Sven Gatz vindt dat 'deze staatshervorming alleen kan werken als men een nieuwe plek voor Brussel vindt. De hoofdstad is meer dan probleem, het is vooral de economische motor van dit land.' Sven Gatz is Brussels volksvertegenwoordiger en fractievoorzitter voor Open Vld.

Het confederalisme is onder ons. Het woord wordt zoveel herhaald, als ware het een mantra, dat het zich in onze hoofden en in ons denken nestelt. Dat is in niet geringe mate de verdienste van de N-VA en ook voor CD&V is het een onaantastbaar uitgangspunt voor een volgende staatshervorming geworden. Mijn partij heeft in de aanloop naar de verkiezingen van 13 juni eveneens haar confederale kaarten op tafel gelegd. De vraag blijft nochtans hoe men federalist in Europa kan zijn en tegelijk confederalist (laat staan separatist) in België? Daar zit minstens een intellectueel spanningsveld op.

Alle discussies over staatsrechtelijke concepten ten spijt is het duidelijk dat we op een nieuwe staatshervorming afstevenen, een die noodzakelijk is om het immobilisme van de voorbije jaren te doorbreken, maar tegelijk een die een duurzaam evenwicht nastreeft tussen deelstaten en federatie.

Brussel ligt daarbij letterlijk en figuurlijk centraal. In het verleden hebben we te vaak de fout gemaakt een staatshervorming als volgt te benaderen: Vlaanderen vraagt iets, de Walen stemmen na enig weerwerk toe en men maakt een deal over een bevoegdhedenpakket dat op maat van de twee grote regio's geschreven is. Vervolgens doet men dit dunnetjes over voor het Hoofdstedelijk Gewest. Of dit wel doelmatig is voor de stedelijke regio die Brussel is, lijkt bijkomstig. Met dank aan de Franstalige Brusselaars, die hun eigen mantra 'Bruxelles, région à part entière' ook met overtuiging belijden, of hoe symboliek het van pragmatisme haalt. Hopelijk kunnen we het deze keer anders doen. Niet om Brussel zijn statuut van Gewest te ontzeggen, maar om een steeds internationaler wordende stad een juiste plaats te geven in een Belgische staatshervorming. Daarbij zijn er twee valkuilen, een in Brussel en een in het ommeland.

Tweeledig of drieledig?
Momenteel woedt onderhuids de discussie over een tweeledige dan wel drieledige staatshervorming. De voorstanders van het eerste scenario willen de Brusselaars op het vlak van onderwijs, cultuur, sport, welzijn, gezondheid en sociale zekerheid laten kiezen tussen het Vlaamse en het Franstalige stelsel. Het lijkt simpel: we delen het land op in twee zones en de Brusselaars moeten maar kiezen. In een kosmopolitische stad waar het aantal taalgemengde huishoudens nu al boven de 50 procent uittorent, lijkt die subnationaliteit me een akelig en vooral onwerkbaar vooruitzicht. Het is beter Brussel te herfinancieren in ruil voor meer veiligheid, netheid en een eenvoudiger structuur met meer bevoegdheden voor het gewest, dan zich te verliezen in een steriele discussie over een tweeledig confederalisme.

Daarnaast is er het feit dat Brussel zich, of men dat nu graag hoort of niet, meer en meer uitstrekt tot in Aalst, Mechelen, Leuven, Wavre en Nivelles toe. Belangrijk: in die regio wordt meer dan een derde van het bruto nationaal product gerealiseerd. Brussel is onze kip met de gouden eieren.

Bart De Wever, Elio Di Rupo en Kris Peeters moeten dus heel goed opletten als ze dit ruime gebied op sociaal-economisch vlak gewild of ongewild zouden verbrokkelen met een onoordeelkundige staatshervorming die copernicaanse uitgangspunten belangrijker vindt dan efficiëntie op het terrein.

Deze staatshervorming kan alleen werken als men een nieuwe plek voor Brussel vindt. De hoofdstad is immers meer dan probleem, het is vooral de economische motor van dit land.