Jos Bouveroux hoopt dat Di Rupo en De Croo hun vrees overwinnen en een pact sluiten. Bouveroux is voormalig hoofdredacteur van de VRT-nieuwsdienst.

Na een nieuwe stormachtige week in de Wetstraat bekruipt me zowaar enig medelijden voor de twee antagonisten: de (gewezen?) formateur en de jonge liberale voorzitter. Beiden weten dat ze tot elkaar veroordeeld zijn. Voor hun zespartijencoalitie bestaat geen alternatief. Toch voelen ze zich beiden eenzaam en hebben ze een heilige schrik om verlaten te worden door hun eigen achterban.

Wat me ook opvalt, is dat Elio Di Rupo ietwat te vaak naar de koning trekt om er zijn beklag te doen. Dat geeft geen blijk van krachtig leiderschap. Het lijkt erop dat Di Rupo niet in staat is om zelf moeilijke knopen door te hakken. Dat belooft voor de komende jaren als hij premier wordt. Ook in het verleden was Di Rupo pas, na het nemen van erg veel tijd, bereid om verregaande maatregelen te nemen (bv. de uitzuivering van de PS in Charleroi) als hij zich gedekt voelde door een meerderheid. In feite was en is Di Rupo veeleer een diplomaat die probeert standpunten te verzoenen en is hij enorm beducht om 'verlaten' te worden door zijn klassieke biotoop: het socialisme en syndicalisme in de arme provincie Henegouwen dat altijd al veel militanter en radicaler was dan in andere Waalse streken. De PS behaalde meestal haar monsterscores in dat rode Henegouwen. Di Rupo beseft zeer goed dat er een stevige clash zit aan te komen met zijn syndicale kameraden maar hij wil in geen geval alle bruggen opblazen. Vandaar zijn geschipper: angst om verlaten te worden door zijn vrienden en strijdmakkers.

PS pijn doen
Ook Alexander De Croo zit met de daver op het lijf dat zijn liberale kiezers hem in de steek laten en hun voorkeur geven aan het bijwijlen ronduit neoliberale discours van Bart De Wever. Vandaar dat hij absoluut wil scoren - en dus de PS pijn doen. De Croo doet me vaak denken aan de toen even jonge liberale partijvoorzitter Guy Verhofstadt. Die slaagde er in 1986 in met het Sint-Annaplan een formidabele verkiezingsnederlaag aan de onderhandelingstafel om te zetten in een politieke overwinning. Maar er is één groot verschil: de jonge Verhofstadt werd de hand boven het hoofd gehouden door formateur Wilfried Martens, tot woede soms van diens eigen christendemocratische vrienden. Verhofstadt slaagde in 1986 erin om in het regeerakkoord te laten opnemen dat "de indirecte en directe belastingen niet mochten stijgen". Of De Croo eenzelfde huzarenstukje kan realiseren, is twijfelachtig. Overigens maakte Verhofstadt het met zijn besparingen en privatiseringen zo bont dat de christelijke bonden en ziekenfondsen 'da joenk' naar huis stuurden. Maar zolang de christelijke bond het onpopulaire inleveringsbeleid bleef steunen, was de socialistische vakbond niet sterk genoeg om Martens en Verhofstadt ten val te brengen. Di Rupo zal nu ook wel weten dat de christelijke bond er niet bepaald florissant aan toe is na de Dexia-affaire. En dat het ABVV (of FGTB) het alléén aankan, is gewoon uitgesloten.

Dictaat van de markten
Bovendien zijn de omstandigheden radicaal gewijzigd. Steeds meer bepaalt Europa het sociaal-economische discours. De financiële markten hebben een zodanige aanval ingezet op de genereuze welvaartsstaat dat we slechts enkele elementen ervan zullen kunnen behouden. De politieke tegenmacht tegen het dictaat van de markten is (voorlopig?) nog niet sterk genoeg. Ook daar zal Di Rupo rekening mee moeten houden. Van zijn kant zou De Croo ook wat afstand moeten nemen van zijn ideologie en samen met andere Europese liberalen noodzakelijke controlemechanismen aanvaarden om het losgeslagen kapitalisme in te tomen.

Nog in de voorbije week is me een uitspraak bijgebleven van Annemie Neyts, die afscheid nam als voorzitster van de Europese liberale partij en daarbij een stevige sneer gaf aan de markten en de beursjongens. Blijkbaar beseffen sommige verdedigers van de vrijemarkteconomie dat er meer regulering nodig is en dat er een rem moet staan op de geldhonger. Temeer daar de echte economie mee de dieperik in gaat als de markten niet kalmeren.

Zouden Di Rupo en De Croo samen met de industriëlen en de vakbonden geen pact kunnen sluiten, naar aloude Belgische traditie, waarin de essentie van het Rijnlandmodel behouden blijft zonder de uitwassen en excessen? Het zou een krachtig signaal zijn, ook naar Europa toe.