Hendrik Cammu, arts verbonden aan het Universitair Ziekenhuis Brussel en publicist, vindt de 4x4 patserig, zielig en levensgevaarlijk.

Er ontstond naar aanleiding van een chauffeur die met een SUV, een 4X4, een kind van vijf doodreed en het (zogezegd) zelfs niet had gemerkt, een discussie over de rol van deze wagens in ons verkeer (DM 10/2).

Rijden met een 4X4 op onze geasfalteerde wegen is patserig en zielig, alsof je bij regenweer een duikerpak aantrekt om je tegen het nat te beschermen. Het is bovendien slecht voor het milieu en vooral erg gevaarlijk voor de niet beschermde weggebruiker (voetganger, fietser). Extra autotaks, duurdere wegenvignetten en andere fiscale maatregelen die kunnen bijdragen tot het ontmoedigen van het gebruik van dergelijke wagens zijn nuttig.

Individuele vrijheid heeft hier niets mee te maken. Het is even zielig om de keuze van een auto als opperste uiting van vrijheid te beschouwen maar geen graten te zien in de ontelbare videocamera's die overal hangen noch in het feit dat ieder van ons met naam en adres (en geboortedatum) in de databases van een groot aantal bedrijven zit. Bouw je een huis dan zijn er stedenbouwkundige voorschriften, enz. Ik kan nog een tijdje doorgaan over 'vrijheidsbeperkende' regels waardoor een maatschappij vlotter draait.

In 2005 kocht ik een Honda Civic met als enige reden dat deze, volgens het EEVSC, de veiligste auto is voor de zwakke weggebruiker (omwille van de bumpertechnologie). Ik heb geen zin om iemand omver te rijden of tijdens het wandelen of het fietsen omver te worden gereden. En als dat toch gebeurt, wil ik de kansen op letsels bij mezelf en de anderen zo klein mogelijk houden. Dat de Civic veilig is, heb ik niet uit de reclame, noch uit de krant, ik heb het uit de gespecialiseerde medische literatuur moeten halen, het British Medical Journal, en dat is jammer. Ik begrijp niet dat autobouwers niet meer focussen op (of reclame maken over) de veiligheid van hun wagens ten overstaande van de voetganger en de fietser. Waarom lees ik in de pers niets over bumpertechnologie?

De bumper is immers verantwoordelijk voor de meeste letsels bij voetgangers en fietsers. Crash-ingenieurs vertellen hoe dat gaat: een voertuig met een laag hangende bumper treft de voetganger onder zijn zwaartepunt. De onderbenen hebben eerst contact met de bumper, vervolgens raken de bovenbenen of het bekken de voorkant van de motorkap en tenslotte smakken de borst en het hoofd van de voetganger op de motorkap. Ondertussen is het voertuig aan het remmen waardoor de voetganger verder naar voor, richting voorruit, schuift. Een voertuig met een lage bumper en een motorkap  met een grote veerkracht - waardoor de impact voor hoofd en benen zachter wordt - is veiliger. Een voertuig met een hoge bumper of met 'bull bars' (u kent ze wel) zal de voetganger boven zijn zwaartepunt raken. Daardoor wordt hij naar voren gekatapulteerd, zonder contact met de motorkap, om dan vervolgens overreden te worden door het remmende voertuig. Hoge bumpers katapulteren de slachtoffers, lage bumpers laten de voetganger over het voorstuk van de wagen rollen. Veiliger wil zeggen: geen bull bars en zo weinig mogelijk hoge bumpers. Uiteraard hangen de ernst van de letsels af van de snelheid van het voertuig en de lengte van de voetganger.

Iemand doodrijden of levenslang verminken, draag je een gans leven mee. Voor de nabestaanden is het leed ondraaglijk. Uit wetenschappelijk onderzoek is bekend dat altruïsme gelukkiger maakt dan egoïsme. Geven geeft meer voldoening dan krijgen en dat onafhankelijk van inkomen of maatschappelijke positie. Iets voor iemand betekenen wordt als het hoogste goed beschouwd. Artsen, verpleegkundigen, brandweermannen, welzijnswerkers, kortom alle mensen waarvan men zorg en een grote maatschappelijke inzet verwacht, mogen op grote bijval en respect rekenen.

Welnu, door de keuze van de wagen en het gedrag achter het stuur (snelheid!) kan respect eenieders deel worden. "Ik hou mij aan de snelheidsregels en de structuur van mijn wagen houdt rekening met de niet-beschermde weggebruiker" zou een sterk statement kunnen zijn. Zet het desnoods op een bumpersticker.      

Veilige wagens promoten
Het is niet te begrijpen dat er nog geen reclamejongen of politicus aan gedacht heeft om de 'zwakkeweggebruikervriendelijke' wagen te promoten als een bewuste keuze waarbij je de gezondheid van de ander zo min mogelijk wilt schaden. Je moet weten dat er per jaar in Vlaanderen minstens 100 voetgangers/fietsers worden doodgereden. Men schenkt wel veel aandacht aan het milieu (terecht) door wagens te bouwen met roetfilter en met lage CO2-uitstoot. Ziekte en dood door een ongezond milieu is iets van de lange termijn en moeilijk te becijferen en toch (nogmaals, terecht) pakken alle automerken ermee uit. Per decennium rijden de Vlaamse chauffeurs op zijn minst 1.000 zwakke weggebruikers dood. Dat is zeer concreet en op korte termijn. Ik zou nog verder kunnen gaan. Waarom geeft men geen zware subsidies aan chauffeurs die met een veilige 'lagebumperwagen' rijden en een ISA (Intelligent Speed Adaptor) systeem laten inbouwen? De manier van denken met betrekking tot het verkeer moet echt veranderen en gaan van een conflictmodel, wat het nu is, naar een samenwerkingsmodel. Zo kunnen we als natie fier zijn als we met zijn allen de sterfte en de permanente verminkingen in het verkeer hebben kunnen terugdringen. We zullen er ons allemaal beter door voelen.