De column ¿ of liever: monoloog ¿ van de Leuvense burgemeester, minister van staat en grand old man van het Vlaamse socialisme verschijnt wekelijks op vrijdag. Louis Tobback spreekt, Walter Pauli tekent op.

Bart De Wever kon deze week niet op met zijn lof voor de Britse denker en psychiater Theodore Dalrymple, voor wie hij dinsdag in Leuven het laudatio uitsprak bij de uitreiking van de Prijs voor de Vrijheid van de liberale denktank Libera!. Ik hoop dat Dalrymple niet heeft verstaan wat De Wever uit zijn nek kletste, want hij verdient beter. De Wever gebruikt Dalrymple louter in zijn gevecht tegen een linkse kerk die niet meer bestaat. Ikzelf heb jaren geleden afgerekend met linkserig links, Mei 68 en 'verboden te verbieden', met zij die hun gemakzucht verhieven tot een ideologie. Ik vertelde niets nieuws. Al bij de jongsocialisten stond als hoofding op ons briefpapier: "Vrijheid is verantwoordelijkheid."

Denkt De Wever dus echt dat hij de uitvinder is van de band tussen politiek en verantwoordelijkheid? Ik vrees van wel. In zijn toespraak voor Dalrymple bedacht hij zelfs "de ideologie van paars". Allez, wat stelt dat intellectueel voor? Alsof 'paars' een ideologie was. Als ik al 'flinks' ben, is Karel De Gucht toch redelijk 'flechts'. Wie het verschil tussen 'flinks' en 'flechts' niet ziet, moet zwijgen.

Dalrymple noteerde de uitwassen van de sociale welvaartsstaat: de drugsgebruiker die zijn probleem herleidt tot de fout van de maatschappij en vindt dat de samenleving hem voor zijn verslaving moet betalen. En die vervolgens gelijk krijgt van de sociale werker. Maar daaruit trok Dalrymple de foute conclusies, want hij negeerde de sociale realiteit. Iedereen weet dat de criminaliteit in Charleroi groter is dan elders in België. Mogen vervolgens economische en sociale verklaringen dienen als een excuus voor de onderwereld in Charleroi? Neen. Zijn er economische en sociologische verklaringen waarom er in Charleroi meer criminaliteit is dan in Brugge? Zonder twijfel.

Het is dus fout individuele verantwoordelijkheid zomaar te vermengen met economische of sociale factoren. Een Vlaams-nationalist als Bart De Wever zou dat toch moeten weten? Léon Degrelle was een echte fascist, maar dat geldt toch niet voor elke Vlaamse keuterboer die in de jaren dertig uitgebuit werd door Franse grondbezitters en uit reactie daarop voor het Vlaams-nationalisme koos? Ik kan me dus inleven in allerlei economische, sociale en culturele verklaringen voor de collaboratie. Daarmee spreek ik de individuele keuze voor de collaboratie niet goed, en zeker niet de daden die daarbij gesteld werden. Dat was hun eigen verantwoordelijkheid.

Waarom wil Bart De Wever alleen sociologische en culturele verklaringen horen voor de collaboratie? Waarom is hij intellectueel niet in staat om zo te denken over werklozen of hooligans: zonder de individuele verantwoordelijkheid te negeren toch allerlei maatschappelijke factoren in rekening brengen? Waarom geldt die verschoning alleen voor wie met de nazi's heulde, maar niet voor wie geen werk vindt?

Waarom negeert hij tout court de inzichten van de sociologie? Het staat toch vast dat hoe lager de sociale klasse is, hoe dikker de mensen zijn. We weten dus dat mensen worden gehinderd door hun sociale milieu. Ontkent De Wever dat? Negeert hij de verzamelde wetenschappelijke inzichten? Legt hij aan het hele Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) in Leuven uit dat ze gek geworden zijn?

Het is de erflast van Vlaanderen: wij komen altijd te laat. Gerard Walschap schreef Salut en merci, zijn afscheid aan het klerikalisme, ongeveer 200 jaar nadat Frankrijk had afgerekend met dat fenomeen. Nu is dat weer zo. Op een moment dat zelfs Québec afstand neemt van het nationalisme, bereikt die stroming bij ons haar hoogtepunt. En krijgt een Bart Maddens een erectie van het idee dat we 'de Walen' kunnen treiteren. Professor Maddens schreef in De Morgen een opiniestuk dat eigenlijk voer is voor een psychiater. De strekking was: 'Wij Vlamingen genieten ervan dat we eindelijk neen kunnen zeggen tegen de Franstaligen. Daarop zaten we eeuwen te wachten.' Is dat geen kanjer van een freudiaans minderwaardigheidscomplex, zelfs een variëteit die ze op de faculteit geneeskunde nog niet kenden?

De Vlaming koestert dat minderwaardigheidscomplex, maar onterecht. De Vlaming is namelijk geen conservatief, maar een arrangeur. Vlaanderen is Beieren aan de Noordzee niet. Er heerst in Vlaanderen vooral gezond verstand. Dat is tijdelijk zoek, maar elke dag zijn er weer vijf of tien Vlamingen die zien dat De Wever onzin verkoopt. Daarmee heb ik niet gezegd dat links vandaag betere inzichten aan de man brengt. Ik weet alleen dat er een toekomst is voor iemand die een volwassen, geëmancipeerd en samenhangend discours wil vertellen.