Classicus Patrick De Rynck vergelijkt de afbrokkelende muren van Pompeji met de situatie waarin Italië zich bevindt. De Rynck werkt als auteur, publicist en vertaler. Hij schrijft recensies in de literaire bijlagen van De Standaard en De Morgen, voornamelijk over Griekse en Romeinse literatuur.

Ze lachen met ons. Zo luidt de kop van de Berlusconikrant Il Giornale van maandag, daags na het understatement van het jaar. Te weten: de meesmuilende blik van gelukkige kersverse vader Nicolas Sarkozy richting Angela Merkel, en vervolgens omgekeerd (lachen is besmettelijk), bij de vraag hoe het zat met Berlusconi en zijn besparingen. Merkels verlate wraak voor Berlusconi's geneuzel over de non-eigenschappen van haar achterwerk?

Italië is collectief verongelijkt. Voormalig Commissievoorzitter Romano Prodi: "Ik ben geïrriteerd en voel me vernederd." Oppositieleider Franco di Pietro: "Een belediging voor 50 miljoen Italianen. Door Berlusconi zijn we de risee van de wereld geworden." Pier Luigi Bersani, leider van de Democratische Partij, ook oppositie: "We zijn collectief belachelijk gemaakt. Wij zijn niet allemaal Berlusconi." Er wordt opgeroepen tot een laugh-in bij de Franse ambassade. Het trotse volk is diep geraakt en zet dat al dan niet op het conto van de eeuwig schalkse en rimpelloze Cavaliere. Het Frans-Duitse gemonkel stemt tot intense droefenis en leidt hier en daar tot wraakgevoelens. "Een misverstand", volgens Franse en Duitse diplomatieke bronnen. Er zijn van die momenten waarop zelfs de altijd omzwachtelde diplomatentaal machteloos staat. Bijvoorbeeld tegenover de lichaamstaal van Merkozy van zondag.

Wel, mijn geliefde Italiaanse vrienden, het is allemaal nog veel erger. Merkel en Sarkozy hebben, tot spijt van uw Italiaanse nijd, overschot van gelijk. Ze hadden nog veel harder moeten lachen. Ze hadden over uw vermaledijde tv-schermen moeten rollen van het uitlachen. Want uw Italië is de jongste jaren verworden tot een schim van zichzelf, en lang niet alleen economisch. Als de televisie inderdaad een spiegel is van de samenleving, dan kickt half Italië zoals genoegzaam bekend avond na avond op schier blote blondines met gecapitonneerde lippen die over het luidruchtige en inhoudloze scherm dartelen. Als er geen calcio is tenminste. Het nieuws heeft veel weg van een roddel- en achterklapshow. En neem 'de hoge cultuur', Italië en zijn eindeloze erfgoed: dat wordt nu naar verluidt beheerd door een voormalige chef van McDonald's, ongetwijfeld een vakbekwaam man. Besparing op cultuur in 2012: minimaal 30 procent. De immer scherpe kunstcriticus Robert Hughes in zijn recente Romeboek: "Het Rome van Berlusconi is uitgehold door de gigantische en meedogenloze overname van zijn verbeeldingskracht door het massatoerisme en de massamedia." Lang, zeer lang geleden kwamen de kunstzinnige landgenoten van Merkel en Sarkozy, de Goethes en de Poussins, naar Rome om te zien hoe het moest, en werden de Franse en Duitse musea volgestouwd met al dan niet rechtmatig verkregen kunst uit Italië. Dat waren nog eens tijden. Maar die zijn veranderd, voorlopig onherroepelijk.

Vorig weekend stortte in Pompeji een stuk muur in. Moge dat geen augurium zijn geweest, een van die voortekens waar de Romeinen zo bang voor waren en die doorgaans ook uit de lucht vielen. De teloorgang van Pompeji als pars pro toto voor het land zelf. Sic transit gloria mundi, aldus Berlusconi in de taal van zijn Romeinse voorgangers over zijn voormalige vriend Kadhafi dit weekend. Sic transit gloria Italiae. Het volk heeft, aldus de volkswijsheid, de leiders die het verdient.

Gaan lachen voor de Franse ambassade? Is dat niet het Palazzo Farnese, met zijn weergaloze fresco's? O tempora, o mores.