De column - of liever: monoloog - van de Leuvense burgemeester, minister van staat en grand old man van het Vlaamse socialisme verschijnt wekelijks op vrijdag. Louis Tobback spreekt, Walter Pauli tekent op.

Er is nogal wat te doen omdat de Raad van State de bouw van de tramlijn Deurne-Wijnegem deed stilleggen. Ik heb het bewuste arrest gelezen, en vond er alle ingrediënten in van de zieke van dit land: de burger, het parlement, het gerecht.

Eén: de burger. Ik heb de klager op de radio horen ontkennen dat hij aangedrongen heeft op een vonnis, maar de man heeft wel tot drie keer toe een memorie van antwoord ingediend. Zijn klacht is een schoolvoorbeeld van de veelgeroemde mentaliteit van de burger uit de Burgermanifesten: ik-ik-ik. Mijn huis. Mijn rust. Mijn tuin. Mijn kinderen. Altijd 'mijn'. Nooit 'ons'. De immer miskende burger informeren volstaat niet meer, hij moet ook inspraak hebben en kunnen participeren. Voor die onzin bestaat er zelfs ambtelijk jargon: de burger moet "betrokkene worden vanaf de conceptfase". Waarom laat hij zich dan niet verkiezen, vraag ik mij af.

Twee: het parlement. In ons systeem wordt de wetgever niet geacht de wet te interpreteren. Hij mag die alleen toepassen. Maar om dat te kunnen, moet de rechter die wetten wel kunnen begrijpen. En daar wringt het: het Vlaams Parlement stemt flutdecreten. Het verheft sociologenpraat tot decreet. Een jurist zei me: "Als ik Vlaamse decreten lees, krijg ik heimwee naar mijn cursus Romeins recht." Het genie van Rome zat niet in zijn veldslagen, maar in zijn organisatorisch talent. De Romeinen ontwikkelden heldere juridische begrippen die tot vandaag het recht ordenen.

Maar wat moet een rechter met een Vlaams decreet dat een 'begrip' als 'sluipverkeer' hanteert? Waar vindt hij daarvan de juridisch sluitende definitie? Alleszins niet in het Romeins recht. 'Sluipverkeer' is het verkeer dat voor mijn deur passeert en dat ik niet graag zie langskomen, en dat ik liever door de andere straten zie gaan. Wanneer de decreten helder en consistent zouden zijn, dan kan die burger grote projecten niet zomaar tegenhouden. Tenzij hij gelijk heeft.

Wat met die tramlijn het geval lijkt. Daar is er ronduit sprake van 'lafheid' van de decreetgever. De Raad van State liet de bouw van de tramlijn stilleggen omdat de overheid ten onrechte een afwijking toestond op de verplichting om een MilieuEffectenRapport (MER) op te stellen. Heeft de Raad van State niet gelijk? Als de overheid voor een ingrijpend project als de heraanleg van de Turnhoutsebaan al durft zeggen dat er geen MER nodig is, waar is dan nog wel een MER vereist? Alleen nog voor een kerncentrale? Dat is laffe wetgeving: men zet de verplichting tot MER in het decreet, en tegelijk opent men achterdeurtjes en laat men 'ontheffing van de verplichting' toe. Slechte wetten leiden tot rechteloosheid.

Ten derde: gaat de Raad van State daarom vrijuit? Ik hoor dat minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V), ook al is niet hij maar de minister van Binnenlandse Zaken bevoegd, de Raad van State wil beteugelen met volgende enormiteit: "We moeten bepaalde grote projecten immuun maken tegen klachten." Dat is het verhaal van die eenzame Chinees uit Peking die zijn huisje opgeruimd zag omdat op die plaats 'Het Vogelnest' moest komen, of die Chinese dorpen die moesten verdwijnen voor de afdammingen van de Blauwe Rivier: twee projecten die immuun waren tegen klachten. Willen we dat?

De procedure dient ter bescherming van de zwakke, want beschermt de burger die zich aangevallen voelt door de staat. Zouden we dan toch niet beter sluitende wetgeving maken, waarbij we binnen redelijke termijnen de burger de kans blijven geven om recht te zoeken? Zouden we de oorzaak van zoveel blokkages niet beter wegnemen, namelijk onnozele decretale bepalingen? In het Leuvense is een man er twintig jaar in geslaagd de bouw van een waterzuiveringsstation tegen te houden door te blijven aankloppen bij de Raad van State. De rechters volgden die burger tot in zijn folieën. Maar nogmaals kon dat maar doordat er decreten zijn die burgers toelaten om of 'het voorzorgsprincipe' in te roepen, of ruimtelijke ordeningsbepalingen, vaag opgesteld, of met het argument dat er een holle weg zou verdwijnen.

In Vlaanderen kan zo goed als niets meer, omdat onze decreten iedereen toelaten alles tegen te houden.