Berlusconi's (voorlopige?) aftocht heeft journaliste Anne Branbergen niet in een feestroes gebracht. Nuchter stelt ze vast: Mario Monti wordt niet alleen de nieuwe Italiaanse premier, hij is sinds 2005 ook international advisor van Goldman Sachs. Branbergen is samen met Martin Simek auteur van het boek Silvio, modern leiderschap (De Bezige Bij, 2010). Zij woont sinds 1983 in Italië.

Wat doet een international advisor van Goldman Sachs, de Amerikaanse bank die op Google automatisch oppopt als je 'financiële crisis' intypt? Bij Goldman Sachs is het in 2008 namelijk allemaal begonnen. Ineens is de vraag daar. Want Mario Monti, de 68-jarige Italiaanse professor economie die het stokje van Berlusconi heeft overgenomen om de euro te redden, blijkt international advisor van Goldman Sachs. Hij is dit al sinds 2005, toen hij zijn landgenoot Mario Draghi opvolgde. De Draghi die vorige maand aantrad als president van de Europese Bank. 'De twee Mario's' hebben de symboolbank van de Amerikaanse kredietcrisis dus als het ware naar en door de crisis van 2008 begeleid als international advisors.

Dit hoeft natuurlijk niets te betekenen. Misschien hebben de twee Mario's juist wel gewaarschuwd voor de crisis en werden zij niet gehoord binnen Goldman Sachs. Misschien is daarom de ene Mario opgestapt en voelde ook de andere Mario zich genegeerd. Wellicht verdient hij zelfs waardering voor het feit dat hij desondanks international advisor is gebleven, om erger te voorkomen, als het ware. Het punt is: we weten het niet.

Wat weten we eigenlijk wel? Dat iemand die door iedereen gekend en gewaardeerd wordt, als je afgaat op de internationale loftuitingen, bezig is een regering samen te stellen met mensen die niemand kent, - ook niet in Italië - maar die op voorhand waardering verdienen omdat Mario Monti ze kent.

Het feit dat Silvio Berlusconi zich nog geroepen voelde om zondagavond een afscheidsboodschap aan de natie de ether in te sturen werd door de mensen die weten hoe het hoort als belachelijk gezien. Tja, je moet het hem gunnen, maar het is natuurlijk wel een beetje zielig. Zo'n man die niets meer te vertellen heeft en dan toch nog zonodig uitleg wil geven aan het volk dat hem drie keer democratisch tot premier heeft gekozen, en dat niet helemaal begrijpt waarom hij het ineens niet meer is. Silvio Berlusconi is niet weggestemd in het parlement, hij heeft het Europa-dictaat nog veilig door de Senaat en de Kamer geloodst, hij heeft vrijwillig afstand gedaan van zijn functie, maar hij moet niet denken dat hij nog boodschappen aan de natie kan gaan sturen. Hou je mond, het is nu de beurt aan Mario Monti, punt.

"Ik ben dodelijk getroffen door het gemak, de nonchalance, de onbewustheid, waarmee de democratie hier even aan de kant is geschoven als betrof het een principekwestie waar je hooguit nog wat academische debatten over kunt voeren", schrijft Giuliano Ferrara, hoofdredacteur van het kleine Berlusconikrantje Il Foglio. Maar ach Ferrara, die geldt van oudsher als het kleurrijkste nummer uit het Circus Berlusconi, omdat hij zijn minister is geweest in het verre 1994 en omdat zijn fysieke gestalte van rond de 150 kilo niet serieus genomen kan worden, al erkent vriend en vijand zijn vlijmscherpe intelligentie.

Toch krijgt deze man, naar wie we niet meer hoeven te luisteren, want immers behorend tot een voorbij tijdperk, gelijk uit onverwachte hoek. Ook de Engelse Guardian maakt zich bezorgd over 'De opkomst van de technocratie', die zomaar even het hele democratische proces uitwist. "De technocratie zou wel eens heel snel tot meer vragen kunnen leiden dan die ze probeert te beantwoorden", schrijft The Guardian, verder niet bekend als bewonderaar van Berlusconi.

De gewone Italiaan in de bar slurpt aarzelend zijn cappuccino en vraagt bijna bedeesd aan zijn buurman: 'Tu hai capito cos'è successo?' ('Heb jij begrepen wat er is gebeurd?') De buurman denkt even na en bromt dan: 'L'hanno fregato.' ('Ze hebben hem verneukt.') Dat is het ergste dat je kan gebeuren in Italië: fregato worden. En er is een belangrijk deel van het Italiaanse volk dat nu dat gevoel heeft. Barroso en Van Rompuy kwamen afgelopen week al snel een bezoekje aan Rome brengen, Merkel en Sarkozy staan in de startblokken om de nieuwe premier Monti aan de borst te drukken, maar wij zijn fregati door de heren uit Brussel.