Patrick De Rynck noteert een voorlopig dieptepunt Latijngooien. De classicus werkt als auteur, publicist en vertaler. Hij schrijft voor De Morgen over Griekse en Romeinse literatuur.

Is het toeval? Sinds het wegdeemsteren van de anti-intellectueel Stevaert zijn in onze vaderlandse politiek overal Latijnse citaten heen en weer beginnen te vliegen. Media zorgen gewillig voor de nodige megafoons en zo versterkt het fenomeen zichzelf. De nieuwe oneliner is een Latijnse oneliner. Het vliegwiel heet Bart De Wever, historicus en te laat geboren aanhanger van Julius Caesar cum suis.

Overal Latijn? Laten we historisch correct zijn: al dat gevleugelde Latijn hoor je vooral ter rechterzijde, bij de mannen (de zelfgeproclameerde Latijnstaligen zijn bijna altijd mannen) die van de traditie houden, de houvasten waar spreuken en zogenaamde algemene waarheden voor staan, in het Latijn of anderszins. Ik kan me vergissen, maar ik heb uit de mond van Bruno Tobback of Meryem Almaci nog nauwelijks Latijn gehoord. Latijn citeren als daad van protest, dat moet geleden zijn van The Life of Brian en het zo fout mogelijke 'Romanes eunt domus' (vrij vertaald: Romans, go home) dat de verzetsheld op de muur kalkte. Latijn spreken is vooral een daad van bevestiging.

De traditie dus. Daar maakt de humanistische Latijnse citatencultuur deel van uit. Uitpakken met Latijn of godbetert Oudgrieks stond eeuwenlang gelijk met het laten zien van je status en intellectuele capaciteiten. (Voor de jongere lezer: tot twee generaties geleden raakte je zelfs niet binnen in het universitaire walhalla als je niet eerst zes jaar Latijn had geleerd.)

De cultuur van het Latijn citeren was en is een cultuur van het epateren en het verbluffen. Rara, wie citeer ik en wat betekent het? En de ultieme vernedering: moet ik het misschien vertalen voor u? Latijn citeren suggereert belezenheid, maar is meestal façadisme. Het is een cultuur van bloemleesboekjes, Latijn voor managers en citatenwebsites waaruit snelsnel bruikbare zinnetjes worden geplukt. Het is chique nep.

De citeercultuur is ook een risicovolle cultuur: het gevaar is groot dat je in de fout gaat, en dus afgaat. Fout vertalen, verkeerd interpreteren, het Latijn fout citeren: we hebben het deze week weer allemaal zien passeren en het is, geloof me, de courante praktijk. Citeren zal correct zijn of zal niet zijn. Ergo, beste Raf Terwingen et alii, als je citeert, doe het dan goed. Anders ben je een keizer zonder kleren. Dit is misschien een betere suggestie: zwijg voortaan in het Latijn. Gnothi seauton, om met de Griek Sokrates te spreken. Ken uzelf. Eat your heart out, Terwingen.

*Hoe lang nog? Vrij naar Cicero.