Walter Pauli maakt als opiniemaker van De Morgen een balans op van de afgelopen week.

Dat de N-VA in de oppositie geflikkerd dreigt te worden, hoeft voor die partij niet per se een levensbedreigend probleem te zijn. De voorbije weken waren de N-VA-parlementsleden veruit de actiefste fractie. De ene na de andere haalde het nieuws, en dan vooral met het onthullen van 'schandalen'.

Het was bij de andere partijen al opgevallen: bij de leden van de N-VA-(Kamer)fractie ligt de zweep erop. Ledigheid wordt niet getolereerd, permanente aanwezig - ook in commissies - is een minimumvereiste. Jan Jambon leidt een gedrilde fractie. Het bracht met zich dat N-VA-parlementsleden in de voorbije weken voortdurend het nieuws haalden. En op de interventie in de Concentrakranten van Jan Jambon na, die vorige zaterdag een deadline naar voren schoof voor coalitiegesprekken waar zijn partij nu al misschien buiten gehouden wordt, gaan die doorgaans niet over het communautaire. Correctie: eigenlijk zijn het vaak wel aanvallen op de federale staat, maar indirect, via kritiek op de werking van de instellingen.

Voorbeelden? Een interventie van N-VA-Kamerlid Ben Weyts werd politiebaas Fernand Koekelberg en zijn favoriete secretaresses fataal. Kamerlid Theo Francken berekende dat het koningshuis niet 16 miljoen maar meer dan 30 miljoen euro kost. Tweemaal genereerde een N-VA-actie veel media-aandacht. De koning doorstond ook deze storm, Koekelberg niet. Maar tweemaal was de toon gezet, en profileerde N-VA zichzelf. Kritiek op het koningshuis is altijd alle ballen prijs, zeker met de suggestie van geldverspilling en geheimdoenerij. En de aanval op Koekelberg, zijn Delvauxtassen, zijn recepties en hotelrekeningen en zijn favoritisme voor zijn secretaresses was helemaal een case van 'Robin Hood versus the Sheriff of Nottingham'. Helemaal meegenomen was dat advocaat Marc Uyttendaele de verdediging van Koekelberg voerde. Uyttendaele is de echtgenoot van PS-vicepremier Laurette Onkelinx. Voor vele N-VA'ers volstaat dat als argument 'wat te bewijzen is'.

Partij van het gezond verstand
Na Weyts en Francken kwam Zuhal Demir. Zij vond het een overtreding van de scheiding tussen kerk en staat dat de medewerkster van Meryame Kitir (sp.a) een hoofddoek droeg. En, een beetje onder de waterlijn, torpedeerde Frieda Brepoels de koop van de Pukkelpopweide door de stad Hasselt. Met amper gecamoufleerde medewerking van voogdijminister Geert Bourgeois: Het Belang van Limburg wist sneller van de schorsing van de koop dan de Hasseltse burgemeester Hilde Claes: een significant schoonheidsfoutje voor een minister die volhoudt dat hij enkel bekommerd is om 'goed bestuur'.

Slotsom: de N-VA-verkozenen zijn voor hun partij hun geld waard. Ze werken hard, stellen moeilijke vragen, profileren N-VA ook op een moeilijk te bekampen positie. Namelijk die van de mondige, immer kritische burger, de man of de vrouw die het politieke gekonkelfoes wantrouwt, die zich graag bevestigd ziet in zijn mening dat 'ze' 'het' niet kunnen. De valiezen van Koekelberg, de kostprijs van de koninklijke familie, de verkoop van Pukkelpop, de irriterende programmatie van de KVS: N-VA is de partij van de Vlaming van het gezonde verstand, die niet moet weten van politiek-correcte onder-elkaar-aanpapperij. In die beeldvorming voor hun eigen partij zijn de N-VA-parlementsleden uitstekend geslaagd.

Hadden ze zich op het thema van de staatshervorming geprofileerd, dan was het namelijk een verhaal van modder en blubber en vastzitten. Ze hadden met zijn allen wel principieel 'neen' kunnen zeggen, of een deadline vaststellen, taboes uitroepen en eisen formuleren, maar het voorbeeld van niemand minder dan Jan Jambon zelf toont aan hoe risicovol dat is: voor je het weet, ontploft zo'n eis in je eigen gezicht. Omdat het communautaire een dossier is dat N-VA nu eenmaal niet alleen stuurt.

Daarom ook dat de N-VA'ers relatief rustig blijven in belangrijke sociaaleconomische discussies. De troepen van Bart De Wever weten wel beter: zij zullen de index of de inflatie niet in toom kunnen houden. En omdat het moeilijk is om tegelijk Voka en de kleine doch hardwerkende Vlaming naar de mond te praten, is dit geen essentieel debat. Bovendien is het altijd een zaak van voors en tegens. Sp.a-fractieleider Bruno Tobback had een intelligent discours over inflatie (oorzaak) en index (gevolg), en hoe beide toch niet door elkaar te halen, het is moeilijker na te bauwen door de volksmond dan de schande van de kostprijs van sacochen of die van de beveiliging van prins Laurent.

En een beetje lefgozer weet dat de andere partijen zich wel hoeden om tegengas te geven op domeinen dat het henzelf niet opkomt. Dus is er niemand die tegen de zelfverzekerde Theo Francken de immer zwijgende monarchie verdedigt met het nochtans perfect logische argument dat geen enkel staatshoofd (of regeringsleider) moet pingelen om zijn eigen veiligheid. De vraag is toch: is de veiligheid gegarandeerd? (Want stel dat er op het 21 julidefilé een drama zou gebeuren zoals vorig jaar op Prinsjesdag, de kritiek op de gebrekkige veiligheid zou luid zijn). De kostprijs is secundair, op voorwaarde natuurlijk dat er niet overdreven wordt. In het discours van Theo Francken is de kwaliteit van de dienstverlening geen punt, alleen de kwantiteit van de prijs. En dan mag het altijd wat minder zijn.

Oppositietaal
En het is een wonder dat Zuhal Demir met haar botte kritiek niet meer billenkoek kreeg met haar ongenuanceerde kijk op de scheiding tussen kerk en staat. Heeft dit N-VA-parlementslid eigenlijk ooit gehoord van de parlementaire strijd van priester Daens, in soutane op de Kamertribune? Heeft ze weet van de IJzerbedevaart (de naam alleen al), die traditioneel begon met een misviering, en niet zonder reden een 'hoogmis van het Vlaams-nationalisme' werd genoemd. Staat op de IJzertoren geen kruis? Hoe absoluut is voor haar - en vooral voor haar partij - dan die scheiding tussen godsdienst en politiek? Kent N-VA de eigen Vlaamse geschiedenis? Is Zuhal Demir eigenlijk wel geïntegreerd?

Maar geen enkele partij die deze nochtans logische kritiek hardop formuleerde. De voorbije weken waren het vooral N-VA'ers die dadendrang toonden, geloof in de eigen sterkte etaleerden, en hun partij profileerden als anti-establishment, anti politieke akkoordjes en benoemingen. Eigenlijk voerden ze al oppositietaal. Terwijl in vergelijking 'de meerderheid' vooral zweeg.