ik ben het ook beu. Ik ben zestig jaar en ik ben het beu om door onnadenkende jongeren of mensen met een verborgen agenda schuldig te worden bevonden aan alles wat er in de maatschappij misloopt. Hoe kun je "hele generaties" gelijkschakelen? En over welke generatie heb je het overigens? Ben jij ook verantwoordelijk voor het minder fraaie dat sommigen van jouw generatiegenoten doen? Je beschouwt een loopbaan van 40 jaar als redelijk. Daar ben ik het mee eens. Maar weet je ook wel dat het tot in de jaren tachtig van de twintigste eeuw geduurd heeft vooraleer in België, als een van de laatste landen van Europa, de leerplicht verlengd werd van 14 jaar tot 16 jaar? En dat er dus tot toen mensen op hun 14de zijn gaan werken? Dat die al 40 jaar gewerkt hebben als ze 54 zijn? Zouden er tussen al de generaties geen mensen zijn die wel hebben nagedacht en getracht hebben iets te veranderen? Die steeds in woord en in daad om het milieu bekommerd zijn geweest? Die niet zijn meegegaan in de tredmolen van steeds meer en steeds nieuw? Die zich wel telkens hebben trachten te verzetten tegen wat onrechtvaardig was? Kun je gewone mensen verwijten wat er in de wereld boven hun hoofden heen wordt beslist?

Ik wil je vertellen dat ik me helemaal niet schuldig voel aan wat er nu allemaal in de westerse wereld misloopt. De ware schuldigen zijn de voorstanders van de ongebreidelde vrije markt, van het harde kapitalisme, van het heilige geloof in economische groei tot in der eeuwigheid amen als oplossing voor alles. Ik heb niet kunnen studeren zoals jij, beste Ben. Ik heb me echter steeds zo goed mogelijk trachten te informeren. Er was een tijd dat "de allochtonen" van alles de schuld waren. Daarna waren het "de Walen" en nu zijn het "de vorige generaties". Informeer je ook beter vooraleer je mensen aanvalt en laat je geen valse tegenstelling aanpraten. Evenmin als "de jongere", "de allochtoon", "de Waal" bestaan er hele generaties die over dezelfde kam kunnen worden geschoren.
(Lili Bammens, Heusden-Zolder)