Er wordt verontwaardigd gereageerd op het patattengeweld. Bij de veroordeling van een 'muffindief' was de verontwaardiging veel minder groot. Ten onrechte, vindt Jan Goossens, artistiek directeur van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS).

Selectieve verontwaardiging is een bijzonder fenomeen. Over het onrecht dat enkele tientallen artiesten Vlaanderen dierven aandoen met een avondje als 'Niet in onze naam' blijven we nu al bijna een half jaar tot in den treure verongelijkt mokken. Maar dat nieuwbakken politicus Vic Van Aelst onze Franstalige landgenoten met de regelmaat van de klok brutaal schoffeert met uitspraken waaruit een xenofobe walm opstijgt, dat baart ons vooralsnog weinig zorgen. De onderbuik van een deel van Vlaanderen krijgt opvallend meer krediet dan een aantal van onze voornaamste en bezorgde kunstenaars.

Of neem alle heibel ten aanzien van de patattenterroristen in Wetteren. Het zal wel zijn dat je met zulke actiemiddelen geen groot maatschappelijk draagvlak creëert. En er is terecht begrip voor de verontwaardiging van oprechte wetenschappers die het algemeen belang willen dienen. Maar de scepsis ten aanzien van de verwevenheid van hun onderzoek met dubieuze commerciële belangen is even legitiem. En verder maakte er meer dan enige verbazing zich van mij meester toen ik merkte hoevelen er overhaast over elkaar heen rolden om een competent én vredelievend politicus als Bart Staes in deze affaire in de ban te slaan.

Staes beklemtoonde nogmaals de noodzaak van een grondig debat over de belangenvermenging rond de experimenten met genetisch gemanipuleerd voedsel. Maar hij waagde het ook na te laten het patattengeweld van de activisten meteen over de hele lijn streng te veroordelen. Het leek er plots sterk op dat we met zijn allen de illusie koesteren dat maatschappelijk geweld in ons harmonieuze land nooit onbesproken blijft en altijd wordt afgekeurd. Of er commotie van komt, lijkt echter in grote mate af te hangen van wie het geweld pleegt, welke vorm het aanneemt en wie er het slachtoffer van is.

Een zaak waarin onze samenleving recentelijk behoorlijk gewelddadig uit de hoek kwam zonder dat er een haan naar kraaide was die van 'skipper' Steven De Geynst. Ter herinnering: De Geynst werd op 4 mei door een Dendermondse rechter veroordeeld tot zes maanden met uitstel voor een periode van drie jaar. Zijn vergrijp: het stelen van weggegooid voedsel. Preciezer gesteld: het bedrieglijk wegnemen' van twee zakken met oudbakken muffins uit een afvalcontainer van de Rupelmondse GB-supermarkt. Op 22 maart 2010 werd De Geynst daar gearresteerd nadat hij er met zijn bakfiets, jawel, was heengereden. Daar kwam veel machtsvertoon bij kijken: de GB-uitbater, enkele personeelsleden, twee gemotoriseerde politieagenten, twee politiecombi's en een ziekenwagen werden ingezet.

Er kwam ook heel wat duw- en trekwerk aan te pas, omdat men De Geynst zijn bakfiets afhandig wilde maken. De GB-uitbater hield daar een gekwetste duim aan over. Laat dat nu ook een van de redenen zijn waarom de rechter oordeelde dat er wel degelijk sprake was van een misdrijf.

Voor alle duidelijkheid: Steven De Geynst is geen bedelaar, landloper of gauwdief, maar al zowat tien jaren lang een 'skipper'. Of met een spannender woord: een 'dumpsterdiver'. Hij snuffelt in afvalcontainers van winkels en supermarkten, vist er nog perfect eetbaar voedsel uit te voorschijn, dat wegens een overschreden vervaldatum of een beschadigde verpakking werd weggesmeten, en deelt dat vervolgens uit aan arme en behoeftige medemensen, of gaat er mee koken in volkskeukens. De bewuste container in Rupelmonde was niet op slot en stond op een niet-afgesloten parking. En De Geynst opereert in een groter plaatje dat zijn 'skippen' zonder meer legitimeert.

Volgens betrouwbare berekeningen belandt 40 procent tot 60 procent van alle geproduceerd voedsel in ons land in afvalcontainers, wat op jaarbasis zou neerkomen op ongeveer 500.000 ton voedsel, met een prijskaartje van 1,4 miljard euro. En dat terwijl naar schatting 1,5 miljoen mensen, of ruim 14 procent van onze bevolking, in armoede leven en er steeds meer onder hen een beroep moeten doen op voedselbanken.

Supermarkten roepen hun klanten geregeld op om voedsel voor armen te kopen, maar blijven enorme hoeveelheden etenswaren in goede staat in de vuilbak dumpen. Misschien zou er minder genetisch gemanipuleerd voedsel nodig zijn, als we die overschotten beter zouden gebruiken?

Ryanair-bourgeois
Het heeft geen zin om patatten met muffins te vergelijken. En nee, ecofundamentalisme is niet iets om trots op te zijn. Maar de veroordeling van De Geynst en het totale gebrek aan aandacht ervoor evenmin. Ook al zal de rechter in kwestie wel een uitleg klaar hebben waaruit mag blijken dat de 'dumpsterdiver' een juridische grens overschreed, toch is verontwaardiging meer dan gepast bij juridisch fundamentalisme dat nodeloos criminaliserend optreedt, al is het dan subtieler en minder zichtbaar storend van aard dan patattengeweld.

Een samenleving toont zich van haar lelijkste en minst genereuze kant als ze zo omgaat met innovatieve en solidaire strategieën die trachten te verhelpen aan onderbelichte en onaanvaardbare maatschappelijke wantoestanden - dat er in Vlaanderen vandaag mensen honger lijden, terwijl er massaal voedsel in vuilbakken belandt. En tenslotte, hoezeer het recalcitrante activisme van een deel van jong Vlaanderen tegen bepaalde maatschappelijke praktijken ook irriteert, al die jongeren zonder onderscheid als criminelen of Ryanair-bourgeois over dezelfde kam scheren, is een zwaktebod waarmee we ook ons eigen comfortabele en machteloze conformisme in de verf zetten. Liever activisme dan apathie onder jongeren, ook al verdienen ze er niet altijd een schoonheidsprijs mee.