Na alle doemberichten kun je je erover verbazen dat het nog zolang geduurd heeft, maar nu is het dan zover: de economie van dit land verkeert officieel in een recessie. Klinkt bekend in de oren, niet? Het lijkt er inderdaad op dat het opnieuw 2008 is, en dat we opnieuw door dezelfde ellende moeten als in die crisis die nog maar pas achter ons ligt. Economen debatteren erover of we nu nog altijd in dezelfde crisis zitten, dan wel of we nu in het tweede been glijden van de zogenaamde double dip, maar dat is eigenlijk maar een detail.

Relevanter is de vrees dat dit tweede deel van de crisis ons meer pijn kan doen dan het eerste, hoewel we toen in procenten dieper gezakt zijn. Had onze economie in 2008 nog een kussentje om de ergste schokken van de achteruitgang op te vangen, dan is die vetlaag er nu niet meer. Mensen die rechtstreeks getroffen werden, konden steun vinden in het bestaande sociale stelsel en in tijdelijke maatregelen die de regering trof.

Werkgevers, die nu zo te zwaard roepen tegen het brugpensioen, maakten destijds gretig gebruik van de vervroegde uittreding om oudere werknemers gemakkelijk en goedkoop te dumpen op kosten van de overheid. Die gemakkelijkheidsoplossing ligt vandaag veel minder voor de hand. Te vrezen valt dan ook dat in de nieuwe dreigende massale ontslagronde veel 'directe' ontslagen zullen zitten.

Dat is zeker zo omdat de overheid dit keer amper ademruimte heeft om het economische weefsel te ondersteunen. Overheidsinvesteringen kunnen tijdelijk de krimpende vraag op de markt wegvlakken - weliswaar tegen een hoge maar te verantwoorden prijs. Als we dat al zouden willen, dan ontbreekt vandaag simpelweg het geld om deze tweede recessie van overheidswege weg te consumeren.

De tweede financiële crisis heeft in heel Europa alle budgettaire reserves opgevreten. Net dat heeft geleid tot de monetaire crisis en nu dus ook tot een economische crisis. Als een regering al zou overwegen om de portemonnee weer open te trekken, dan zal ze genadeloos opgejaagd worden door de ratingbureaus, de bloedhonden van de vrije markt.

Het is dan ook een erg smal en glibberig pad waarop de nieuw ingezworen federale regering zich moet begeven. Voor veel extra steunmaatregelen is er geen geld (en geen politieke beweegruimte), maar van bijvoorbeeld de Britten kunnen we leren dat van hardvochtig bezuinigen in crisistijd enkel meer achteruitgang komt.

Het is duidelijk dat de regering-Di Rupo noch enige andere regering in Europa in zijn eentje een uitweg uit de ellende kan vinden. Het ultieme antwoord zal op het eind van de dag toch van een politiek verenigd Europa moeten komen. Het zou dan ook al een begin zijn mochten de Europese leiders vandaag opnieuw hun eensgezinde stem vinden, zodat ze tenminste het door de eurocrisis zwaar geschokte vertrouwen van ondernemers en consumenten weer kunnen herstellen.

Bart Eeckhout