dm column Griet Op de Beeck loopt rond in de wereld van de kunsten en schrijft over wat haar die week het meest getroffen heeft.

Machteloosheid. Misschien is dat in de reeks van allerellendigste gevoelens wel het allerellendigste. Eenzaamheid, colère, verdriet, rusteloosheid, angst, daar bestaan oplossingen voor, desnoods voor even. Maar vreselijke dingen die gebeuren omdat een ander ze heeft beslist, omdat het noodlot toeslaat, omdat de wereld niet lief is, da's verschrikkelijk. Tenminste, als die ander niet meer wil praten, of als het onomkeerbaar blijkt te zijn. Want dan worden een mens al zijn wapens ontnomen.

Een setting waarin iedereen even totaal machteloos staat, is natuurlijk geweldig boeiend als uitgangspunt voor een kwaliteitsserie, tegenwoordig toch één van de interessantere genres in kunstenland. Omdat er tijd is om een verhaal te vertellen. Omdat personages zich tot in de diepte kunnen tonen. Omdat er fascinerend te experimenteren valt met vorm. Dus als David Simon, de main man van The Wire - wat mij betreft één van de beste tv-series aller tijden - voor HBO een reeks maakt over post-Katrina New Orleans, dan kan dat bijna niet mislukken.

Treme is niet supernieuw op de markt, maar omdat het mij opvalt hoe weinig mensen het kennen, moet ik toch even roepen: haal dat alstublieft in huis. Het is een fictieserie over mensen die in New Orleans woonden toen de orkaan in 2005 toesloeg. Katrina was een van de zwaarste natuurrampen in de VS ooit. Met 1.836 doden en 81 miljard dollar schade. Er kwam nadien bakken kritiek op de Amerikaanse overheid die in allerlei opzichten te laks was geweest. President Bush onderbrak pas na twee dagen zijn vakantie. De serie begint drie maanden na de feiten, als mensen beetje bij beetje terugkeren naar hun huizen en proberen hun leven weer op te bouwen.

Het is vanaf de eerste aflevering duidelijk dat de makers van The Wire hierachter zitten. Ook deze keer worden misstanden - in de VS, en bij uitbreiding de wereld - op een fascinerende en genuanceerde manier geanalyseerd. Niet alleen de ramp zelf, maar ook hoe de organisatie van de Amerikaanse samenleving de dingen nog erger maakt, of tekortschiet. Ook deze keer wordt menselijkheid tot in zijn verste uithoeken geëxploreerd, aan de hand van charismatische en complexe personages. Dakwerkers, café- en restaurantuitbaters, muzikanten, academici, advocaten, leeglopers, blanken, zwarten, Aziaten, mensen met en zonder geld, mannen en vrouwen die zwaar of helemaal niet getroffen zijn, allemaal zijn ze even intrigerend, allemaal pakken ze je als kijker ongenadig in.

Ook deze keer werken ze niet alleen met topacteurs (de mannen die de onvergetelijke Bunk en Lester speelden in The Wire: Wendell Pierce en Clarke Peters maken opnieuw hun opwachting, John Goodman is adembenemend in een prachtige rol), maar ook met mensen uit New Orleans, veelal muzikanten. Want Treme is de naam van een van de oudste volkswijken van de stad, bakermat van de zwarte cultuur en muziek, en dat is een belangrijke insteek voor de serie. Er ontstaat doorheen al die afleveringen een kleurrijk portret van die buurt en alles wat haar zo uniek maakt, net zoals dat met de milieus in de verschillende jaargangen van The Wire het geval was. Dat is misschien wel een voorwaarde om Treme goed te vinden: je moet van muziek houden, of tenminste: je moet het kunnen hebben dat er niet alleen gepraat, maar ook gemusiceerd wordt, en dat die scènes de tijd nemen die nodig is om iets te vertellen, om een sfeer ten volle te laten indalen.

Ook met vorm wordt opnieuw duchtig geëxperimenteerd. The Wire ging al behoorlijk ver: door radicaal te kiezen voor een eigen look and feel, door compromisloos te gaan voor - naar klassieke normen - ingewikkelde plotlijnen en ontzettend veel personages die door de jaargangen heen opdoken en weer verdwenen. Met Treme zetten David Simon en de zijnen nog een stap verder. Scènes mogen onconventioneel lang duren, nu en dan, visueel blijven ze ver weg van het keurige, afgelikte, voorspelbare beeld, en cruciale scènes voor de ontwikkeling van een verhaallijn worden soms bewust nìet getoond, fascinerend trouwens hoe sterk dat kan werken.

Maar Treme is natuurlijk bovenal een pakkende serie omdat ze over het leven gaat. En hoe verschrikkelijk lastig en verschrikkelijk mooi dat wel niet is. Over mensen. En hoe veerkrachtig die zijn. Ook als alles hen wordt afgepakt, of toch erg veel, krabbelen ze met al hun moed en energie weer overeind. Over muziek, en hoe heftig dat kan troosten. Over hoe dat misschien de kunst blijkt: durven luisteren naar wat het hart zegt, zien wat bijzonder is en dat vasthouden, koesteren. Over vriendschap, en hoe dat kan redden. Over liefde, en hoe belangrijk, hoe schoon, en hoe moeilijk, af en toe, maar dan toch. Over de dood, en wat voor een monster dat is. Al bij al is deze serie optimistischer, blijer dan The Wire was, zonder aan tragiek in te boeten, of aan poëzie. Ik bedoel maar: kijk ernaar, het zal u helpen.

Griet Op de Beeck