De rusthuis- en zorgsector mag niet ten prooi vallen aan privatisering, vinden Van Guido Oevelen en Peter Degadt. 'De samenleving moet resoluut investeren.' Van Oevelen en Degadt, voorzitter en gedelegeerd bestuurder van Zorgnet Vlaanderen, Vlaamse koepel van ziekenhuizen, ouderenzorgvoorzieningen en voorzieningen uit de geestelijke gezondheidszorg.

De seniorenhuisvesting lijkt voor heel wat vastgoedmakelaars steeds meer een veilige financiële belegging: de komende tien jaar alleen al komen er 80.000 80-plussers bij in Vlaanderen. Dat zou bij ons allen collectief een belletje moeten laten rinkelen. Is het niet dringend tijd dat we allen samen investeren in de toekomst van de ouderenzorg? Dat we samen dynamisch en innovatief durven zijn en de zorg hertekenen, zonder de verworvenheden van onze welvaart op de helling te zetten?

Wij van Zorgnet Vlaanderen, een koepelorganisatie die onder andere 266 woonzorgcentra vertegenwoordigt, maken ons zorgen om de ouderenzorg. Het voorspiegelen van een betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle ouderenzorg is bij een gelijkblijvend of inkrimpend beleid niet meer dan een illusie. Om ouderen ook de komende jaren de zorg te geven waarop ze recht hebben, moeten we als samenleving resoluut investeren in de toekomst van de ouderenzorg. We lanceren in deze context vijf doelstellingen.

1 Grijs én wijs. Meer dan nu moet de stem van de oudere zelf weerklinken op alle beleidsniveaus, en vooral in de concrete zorg- en begeleidingsprocessen. Ouderenzorg gebeurt niet 'voor' de ouderen, maar 'met' de ouderen. Leeftijdsdiscriminaties, chronische betutteling en stigmatisering van de ouderdom moeten geweerd worden uit de gezondheidszorg, en uit het hele maatschappelijke leven. De mondige en zelfredzame oudere burger mag echter geen cliché worden. We dreigen dan immers de kwetsbare ouderen uit het oog te verliezen. Voor deze laatsten is een vangnet van maatschappelijke ondersteuning, door mantelzorgers en professionals, noodzakelijk. Ook intragenerationele solidariteit tussen medioren en senioren moet sterk worden aangemoedigd.

2 Samen sterker. De zorg is versnipperd, je hebt een gps nodig om tot de juiste hulpverlener te geraken. Afstemming tussen de actoren is van belang om zorglacunes en doublures te vermijden. Nu ervaren ouderen zorg nogal eens als onsamenhangend. Dat is grotendeels het gevolg van de incoherentie van de beleidskaders. Federale en regionale bevoegdheden overlappen vaak, regelgevingen zijn niet gecoördineerd en financiering is navenant. Beleid uit één hand is noodzakelijk om het zorgprobleem te counteren dat ontstaat als gevolg van de vergrijzing.

3 Zorg in functie van de behoeften. Jammer genoeg stellen we nog steeds anomalieën en discriminaties vast ten aanzien van ouderen. Vormen van beschut en beschermd wonen zijn bijna onbestaande voor oudere personen. Wat een samenleving uitgeeft aan zorg en welzijn voor ouderen verschilt in functie van de plek waar die oudere verblijft. Gelijke zorg en begeleiding, ongeacht de aard of oorsprong van de aandoening en de leeftijd, zijn fundamenteel voor het zorgbeleid van de toekomst. Transparantie tussen de verschillende beleids- en bevoegdheidsdomeinen in de zorg is een belangrijke eerste stap.

4 Zorg voor mensen/mensen voor zorg. Een vierde strategische doelstelling is de zorg voor de zorgverleners. Zowel de mantelzorgers als de professionele zorgverleners zijn aan maatschappelijke (her-)waardering toe. De ouderenzorg hangt niet alleen af van de beschikbare financiële middelen, ze is eveneens gebonden aan de bereidheid en beschikbaarheid van voldoende handen om zorg te realiseren. De verdieping en verbreding van de professionalisering van de zorg voor ouderen moet onderwerp zijn van opleiding en wetenschappelijk en praktijkonderzoek.

5 Vernieuwing: anders en beter. De vijfde strategische doelstelling bestaat uit het maximaal inzetten op innovatie. We moeten zoeken naar nieuwe wegen om zorg kwaliteitsvol en maatschappelijk betaalbaar te houden. Naar nieuwe instrumenten om de oudere persoon zo lang mogelijk thuis te laten wonen en actief te blijven betrekken in het maatschappelijke leven. Nieuwe wegen voor zelfzorg (via health-monitoring). Nieuwe wegen om het comfort, de beleving, de betaalbaarheid, de gezondheid en het welbevinden van de oudere zorgbehoevende persoon te verhogen. Nieuwe wegen om zorgpersoneel te motiveren en te stimuleren voor een blijvende inzet in de ouderenzorg. De langetermijnzorg moet hierbij aansluiten op wat in het bedrijfsleven aan innovatie gebeurt. De beleidsmakers moeten daadwerkelijk investeren in de toekomstmogelijkheden van de sector.

Toegankelijke, betaalbare, en kwaliteitsvolle ouderenzorg is een maatschappelijke waarde, en dus een topprioriteit voor de samenleving. Alles bij het oude laten of het inkrimpen van het bestaande is een doemscenario. Is ouderenzorg een goede investering? Wij vinden van wel. We tekenen voor een groeiscenario voor de ouderenzorg waar iedereen de oudere, de mantelzorger, de zorgverlener, de zorgaanbieder en de overheid investeert om een mensgerichte, economisch vol te houden én maatschappelijk ingebedde ouderenzorg te realiseren.