dm column De column - of liever: monoloog - van de Leuvense burgemeester, minister van Staat en grand old man van het Vlaamse socialisme verschijnt wekelijks in De Gedachte. Louis Tobback spreekt, Walter Pauli tekent op.

Ik ben geen energiespecialist, maar ik voel het met mijn ellebogen aan: de prijzen voor energie worden nog duurder. En daarvoor heb ik de statistieken met allerlei foute prijsvergelijkingen met het buitenland niet nodig. Ja, onze energie is duurder dan in Frankrijk. De Franse regering manipuleert namelijk de prijzen, want daar heeft men greep op de energiesector. Bovendien kan Sarkozy tegen de Franse dependenties van Suez zeggen: 'Kalm aan, want de grote winsten maken we toch via Electrabel.' Dus via België. Over die transfer hoorde ik De Wever nog niet: wij Vlamingen betalen de goedkope Franse elektriciteit, en Dexia, nog altijd de grote financier van de Vlaamse gemeenten, wordt straks helemaal gecontroleerd vanuit Parijs. Leuven wordt dan 'Crédit Local de France'. Maar intussen roepen we wel het onafhankelijke Vlaanderen uit.

Soit. De prijs van energie zal stijgen. Iedereen weet dat fossiele brandstoffen als olie en aardgas duurder worden. Tenzij je kernenergie wil - en ik wil dat niet - is dat de grondstof voor de productie van elektriciteit. Want ook alternatieven als zonnepanelen en wind zijn duur; daarom worden ze trouwens gesubsidieerd. Op termijn worden die alternatieven weliswaar 'betaalbaarder', maar alleen omdat de prijs van fossiele brandstof zal blijven stijgen. Het geheel wordt duurder.

Dat had men kunnen weten, maar men wilde het niet zien. Al vele jaren waarschuwt Eandis: 'Wij rijden ons te pletter met die zonnepanelen.' Maar men wilde geen rationeel debat over de werkelijke kosten van alle energiebronnen, ook van zonnepanelen en windmolens.

Stevaert was vooruitziend
Was het dus een zware fout van Stevaert dat hij zonne- en windproductie heeft aangemoedigd? Neen: hij was vooruitziend in het aanmoedigen van alternatieve energie. Alleen zijn we intussen tien jaar verder, en sleten we vele ministers van energie, van vele partijen. Al die tijd waarschuwde Walter Vanden Bossche vanuit Eandis dat het beleid rond zonnepanelen bijgestuurd moest worden. Niemand die de zwarte piet opneemt. En als Freya Van den Bossche dan eindelijk iets probeert te doen aan de prijs van de groenestroomcertificaten, krijgt ze meteen Jan Peumans tegen.

Met de windmolens gaan we naar exact dezelfde ellende als met de zonnepanelen. Ook die berekeningen zijn al gemaakt. Ook daarvan wil men niet weten. In Vlaanderen is er geen langetermijnbeleid mogelijk, ook niet inzake energie. Daaraan is alleen te verhelpen als we de gewone politieke logica omdraaien. In plaats van 'wie betaalt, bepaalt' stel ik voor: 'Wie bepaalt, betaalt.'

Want wat maakt de groene stroom in Vlaanderen zo duur? Het feit dat iedereen recht heeft op honderd kilowattuur gratis stroom. Dat de netbeheerder de zonnepanelen gratis moet aansluiten, en zelfs geen inductietarief mag aanrekenen. Het feit dat de netbeheerder premies moet betalen voor rationeel energiegebruik, isolaties van woningen en dergelijke. Dat de netbeheerder verplicht is groenestroomcertificaten in te kopen die hij in de huidige marktsituatie moet verkopen tegen een kwart van de prijs. Dat die netbeheerder slimme meters moet installeren, 'smart grids' die fortuinen kosten. Allemaal per decreet opgelegd door de Vlaamse regering. Vlaanderen beslist. En vervolgens schuift Vlaanderen de kosten van zijn sympathieke beleid door. Eerst komt de factuur bij Eandis. En daar rekent men de decentrale ijver natuurlijk door in de kilowattuurprijs, want anders dreigt het failliet. En dus betaalt de consument.

Het is niet onze zaak dat elektriciteit zo duur is, zegt de Vlaamse regering dan. Het zijn de gemeenten. Zij krijgen 'dividenden', zij strijken 'vette winsten' op, want via de intercommunales zijn zij de aandeelhouders van Eandis. Inderdaad, de gemeenten krijgen een 'billijke vergoeding' van ongeveer 6 procent voor het kapitaal dat ze ooit in het elektriciteitsnet hebben geïnvesteerd. Zo veel is dat niet. Electrabel wil weg uit Eandis, precies omdat elders hogere rendementen te halen vallen.

In alle ernst: de gemeenten moeten uit Eandis. Ik weet dat niet iedereen in mijn partij die stelling deelt, maar ik meen het: met welke redenen moeten de gemeenten het Vlaamse energienet blijven beheren? Waarom moet dat grote Vlaamse energienet aangestuurd worden door de 300 gemeenten? Om de mandaten? Ik ga er niet flauw over doen: die mandaatjes helpen na de gemeenteraadsverkiezingen bij het vormen van meerderheden. Met als gevolg dat de gemeenten vandaag in zeven intercommunales zetelen, met cbva Eandis erboven, en dat heb je nog Intermixt daartussen en financieringsvehikels, samengevat: een onoverzichtelijk kluwen. En om vervolgens wat te doen?

Niet voldoende knowhow
Wat kunnen de Vlaamse gemeenten doen in een sector die steeds internationaler georganiseerd wordt? In alle eerlijkheid, wij gemeenten hebben de knowhow niet om dergelijke hoogtechnologische sector aan te sturen. Ik ben beheerder bij Eandis, maar ik voel me toch niet gekwalificeerd om over elektriciteit op te bieden tegen Sophie Dutordoir, die er vanuit Electrabel zetelt.

Het is dus logisch dat een hogere overheid het Vlaamse energienet aanstuurt. Ik pleit dus voor een Vlaamse Energiemaatschappij, rechtstreeks onder de Vlaamse regering. Waardoor de Vlaamse regering eindelijk ook zelf financieel verantwoordelijk zou zijn voor haar eigen politieke beslissingen.