Freelance journalist Karl van den Broeck richt zijn hoop op het bestaande partijensysteem, eerder dan de G1000 waar hij geen innovatieve ideeën over de grote problemen van deze tijd gehoord heeft.

Ik behoor niet tot het clubje cynische zeurpieten dat de voorbije dagen probeerde de G1000 verdacht te maken. De financiering zou duister zijn. De inleiders zouden de deelnemers in een linkse, belgicistische richting duwen. Het zou een antidemocratisch antwoord zijn op de overwinning van de N-VA of een persoonlijke egotrip van een mediageile schrijver.

Deze oprispingen horen thuis op online zeurfora. Ze doen niets af aan de vaststelling dat de G1000 het interessantste politieke initiatief van het jaar is. Alleen zegt dat dan weer meer over de malaise van de Belgische politiek, dan over de intrinsieke waarde van de burgertop zelf.

Laten we elkaar geen Liesbeth noemen: de G1000 is een vrijblijvende vrijetijdsbesteding voor een paar duizend mensen van goede wil. De democratie 2.0 wordt hier niet uitgevonden. Innovatieve ideeën om de grote problemen van deze tijd aan te pakken heb ik niet gehoord.

No alternative
Het probleem van onze democratie is niet dat er te veel verkiezingen zijn, maar dat er te weinig visie is. Ons systeem kreunt onder de TINA-terreur: there is no alternative. Er lijkt maar één oplossing te zijn voor al onze problemen: minder solidariteit, meer ieder-voor-zich. Dat is al zo sinds de val van de Berlijnse Muur. Alle voorstellen die tegen deze pensée unique ingaan, worden weggehoond. Minder representatieve democratie en meer deliberatieve, dat zal weinig veranderen aan de almacht van de economie.

Deliberatieve democratie werkt vooral als tactisch wapen: om draagvlak te creëren voor concrete voorstellen: de Lange Wapper bijvoorbeeld. Als strategisch wapen is ze totaal ongeschikt. Je kunt er geen grote structuurhervormingen mee uittekenen; de sociale zekerheid hervormen in een uurtje. Kom nou...

De G1000 is vooral belangrijk omdat hij appelleert aan ons burgerschap, en dat is lang geleden. Jammer genoeg gaat de G1000 mee in een hardnekkig misverstand in het denken van David Van Reybrouck. Hij klaagde in zijn pamflet Populisme (2008) aan dat het parlement een legitimiteitsprobleem heeft omdat het geen representatief staal van de bevolking is. Wat een dwaling! Het parlement moet representatief zijn voor de politieke ideeën die leven in een samenleving, niet voor de sociologische samenstelling van de bevolking. Een man kan evengoed opkomen voor vrouwenrechten en een advocaat kan perfect de belangen van een arbeider verdedigen. En omgekeerd. (Trouwens: op de G100 was één jongere aanwezig. Representatief zegt u?)

Politieke ideeën kunnen uitgezet worden op een reeks assen: links/rechts, progressief/conservatief, religieus/seculier, nationalist/internationalist. Burgers vinden elkaar ergens op die matrix. Ze vormen partijen of bewegingen. Ze proberen anderen van hun ideeën te overtuigen en organiseren dan verkiezingen. Enkel partijen kunnen dienen om macht te verzamelen rond een idee. En dat is, naast de syndicale, de enige tegenmacht tegen de economische almacht.

Wat er op de G1000 gebeurt, gebeurde meer dan honderd jaar lang op congressen van onze politieke partijen. Alleen gebeurde het daar veel grondiger. Ideologen bepaalden de ideologische lijn. Studiediensten distilleerden daar becijferde beleidsvoorstellen uit. Die werden maandenlang door alle partijgeledingen bestudeerd en geamendeerd. Op congressen werden resoluties goed- of afgekeurd. Die mondden uit in een programma dat aan de kiezer werd voorgelegd. Een originele campagne was het sluitstuk van die partijwerking.

De politieke partijen hebben dit prachtige systeem overboord gegooid, behalve het laatste stadium ervan: campagne voeren. De ideetjes van Stevaert haalden het van de becijferde visie waarop zijn voorgangers destijds de fundamenten van de Belgische welvaartsstaat bouwden. (Dat de pers een verpletterende verantwoordelijkheid draagt in dit proces is voer voor een ander opiniestuk).

De partijen hebben het politieke denkwerk overgeleverd aan schimmige denktanken à la Itinera, Econopolis of Work For All. Schimmig omdat zij vaak wél geheimzinnig doen over hun financiering en omdat onder hun neutrale vernislaagje een ronduit rechtse politieke agenda schuilgaat.

Campagnefolders
De partijen laten ons, kiezers, tegenwoordig al het politieke werk doen. Binnenkort krijgen we weer hun blinkende folders in de bus waarin we gevraagd worden wat hun prioriteiten voor de volgende verkiezingscampagne zouden moeten zijn. Ik zou graag voldragen, becijferde en innovatieve voorstellen te lezen krijgen van de partijen zelf. Zij worden daar riant voor betaald.

Als burger wil ik dat proces kunnen volgen, wil ik op geregelde tijdstippen mijn stem kunnen verheffen (in een actiecomité, in een petitie of in een lezersbrief) maar ik verwacht van de politici dat zij met doordachte voorstellen komen en die omzetten in beleid (of oppositie). Dat ze daarbij een beroep moeten doen op de expertise die aanwezig is in de samenleving, is evident. Maar dat mag hen niet ontslaan van de plicht om zélf te blijven nadenken.

De Franse schrijver en ex-diplomaat Stéphane Hessel (94) ziet vandaag voor de derde keer in zijn leven de democratie op de rand van de afgrond staan. In zijn pamfletten Indignez vous en Engagez vous is hij scherp voor de huidige politieke klasse. Toch keurt hij het wantrouwen ten aanzien van politici niet goed. "Wie een boodschap wil realiseren, kan dat niet zonder partijen. In plaats van zich te laten domineren door partijen raad ik jongeren aan om de partijen te heroveren. Ze moeten hun engagement investeren in politieke partijen, want die kunnen het beleid van een regering sturen. Wie aan de kant blijft staan, zoals Attac, bereikt niets."

Wat mij betreft mag Attac in deze paragraaf ook vervangen worden door de G1000.

Als David Van Reybrouck écht iets wil veranderen, dan moet hij de deelnemers aan de G1000 aansporen om een lidkaart te kopen. En misschien moet hij dat zelf ook maar doen.