Er zijn redenen om te betogen, maar die komen niet meteen van de vakbonden, schrijft freelancejournalist Karl Van den Broeck. Hun strijd tegen het 'asociaal' regeerakkoord is naast de kwestie.

Heeft u ooit al eens betoogd? Voor iets, tegen iets? Whatever. In groep achter een spandoek lopen in het midden van de openbare weg. Slogans scanderen, strijdliederen zingen ("'t Is maar een begin, wij gaan door met de strijd", is de ideale passe-partout), pamfletten ontcijferen van colporterende vakbondsmilitanten, kat en muis spelen met de politie. En nadien een stevige pint.

Wie ooit meeliep in de Marsen op Brussel, de Marsen voor Werk, de rakettenbetogingen, de Hand-in-Handbetogingen of de Witte Mars, zal die ervaring nooit vergeten. Hoe graag we onszelf ook voorhouden dat we geen kuddedieren zijn, toch is betogen een feest. Solidariteit, samen aan hetzelfde zeel trekken en even geloven dat het allemaal anders/beter kan. Een mens wordt daar warm van, vanbinnen.

Tronen doen wankelen
Betogingen zijn Grote Collectieve Momenten die een samenleving vorm geven. Het zijn feesten voor de democratie. De eerste maatregel die dictators afkondigen is een samenscholingsverbod. Betogingen kunnen tronen doen wankelen. Vreedzame directe actie loont nog altijd meer dan duizend tweets.

Is dit een oproep om vandaag mee op te stappen in de betoging van de vakbonden? Zij protesteren tegen het - volgens hen - asociale regeerakkoord. Is dat zo? Dat valt reuze mee. Dit is een klassiek Belgisch akkoord: iedereen wordt een beetje getroffen, maar de Grote Hakbijl is niet neergekomen op de hals van de 'kleine man'. België saneert niet met de botte bijl zoals dat - tot ergernis van de OESO - in Groot-Brittannië en Nederland gebeurt. Er wordt vooral gerekend op 'pijnloze' ingrepen zoals de hervorming van de notionele interestaftrek, de verlaging van de (fictieve) groeinorm in de ziekteverzekering, een bankentaksje en een nucleair heffinkje.

Als je dit plan vergelijkt met het legendarische Globaal Plan dan is het best evenwichtig. In 1994 bevroor Jean-Luc Dehaene de lonen voor drie jaar, hij voerde de gezondheidsindex in, liet iedereen een crisisbelasting betalen, bespaarde 75 miljard in de sociale zekerheid (in franken van toen) en hij verhoogde de btw. De aangekondigde vermogensbelasting kwam er niet. Als Di Rupo asociaal is, dan was Dehaene in 1993 een bloeddorstige houwdegen.

Het Globaal Plan leidde destijds tot de grootste algemene staking uit de Belgische geschiedenis: vendredi rouge, 26 november 1993. Daarna deden de vakbonden er alles aan om de gemoederen te bedaren. Zonder het plan zou België de euro niet halen en dat zou nog veel erger zijn dan tien 'globale plannen'. Op 24 december keurde het parlement de sanering van 180 miljard (in franken van toen) goed, een koopkrachtverlies voor Jan Modaal van 6 procent.

De betoging van vandaag is, zoals rode vrijdag in 1993, een ritueel. Bij de bonden is men best opgelucht dat de index overeind blijft en de werkloosheidsuitkering niet in de tijd beperkt wordt. Bovendien is de N-VA kaltgestellt. Dat is hen veel waard, heel veel. Deze regering 'kapotstaken' is dus geen optie in de syndicale hoofdkwartieren.

Alle reden toe
De bonden trekken vooral ten strijde tegen de hervorming van de (brug)pensioenen en de verstrengde activering van werklozen. Voor het tweede is iets te zeggen, want een activeringsbeleid is een dupespel als er geen jobs zijn. Maar dat er iets aan de pensioenen moet gebeuren, weet iedereen al twintig jaar.

De betoging van vandaag kreeg vooraf veel kritiek. Vreemd genoeg waren het de werkgevers, via Unizo, die op de sympathie van de burgers konden rekenen. Hun oproep om de hand aan de ploeg te slaan, klinkt vandaag oprechter dan de slogans van de vakbonden. De recente Arco- en Dexiadebacles van het ACW en het 'brugpensioen' van Steve Stevaert, zijn natuurlijk desastreus voor de geloofwaardigheid van de arbeidersbeweging.

En toch moet u vandaag betogen. Waarom? Omdat daar alle reden toe is. Omdat de grootste bedrijven in België amper 5 procent belastingen betalen, omdat 1,6 miljoen Belgen moeten rondkomen met een inkomen dat lager is dan de armoedegrens, omdat meer dan de helft van de Belgische Marokkanen arm zijn, omdat de elektriciteitsprijs in ons land de hoogste van Europa is, omdat ArcelorMittal eerst de notionele interestaftrek en de emissiehandel misbruikt en dan de boeken dichtdoet, omdat de ratingbureaus beslissen wie er premier mag worden in een land, omdat het rechtse eenheidsdenken een krachtig wederwoord verdient. En omdat u toch ooit in uw leven een keertje betoogd moet hebben.

Loop desnoods achter uw eigen spandoek, met uw eigen eisen.

Een sociale strijd die zich concentreert op het behoud van de 'verworven rechten' in plaats van op het eerlijker verdelen van die rechten is puur corporatisme. Deze betoging verdient betere ordewoorden.