Jos Leys stelt voor om het ACW uit Dexia Bank België te weren. Met het financiële failliet van Arco is ook het commerciële bankroet en een daverend moreel faillissement van het ACW ingetreden, zegt Leys, onderzoeker in bedrijfsethiek en financiën aan het Center for Ethics & Value Inquiry (CEVI) van de UGent.

Natuurlijk zijn Arco-Dexia-coöperanten geen drieste speculanten. Het zijn argeloze consumenten die, aangespoord door daarvoor bebonuste bankiers, hun geld toevertrouwden aan een beleggingsvehikel waarvan het management zich gaandeweg meer te buiten is gegaan aan excessieve weddenschappen en andere vormen van wanbeheer. Verdienen ze daarom een schadeloosstelling uit de zakken van hun medeburgers? Neen: er is de rechtbank, het patrimonium van het ACW en de tussenpersonen om zich op te verhalen.

Indien het schandaal van de waarborg toch doorgang zou vinden, katapulteert dat België naar Afrikaans niveau. Het is niet alleen een aanfluiting van de westerse maatschappelijke orde waarin aandeelhouders ondernemingsverliezen dragen. Ook blijkt dat in België de ene stam via bezetting van de staatsmacht de andere willekeurig kan beroven middels geveinsde, retroactieve verzekering. Innovatief en opmerkelijk is wel dat dit een transfer is van het jongere, Waalsere, minder bemiddelde, ongelovigere, meer allochtone deel van de bevolking naar het middelbare, Vlaamsere, katholiekere, autochtonere, beter bemiddelde deel van de bevolking. Kwestie van de sterkste schouders de zwaarste lasten te laten dragen, zoals het ACW voorstaat.

Desalniettemin: bij Afrikaanse status hoort een Afrikaanse rating en dito rentelast. De ACW-opperhoofden verspeelden zo niet enkel de eigen middelen en spaargeld van de aandeelhouders, ze zetten nu ook de gezamenlijke welvaart op het spel: Arco-Dexia. Uw aandeel in een failliete samenleving.

De nauwelijks verholen dreiging vanwege ACW-baas Develtere over het handelsfonds van de genationaliseerde bank Dexia stapelt enkel schaamteloze brutaliteit op misplaatste arrogantie. Mij lijkt het dreigement compleet ijdel. De coöperanten zullen niet van bank veranderen omdat de ACW-top daartoe oproept wanneer het staatsapparaat niet ingaat op haar eisen. Die tijd van brave volgzaamheid is voorbij - bovendien is allicht niet elke coöperant even inciviek als Develtere zelf.

Maar vooral hebben ze geen enkele goede reden om de ordewoorden te volgen. Want de financiële behandeling die ze mochten ondervinden heeft hen niet welvarender maar wel een beetje wijzer gemaakt. Arco en haar verkopers hebben aanhoudend de ware aard van de zaak verbloemd, zoals door gebruik van 'rente' in plaats van 'dividend', door het verstrekken van wazige, rooskleurige informatie en door de financieel ongeletterde klanten in de kantoren te begoochelen met illusies over risicotypes. Dat is noch financieel, noch sociaal een verkwikkende ervaring.

Ook de 'coöperatieve voordelen' die Arco zogenaamd uit de brand sleept bij de aangesloten bank en verzekering compenseren helemaal niet het ongunstige prijsverschil met de concurrentie.

Er zijn dus niet veel stimuli om Swiggers en Develtere te volgen en hun dreigement in daden om te zetten. Wel integendeel: niet alleen als aandeelhouder, maar ook als klant was er verhoogd risico op financiële mishandeling in handen van de coöperatie. Zo probeert Dexia via Visie, het blad van het ACW, gebrek aan financiële vaardigheid uit te buiten door aan te sporen tot wentelkrediet (>10 procent) om behangpapier te kopen en benzine te tanken! Zo zaten in het gamma van de verzekeringstak niet enkel instrumenten om de Belgische fiscus te ontwijken (Arcolux in Luxemburg), maar ook beleggingsverzekeringen die in aanmerking zouden kunnen komen voor het etiket 'woekerpolis', gelet op het hoge niveau van de multipele beheerlonen. De ACW-verzekeringsmaatschappij was daar, fier, Belgisch marktleider in.

Roofzuchtig
Neen, met het financiële failliet van Arco is ook het commerciële bankroet van het ACW ingetreden en Develteres dreigement zegt dus meer over de man zelf dan dat het enig gewicht heeft. Maar voor het ACW is dit daarbovenop nog eens een daverend moreel faillissement. Niet alleen heeft zij grandioos gefaald in het beheer van het eigen patrimonium en verzuimd bekwaam toe te zien op het gedrag van haar functionarissen. Zij heeft ook verzuimd om haar werkinstrumenten in bank en verzekeringen te gebruiken als hefbomen voor financiële emancipatie. In de plaats daarvan heeft zij bevoogdend en zelfs roofzuchtig geteerd op de financiële ongeletterdheid van haar achterban en al wie zij in het commerciële vizier kreeg.

Misschien kan de nieuw genationaliseerde bank Dexia hierin wel een positieve rol spelen. Er is tenslotte nog iets goed te maken - niet alleen jegens de eigen klantenbasis, maar ook jegens alle burgers, die nu er nu willens nillens aandeelhouder van zijn. Want, inderdaad, economisch gesproken is dit een nieuwe coöperatieve structuur, zij het niet onder hetzelfde ideologische hoedje. Het ware in elk geval best, om verdere ongelukken te voorkomen, er het ACW en haar gelastigden ver van te houden.

* Een variant op "Arco. Uw aandeel in een betere samenleving", de leuze die de coöperatieve holding voor zichzelf bedacht.