Tom Vandyck, correspondent van De Morgen in de VS, maakt elke week een stand van zaken op in het land van Barack Obama.

De Amerikaanse klimaatwet, die een plafond had moeten zetten op de uitstoot van broeikasgassen, een handel in CO2-emissierechten moest invoeren en miljarden dollars moest investeren in schone energie, komt er niet. Vorige week bleek definitief dat er niet genoeg stemmen zijn in de Amerikaanse Senaat. Het ding werd gekelderd door de Republikeinen, die niet eens in klimaatverandering geloven, en een aantal Democraten die het niet aandurven om tegen de belangen van de steenkoolindustrie in hun staten te stemmen.

Het afvoeren van de klimaatwet is een eerste grote wetgevende nederlaag voor Barack Obama. Vanuit de rest van de wereld bekeken, is het op termijn zelfs zowat de ergst denkbare. Economische crisissen zijn erg, maar qua noodlottige planetaire consequenties is er niks dat aan klimaatverandering kan tippen.

In zijn nieuwe boek The Flooded Earth schetst klimatoloog Peter Ward van de University of Washington in Seattle een levendig plaatje van wat global warming en een één meter hogere zeespiegel zouden aanrichten in onze contreien. Steeds grotere Noordzeestormen zouden voor vloedgolven zorgen die de watersnoodramp van 1953 in Zeeland doen verbleken. Dijkbreuken in Nederland zouden honderdduizenden mensen doen verdrinken. In het slechtste geval zouden de Nederlanders tegen 2100 het grootste deel van hun land moeten prijsgeven aan het wassende water.

Al zouden wij niet verzuipen, toch zou de Belgische kustlijn er ongenadig van langs krijgen. Bovendien zou België overspoeld worden door klimaatvluchtelingen uit Nederland. Ik herhaal: uit Nederland, niet uit Bangladesh. Niet uit verzuipende eilandstaatjes in de Grote Oceaan, maar uit Amsterdam en Den Haag.

Het is natuurlijk makkelijk om dat weg te lachen als hysterisch geblaat. Maar het warmste decennium aller tijden, gevolgd door het warmste halfjaar ooit, gevolgd door de warmste junimaand is geen toeval meer. De aarde warmt op. De trend is precies wat klimaatwetenschappers nu al jaren voorspellen.

Daar moet dus iets aan gebeuren, en wel nu. Zonder Amerikaans leiderschap wordt dat echter zeer moeilijk, om niet te zeggen onmogelijk. Zolang Amerika er niet in slaagt om substantieel te snoeien in zijn eigen CO2-uitstoot, heeft het niet de autoriteit om van groeilanden als China, India of Brazilië hetzelfde te eisen.

De hoop dat de VS daarin slaagt, is nu echter bijzonder klein. Voor de tussentijdse verkiezingen lukt het sowieso niet meer. Daarna zullen de Republikeinen nog meer zetels hebben in het Congres om klimaatwetgeving tegen te houden, dus dan wordt het op zijn minst wachten op een tweede Obama-legislatuur, na 2012.

Maar er is hoop, zij het een schijntje. In 2007 besliste het Hooggerechtshof dat het Environmental Proctection Agency (EPA), zeg maar het Amerikaanse milieuministerie, de bevoegdheid heeft om CO2 te reguleren. Onder president Bush bleef dat dode letter, maar onder Obama kan het anders.

De Republikeinen zouden daar moord en brand over schreeuwen, wellicht gedwee gevolgd door dezelfde Democraten die de klimaatwet mee tot zinken brachten. Een aantal staten, waaronder Texas (dat olie heeft) en Virginia (steenkool), maken zich nu al op om potentiële EPA-regels aan te vechten voor de rechtbank. En het ís natuurlijk wenselijk dat een ingrijpende maatschappelijke verandering als een CO2-plafond wordt ingevoerd met, zoals dat heet, een breed maatschappelijk draagvlak. Maar wettelijk kan het dus zonder.

Zodoende kan een dreiging met een keihard CO2-plafond vanwege de EPA de zaak misschien in beweging krijgen. Her en der zijn er zelfs observatoren die erop rekenen dat veel staten, industrietakken en lobbygroepen in dat geval op hun blote knieën zouden komen smeken om het soort flexibele 'cap and trade'-regime dat vorige week sneuvelde in de Senaat.

Of Obama het aandurft om die stok achter de deur te gebruiken, valt te bezien. Maar bij gebrek aan alternatieven, is het wellicht het proberen waard. Dan kunnen al die Hollanders met een beetje geluk ten minste gewoon thuisblijven.