Koen Schoors, professor economie aan de Universiteit Gent, vraagt de vakbonden die vrijdag gaan staken op te houden met de symbolenstrijd en zich te concentreren op het sluiten van akkoorden.

Vrijdag gaan we nog maar eens een halfslachtige nationale actiedag organiseren. De ene vakbond wil niet staken, de andere vakbonden dan weer wel. Binnen het ABVV wil de ene centrale wel staken en de andere niet, maar er kan in elk geval geen sprake zijn van verdere onderhandelingen op basis van de voorliggende tekst. Volgt u nog? Niet alleen slagen we er niet meer in om compromissen te sluiten, we willen zelfs niet meer over mogelijke compromissen praten.

Het is de politiek van de knallende deur. De cultuur van de vette vis in de pan en de kers op de taart. Ik ben hier weg, hier wil ik zelfs niet over beginnen te praten. Zo diep wil ik mijn broek niet laten zakken. En meer van die fraaie Vlaamse boutades. Over een tekst die men nota bene zelf heeft mee onderhandeld en van naaldje tot draadje kent. De voorlopige regering is nog niet eens begonnen om na te denken over hoe ze op lange termijn die 13 procent van haar Bruto Nationaal Product moet vinden om de vergrijzing te betalen (een huidig tekort van 5 procent, plus een verwachte bijkomende kost van 8 procent).

Indien straks het Europese reddingsfonds niet wordt uitgebreid dan zal de voorlopige regering niet meer volstaan om de Belgische overheidsschuld uit het vizier van de speculanten te houden en daar worden ook de Belgische banken niet gelukkig van. Maar we gaan dus voor de zekerheid maar staken tegen een sociaal akkoord dat we zelf hebben onderhandeld, gewoon om zeker te zijn dat iedereen in het buitenland gezien heeft dat ook het sociaal overleg vierkant draait.

Enorme nadelen
De eindeloos herhaalde stelling dat de afschaffing van de automatische indexering leidt tot een automatische verarming houdt geen steek. Het afschaffen van de automatische indexering van de lonen betekent echt niet dat we met zijn allen gaan verarmen omdat de lonen de prijzen niet meer zullen volgen. Er zijn een pak Europese landen die hun lonen niet automatisch koppelen aan de index en die toch niet systematisch armer zijn dan wij. Het betekent gewoon dat vakbonden en werkgevers bij de volgende onderhandeling moeten leren rekening houden met de verwachte inflatie. Dat is inderdaad lastig. Het zal zeker eens tegenvallen, maar ook wel eens meevallen. Maar de vakbonden zijn meer dan slim genoeg om niet elke keer de inflatie te laag in te schatten.

Vergeleken met dit kleine ongemak heeft het huidige systeem enorme nadelen. Uit onderzoek blijkt dat de index ons in tijden van stijgende grondstoffenprijzen opzadelt met extra inflatie. Stijgende prijzen, stijgende lonen, stijgende kosten, stijgende prijzen. En voor ons land betekent dat uiteindelijk minder competitiviteit en banenverlies voor laaggeschoolde en oudere werknemers. Nochtans kunnen we de participatie van precies deze werknemers erg goed gebruiken om later de vergrijzing te betalen.

Waarom houdt de vakbeweging zo halsstarrig vast aan de automatische indexering? Heeft men een gebrek aan vertrouwen in het eigen vermogen de inflatie goed in te schatten? Draait men de achterban bewust een rad voor de ogen? Of draait het allicht om symbolen? De indexering in zijn huidige vorm kost ons dan wel welvaart en banen, maar het gaat om de symboliek van het beschermen van de koopkracht van de werknemers tegen de boze werkgevers. Begrijpelijk. De bescherming van de koopkracht is een nobel doel. Werkgevers die denken dat alle problemen opgelost worden door gewoon maar de lonen te verlagen, dwalen. Een economie is geen productiemachine maar een kringloop. Goede lonen vormen de koopkracht voor de vraag naar producten en de basis voor een stabiele maatschappij. Wie lage lonen wil, kon al dertig jaar terecht in Egypte en Libië.

De waarheid is: we hebben 13 procent van het BNP nodig. Voor minder kunnen we de vergrijzing niet betalen, tenzij we natuurlijk de pensioenen nog lager maken dan ze al zijn en de ouderenzorg drastisch terugschroeven. Het zou goed zijn de belastingen eerlijker te maken en drastisch te herverdelen, maar het is een illusie dat we de nodige 13 procent volledig of zelfs maar hoofdzakelijk uit nieuwe inkomsten kunnen halen want die benaderen nu reeds 50 procent van alles wat België op een jaar produceert.

Dat zal ons noodzaken tot wat we het meeste haten: heldere keuzes. Welk soort overheid willen we? Welke taken hoort zij te vervullen en welke niet? Die discussie staat grijnzend op ons te wachten met dreigend economisch en politiek onweer aan de horizon. Maar het ABVV smeert zich in met zonnecrème en verbeeldt zich de sociale zomer. Waarom niet ophouden met de symbolenstrijd die dit land verlamt en ons concentreren op het sluiten van akkoorden over oplossingen waar iedereen beter van wordt?