dm column Het begint erom te spannen. Als we niet oppassen zijn we in Europa terug in de jaren 30 van de vorige eeuw. Nadat de Poolse minister van Financiën Jacek Rostowski al twee keer waarschuwde dat er kiemen worden gelegd voor een nieuwe oorlog in Europa, binnen tien jaar, heeft nu ook de chef van de Franse diplomatie, minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé, 'gewapende conflicten' in Europa niet uitgesloten mocht het mislopen met de euro en de eurozone. We nemen aan dat zulke mensen die dingen niet lichtzinnig zeggen.

Tegenover dat doemdenken staat collectieve machteloosheid. Het Frans-Duitse poker werkt verlammend en blijft duren. Iedereen weet dat het Angela Merkel is die het continent regeert vanuit haar kanselarij in Berlijn. Het Duitse Diktat noemde Mark Eyskens dat.

Is er dan echt geen hoop? Toch wel. Uiterst kritieke situaties en dramatiek maken een oplossing soms makkelijker. Dan kan er van alles gebeuren.

Merkel beweegt niet omdat haar zwalpende coalitiepartner, de liberale FDP, zich hoopt te redden met het populisme dat Bild rondspuit. Maar tegen half december, een week na de komende Europese Raad, zou de FDP haar houding over het nieuwe Europese noodfonds definitief vastleggen na een interne peiling. Indien de Duitse liberalen Merkel niet volgen, ligt haar coalitie zo goed als zeker aan diggelen. En dan wordt er misschien iets mogelijk.

Elders in Brussel stellen ze zich hoopvol de vraag of het niet gewoon een kwestie is van tijd. Misschien beseft Merkel binnenkort dat ze haar eigen verkiezingsnederlaag voorbereidt als de economische voorspellingen uitkomen over de recessie van volgend jaar. De gevolgen zouden tegen het einde van 2012, begin 2013 ook Duitsland treffen, net op het moment dat de kanselier naar nieuwe verkiezingen moet. Nog een reden voor soepelheid.

Bedeltocht
Maar voor het zo ver is moeten we volgende week weer door een Europese Raad, de negende dit jaar en de zoveelste van de laatste kans.

Het bilan van die bijeenkomsten is stilaan angstwekkend. Zo hebben de ministers van Financiën de voorbije dagen vastgesteld dat de bazooka die ze vorige maand bovenhaalden, bij lange de vuurkracht niet heeft van de verhoopte 1.000 miljard. En dat was al krap. De experten achten 750 miljard in het beste geval doenbaar, tenminste als Frankrijk zijn AAA-status niet verliest. En 750 miljard, daar lachen de markten mee als het erom gaat een dijkbreuk in Italië te dichten.

Ook de eigen inbreng van de banken bij de schuldherschikking van Griekenland is een flop. De onderhandelingen over die 'vrijwillige bijdrage' draaien op niets uit omdat de banken, die zelf aan het verdrinken zijn, 30 miljard euro overheidsgaranties en een hogere coupon vragen in ruil voor het afschrijven van de helft van de Griekse schuld. Maar tegen die voorwaarden is het onmogelijk om die schuld tegen 2020 naar 120 procent van het bnp terug te brengen.

En hoe zit het met de bedeltocht die de voorzitter van het Europese noodfonds EFSF op bevel van de EU-chefs moest ondernemen? Ook een sisser, een belediging zelfs. De G20-top in Cannes, waar president Nicolas Sarkozy wilde schitteren zodat hij zijn verkiezingscampagne in schoonheid kon lanceren, werd een afgang op dat punt.

Rest het IMF, dat steeds nadrukkelijker op de voorgrond treedt om toch hulp van de Europese Centrale Bank (ECB) door te sluizen. De blamage wegens gebrek aan interne solidariteit in de Unie, wordt daardoor compleet. Maar het moet dan maar, om het gezicht van Angela Merkel en van Mark Rutte te redden.

Eerder deze week was de Nederlandse premier in Washington, waar hij vurig pleitte voor een sterke tussenkomst van het IMF. En dat is zeer merkwaardig. Er valt immers iets te zeggen voor zijn en Merkels argument om de kraan van de ECB dicht te houden, namelijk dat die hulp verdovend zou kunnen werken op de pijn die de potverteerders in Athene, Rome, Lissabon of zelfs België moeten voelen opdat ze het eens en voor goed zouden afleren op andermans kosten te leven. Die opportuniteit van de crisis mag in hun ogen niet verkwanseld worden. Maar werkt die IMF-hulp minder verdovend? Alleszins heeft het IMF als geen ander de knowhow en de economische en financiële marteltuigen in huis om, gezien de ervaring in de ontwikkelingslanden, met hardleerse regimes om te gaan. En de tussenkomsten van de ECB via het IMF, maken de betrokkenheid van Merkel en Rutte minder zichtbaar voor hun kiezers.

Kan het cynischer?