Het 'Neen' tegen de wilde besparingen dat gisteren weerklonk tijdens de Europese betoging in Brussel, is een kwestie van redelijkheid, schrijft Rudy De Leeuw. Rudy De Leeuw is voorzitter van het ABVV.

Nauwelijks enkele dagen voor onze grote Europese betoging van gisteren in Brussel, tegen blinde bezuinigingen, vonden de Belgische werkgevers (het VBO en VOKA, de Vlaamse werkgeversfederatie) er niets beters op dan nogmaals te pleiten voor loonmatiging, zelfs voor een loonstop, en voor besparingen op de begroting voor de rest van de bevolking.

Zelfs in het land van het surrealisme is de gebruikte argumentatie toch vrij verbazend na twee jaar economische crisis, hoge tijdelijke werkloosheid, daling van de koopkracht en stagnerend verbruik.

Ten eerste, zo stelt Pieter Timmermans van het VBO, was in de afgelopen vier jaar het fiscaal beleid een buffer voor de koopkracht van de werknemers. Volgens hem is het nu tijd om aan de concurrentiepositie van de ondernemingen te denken. Hij richt een oproep tot de vakbonden om zich "redelijk" te tonen. Hoogstens zullen de bedrijven enkele ecocheques kunnen geven en eventueel een paar centen voor een groepsverzekering. Maar over de 7 miljard belastingcadeaus die jaarlijks aan de ondernemingen gegeven worden, daar zwijgt hij zedig over. Net zoals over de notionele intrestaftrek die enkel de winsten een "boost" geeft, maar die niets verandert aan de concurrentiepositie van de ondernemingen.

Solidariteit
Vervolgens stelt de directeur van het VBO dat het geen goed idee is meer geld te geven aan wie werk heeft, want die centen belanden toch op een spaarboekje, in plaats van gebruikt te worden voor de economie. Hij doet dan ook een beroep op de solidariteit van de werknemers die nog een job hebben met diegenen die er geen meer hebben. De loonmatiging van de enen moet dan dienen om de anderen aan werk te helpen. Ook hier vallen we bijna van onze stoel: zijn het niet de winsten die niet meer in de economie geïnvesteerd werden die aan de bron lagen van de speculatieve zeepbellen en de financiële crisis?

Ten derde stelt hij dat een goede dosis bezuinigingen niemand kwaad zal doen. De bezuinigingen die in de jaren 90 opgedrongen werden waren eerder een goede zaak voor de groei. Hij doet dan ook een oproep op het "intellect" van de bevolking om in te stemmen met besparingsmaatregelen die intelligent (lees: redelijk) zijn.

Als we het VBO moeten geloven, hebben de werknemers voldoende geld om de bezuinigingsmaatregelen te dragen en moeten ze niets verwachten van de ondernemingen. Die willen de lonen matigen om hun uitvoerprijzen te drukken en ze willen aan de bezuinigingen ontsnappen door die door te schuiven naar de werknemers.

Deze analyse "die getuigt van economisch gezond verstand" wordt echter niet gedeeld door andere economisten, die zeker niet de minsten zijn. Er is een studie van de KU Leuven aan de hand van Paul Van Rompuy, die grote vraagtekens zet achter de strategie van de werkgevers, om zich koste wat het kost af te stemmen op het Duitse beleid van loonmatiging.

Loonmatiging leidt tot een daling van de consumptie en vernietigt meer banen dan er gecreëerd worden, dankzij een toename van de export, zonder onze concurrentiepositie ook maar iets te verbeteren. Loonmatiging is schadelijk voor het gezinsverbruik en is dus een slecht voorstel.

Stiglitz heeft gelijk
Joseph Stiglitz, Nobelprijs voor de economie, gaat eveneens in tegen het liberale economisch denken. Volgens hem is de echte oorzaak van de crisis niet zozeer de afwezigheid van regulering van de banken, dan wel de explosieve toename van de ongelijkheid in de ontwikkelde landen in de voorbije dertig jaar. De wijze waarop men de crisis aanpakt, met besparingen allerhande, doet die ongelijkheid nog toenemen en remt uiteindelijk de groei af. In crisistijden de vraag afremmen komt eigenlijk neer op meer werkloosheid. Volgens Stiglitz rijst de vraag naar een rechtvaardige verdeling van de inkomens en de belastingen.

Gisteren sloten het 'Financieel Actie Netwerk' (FAN) en zijn Franstalige tegenhanger 'le Réseau pour la Justice Fiscale' (RJF) zich bij onze betoging aan en lanceerden naar aanleiding daarvan een campagne voor fiscale rechtvaardigheid. "Overal hebben overheden vele miljarden geïnvesteerd om de banken te redden. Daardoor is de staatsschuld gegroeid en moet de buikriem worden aangehaald. Europese regeringsleiders wisselen met elkaar besparingsrecepten uit: beknibbelen op ambtenaren, pensioenen, gezondheidszorg, lonen, werkloosheidsuitkeringen. Bedrijven, aandeelhouders en kapitaalkrachtigen blijven buiten schot", zo stellen FAN en RJF vast.

Neen zeggen tegen blinde bezuinigingen, betere lonen en kwaliteitsvolle banen eisen, opkomen voor fiscale rechtvaardigheid en voor een billijker verdeling van de rijkdom... dat zijn geen onrealistische eisen. Die eisen zijn juist goed voor de economie, voor het herstel van de werkgelegenheid. Wij roepen de werkgevers en de politieke wereld op tot redelijkheid.