Waarom zou je mensen die het moeilijk hebben verplichten om het hele honorarium van hun dokter voor te schieten, als de informatisering straks toelaat de betaling van de arts rechtstreeks te laten gebeuren door de ziekteverzekering, vragen sp.a-senatoren Marleen Temmerman en Frank Vandenbroucke.

De nood is hoog, dat leert de Vlaamse Armoedebarometer. Maar liefst één op de drie eenoudergezinnen stelt regelmatig een doktersbezoek uit, omdat ze het niet kunnen betalen. De Belgische Gezondheidsenquête toont hetzelfde beeld en het gaat bovendien in stijgende lijn. Meestal is het de ouder die bij klachten een bezoek overslaat of niet naar de tandarts gaat, ten voordele van de kinderen. Door een gebrek aan tijdige verzorging stapelen mensen met een beperkt inkomen klachten op en komt hun gezondheid meer in gevaar.

De voorbije jaren zijn inspanningen geleverd om de gezondheidszorg betaalbaar te houden, met name door de maximumfactuur. De maximumfactuur zorgt ervoor dat het remgeld dat de patiënt betaalt, beperkt wordt in verhouding tot zijn inkomen. Tegelijk stelt men vast dat gezondheidskosten almaar stijgen. Onze wettelijke ziekteverzekering neemt die stijgende kost op zich maar er zit een addertje onder het gras: voor de meeste geneeskundige zorgen buiten het ziekenhuis moeten de mensen eerst de volledige rekening zelf betalen en dan kunnen ze met hun doktersbriefje naar het ziekenfonds om het geld op hun bankrekening gestort te krijgen. Ook al duurt dit in het beste geval maar enkele dagen, voor mensen met een laag inkomen of heel veel medische kosten is dit "terugbetalingssysteem" een hinderpaal, op het einde van de maand zelfs een onneembare drempel. Zelfs mensen uit de middengroepen die langdurig of ernstig ziek zijn, komen daardoor in de problemen.

Vandaag kunnen bepaalde, kwetsbare groepen patiënten vragen om de 'sociale derdebetaler' toe te passen, waardoor ze enkel remgeld betalen. Een recht is dat niet, en de groep is niet breed genoeg. We stellen voor om méér mensen vanaf nu enkel nog het remgeld te laten betalen, onder meer die patiënten die een beroep moeten doen op de maximumfactuur omdat de medische kosten zich opstapelen. Het gedeelte van het honorarium dat de ziekteverzekering terugbetaalt, kunnen de artsen, tandartsen, kinesitherapeuten... dan rechtstreeks afrekenen met het ziekenfonds.

Brede maatregel
Dat vraagt een uitbreiding van de bestaande, beperkte derdebetalersregeling tot de zorg buiten het ziekenhuis. Nu is dat verboden, op een aantal uitzonderingen na. Dat verbod willen we dus afschaffen. Meteen wordt de eerstelijnsgezondheidszorg bij huisarts of tandarts beter toegankelijk, waardoor duurdere ziekenhuiszorgen worden vermeden.

Er zijn wel twee voorwaarden. Een eerste voorwaarde is dat dit automatisch gebeurt. Enkel zo kunnen we écht garanderen dat elk gezin met een laag inkomen of veel gezondheidskosten ervan zal genieten. Met het zogenaamde Omniostatuut hebben we een goed voorbeeld van een maatregel die dreigt te mislukken omdat mensen eerst zelf allerlei administratieve stappen moeten zetten om er gebruik van te maken. De automatische toepassing betekent ook dat artsen niet meer kunnen weigeren, wat nu meestal wel nog zo is. Omdat de administratie van de ziekteverzekering in de nabije toekomst volledig digitaal zal lopen, vormt die automatisering geen enkel probleem meer.

Een tweede voorwaarde is dat we de maatregel breed genoeg maken. Uit de Gezondheidsenquête 2009 blijkt dat het uitstellen van medische zorgen door mensen met een laag inkomen niet in de eerste plaats bij de huisarts maar vooral bij de specialist, kinesitherapeut en tandarts gebeurt. Het is dus bij die categorieën van zorgverstrekkers dat we drempels moeten weghalen. Het recente compromis dat gesloten is tussen artsen en ziekenfondsen over een uitbreiding van de derdebetalersregeling in 2011 houdt hier onvoldoende rekening mee: het heeft enkel betrekking op huisartsen en het vereist dat de patiënt er zelf om vraagt. Het feit dat mensen zélf het honorarium moeten voorschieten, is niet alleen een anachronisme in deze tijd van automatisering, het is een erg belangrijke oorzaak van ongelijke toegang tot gezondheidszorg.

Vergeleken met andere maatregelen die men kan bedenken om armoede te bestrijden, is ons voorstel een goedkope maatregel: het gaat er gewoon om dat geld dat de sociale zekerheid hoe dan ook terugbetaalt, niet eerst moet voorgeschoten worden door de mensen zelf. Wij vinden dit daarom een absolute prioriteit, en hopen dat onze collega's in de Senaat dit samen met ons willen realiseren.