Bart Eeckhout ziet hoe één confrontatie het krediet van Groen! verbrijzelt. Eeckhout, chef nieuws bij De Morgen, verklaart hoe het minimaliseren van de veldslag op het aardappelveld in Wetteren de partij Groen! schade berokkent.

Groen! is erin geslaagd om het met zoveel omzichtigheid opgetrokken beeld van ernst en verantwoordelijkheid op één middag aan diggelen te laten slaan. Wie er niet spontaan in slaagt geweld af te keuren, verliest de sympathie. Dat geldt voor het VB, maar dus ook voor de groenen. En dat heeft meer met emotie dan met Wetstraatstrategie te maken.

Het heeft tot gisterenmiddag 13u11 geduurd vooraleer een communiqué van Groen! binnenliep in de mailbox waarin de vernieling van genetisch gemanipuleerde aardappelen op een proefveld in Wetteren ondubbelzinnig werd afgekeurd. Een dag eerder had volksvertegenwoordiger Dirk Peeters - partijwoordvoerder in het ggo-debat - nog smalletjes opgemerkt dat hij het geweld "niet goedkeurde" - het zou er nog aan ontbreken. Ook partijgenoot Bart Staes mocht 24 uur lang "in eigen naam" de veldslag op het aardappelveld minimaliseren.

Zoveel halfslachtigheid verwondert. Natuurlijk moet Groen! pertinente vragen blijven stellen bij de risico's van genetisch gemanipuleerde teelt in de open ruimte, maar even vanzelfsprekend en kordaat had het de aanval moeten veroordelen. Om principiële redenen - met geweld win je geen debat - maar ook om strategische redenen: agressie schrikt kiezers af. Groen! heeft zich in het kamp van het fundamentalisme laten dwingen, en nu zul je zien dat de rechtse krachten in Vlaanderen met de zweep klaarstaan om de groenen in die hoek te houden.

Voor Groen! gaat zo op één middag de volgehouden investering in geloofwaardigheid domweg verloren. Stukje bij beetje bouwden de Vlaamse groenen het voorbije jaar enig krediet op, met voorzitter Wouter Van Besien als wat onverwachte trekker van het no-nonsense-ecologisme. Tot niet geringe frustratie van de sp.a-concurrentie werd Van Besien een graag geziene mediaklant, altijd klaar voor een woordje of een weetje. Al die moeite is nu verloren.

Stolp van de Wetstraat
Van Besien zelf zal het allicht niet eens zijn met die stelling. Hij zal wijzen op de eigen constructieve houding aan de onderhandelingstafel of op het harde werk van zijn kleine fracties in de parlementen. En hij zal daarmee vooral bewijzen dat hij de gevangene is van de stolp die de Wetstraat soms is, blind voor de gedachten en gevoelens die daarbuiten leven. Want rationeel heeft Van Besien gelijk - zijn palmares is oké - maar kiezers maken geen evenwichtige rapporten.

De voorkeur van vele kiezers zit in hun buik. Met hun buikgevoel zullen nogal wat Vlamingen Wouter Van Besien best wel sympathiek gevonden hebben, maar die charme is weggespoeld door de beelden van de veldslag en de associatie die Groen! daarmee over zichzelf afgeroepen heeft. "Toch fundi's", dat gevoel overheerst nu.

Daarmee maakt Groen! een erg klassieke Wetstraatfout om emotie als politieke factor te onderschatten. Zeker nu, in dit deprimerende jaar van regeringsloosheid, ervaart een steeds groter deel van de bevolking de politieke actualiteit als een monotone witte ruis. Omdat mensen sowieso al genoeg hebben aan hun eigen zorgen, a fortiori vandaag, nu zelfs geïnformeerde volgers afhaken.

Maar zo ervaart de gemiddelde politicus dat niet (altijd). Die leest kranten bij gratie van knipselmappen. Die telt het aantal vermeldingen van zichzelf of van de partij. Die denkt: we zijn goed bezig. Die ziet niet dat al die oprechte inspanningen verzuipen in de zee van white noise. Die beseft onvoldoende dat een onvoorziene nieuwspiek (positief of negatief) het geruis wel kan overstijgen en al het vorige wegblazen. Dat is de emotie in de politiek, bouwsteen van de verrassing die elke verkiezing in zich draagt.

Groen! is lang niet de enige partij die zich schuldig maakt aan de onderschatting van die emofactor. Het overkwam onlangs ook de sp.a, meermaals zelfs. Hadden ze eindelijk met dank aan de prestaties van Johan Vande Lanotte voorzichtigjes weer wat interesse gewekt bij een breder publiek, dan verknoeien ze het voor zichzelf met die knullig rondgestuurde mail van Vlaams minister Ingrid Lieten of met de bonushistorie van Bruno Tuybens. Rationeel te plaatsen, emotioneel niet te verdedigen. Ook bij sp.a vindt men dat men hard werkt "en dus" goed bezig is.

Onoprechte sentimentaliteit
Het inschatten van emotie als politieke factor wil overigens niet zeggen dat politici de sentimentaliteit moeten opzoeken. Dat leren we dan weer bij CD&V-voorzitter Wouter Beke. Bij het einde van zijn bemiddelingsopdracht ging hij zo nadrukkelijk op zoek naar een herhaling van de appreciatie die Vande Lanotte te beurt gevallen was, dat het onoprecht werd. De inkijk in het privéleven klonk klef (en bij de onfortuinlijke passage bij Goedele op dinsdag zelfs ronduit gênant), het alweer vergeten citaat was uit een scheurkalender van Confucius geplukt.

Beke zal wellicht denken dat hij met zijn theaterstukje zijn 'degelijkheidsbonus' verdiend heeft, in werkelijkheid is het publiek hem alweer allang vergeten. Into the white noise. Niet alleen politici onderschatten de impact van emoties op de voorkeur van hun kiezers, ook hun spindoctors en influisteraars doen dat. Emotie. Het klinkt nog altijd als een scheldwoord in de intellectuele Wetstraat. Ziedaar de kloof tussen politiek en burger.