Het Turks-Koerdische conflict wordt nu ook in Antwerpen uitgevochten. Dirk Rochtus vreest escalatie. Rochtus doceert internationale relaties aan Lessius Antwerpen. Hij publiceerde recent het boek Turbulent Turkije.

De recente rellen tussen Turken en Koerden in Antwerpen zijn alarmerend. Tot nu toe zag de stad enkel betogers in het Israëlisch-Palestijnse conflict met elkaar op de vuist gaan; vorige week kwam er vanuit Turkije een nieuw conflict bovenop.

De meeste Koerden hier zijn ook burgers van Turkije, maar wat hen onderscheidt van de andere Turkse staatsburgers is een andere opvatting over de staat. Ze willen meer culturele rechten, zoals onderwijs in de eigen taal, het Koerdisch. De Turkse burgers met het Turks als moedertaal de enige officiële taal in Turkije houden vast aan de unitaire staat.

Die spanning leeft al vele jaren in Turkije en vindt zijn weerslag ook op Europese bodem. Nieuw is dat soort rellen op zich niet. Toen Öcalan, de leider van de Koerdische guerrillabeweging PKK, in 1999 opgepakt werd door een speciale eenheid van het Turkse leger, kwam het tot gewelddadige protesten van Koerden over heel Europa. Het Koerdische Instituut in Brussel zelf werd in 2007 in brand gestoken.

Nieuw is dat de Turks-Koerdische brand vanuit de Belgische hoofdstad waar de wereldgemeenschap thuis is overslaat naar de 'metropool'. Het conflict escaleert een hele week lang rellen én breidt zich uit naar de regio. Wordt Gent het volgende schouwtoneel van geïmporteerde conflicten?

Waarom net nu? De strijd tussen de PKK en het Turkse leger woedde in alle hevigheid van 1984 tot 1999. Maar hij speelde zich af in Zuidoost-Turkije. Andere gedeelten van Turkije merkten er behalve een toestroom van Koerdische vluchtelingen niet veel van. De laatste jaren staat de Koerdische kwestie weer volop in de belangstelling in heel Turkije. De PKK is weer wakker geschoten; er is een democratische partij, de BDP, die in het Turkse parlement de Koerdische belangen behartigt; de Turkse media voeden het debat en de Europese Unie dringt aan op een oplossing. De Turkse burgers voelen er zich dan ook emotioneel heel erg bij betrokken. Hun onderlinge discussies ontaarden daardoor soms in knokpartijen. Veel Turken zien immers in elke Koerd die ijvert voor meer culturele rechten een PKK-sympathisant. De acht gelijktijdige aanslagen waarbij de PKK op 19 oktober 24 Turkse soldaten doodde, deden het vat overlopen van woede.

Ook hier bij ons. Belgische Turken en Koerden volgen het nieuws in Turkije. Het land is ver weg, maar in hun geest is het vlakbij. Integratiewil bij velen weerhoudt hen niet van verdere verbondenheid met het moederland.

Handje
Hoe dergelijk geweld in de toekomst vermijden? Als we moeten wachten op Turkije voor een oplossing, zullen we nog aardig wat geduld mogen oefenen. Repressief optreden met meer blauw op straat? Dat werkt enkel op korte termijn. De beste oplossing voor nu is de vertegenwoordigers van de Turkse en Koerdische verenigingen bij elkaar aan tafel zetten, met als doel dat ze eindelijk eens naar elkaars argumenten luisteren. Dat ze elkaars angsten wegnemen. De Koerden drukken de Turken best op het hart dat ze met hun streven naar meer autonomie de Turkse staat niet willen ontmantelen, de Turken de Koerden dat ze respect voor de Koerdische taal en cultuur hebben.

Turkije weet drommels goed wat zijn burgers in het buitenland uitspoken. Een Turks-Koerdische dialoog in 'het land van de compromissen' zou inspirerend kunnen werken op Turkije dat bekommerd is om zijn imago in Europa. Dialoog is nodig. Anders verandert het Antwerpse handjessymbool van de 'koekenstad' in een vuist.