Eén troost hebben we: in Nederland zijn de onderhandelingen over een 'paars-pluskabinet' van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks mislukt. Daar staan ze dus anderhalve maand na hun verkiezingen terug bij af, terwijl we hier toch al een beetje vooruitgang hebben geboekt, maar nog niet erg veel. Want in tegenstelling tot Nederland, waar de mislukking te wijten is aan sociaaleconomische dossiers en vooral aan het besparingsplaatje dat de overheid zijn burgers moet voorstellen, blijven we hier worstelen met de kwestie van de staatshervorming en B-H-V.

Daarbij is nu stilaan duidelijk dat we angstwekkend dicht bij een herhaling van de zomer van 2007 zitten. Toen geloofde Yves Leterme nog dat hij én een grote staatshervorming én een regering zonder tweederdemeerderheid tegelijk tot stand kon brengen. Terwijl die twee doelstellingen destijds elkaar wederzijds uitsloten. Drie jaar gesukkel zijn het gevolg geweest van die cruciale inschattingsfout.

Nadat Ecolo immuun is gebleken voor iedere vorm van afdreiging of verleiding om zonder Groen! in de federale regering te zetten, moet Elio Di Rupo nu ook noodgedwongen het denkspoor van een regering met een tweederdemeerderheid verlaten. Maar zowel hijzelf en nog veel meer de N-VA hebben van die nieuwe staatshervorming en de splitsing van B-H-V het alfa en omega van hun politiek handelen gemaakt, en vooral die laatste partij kan niet zonder een aanpak van die twee problemen geloofwaardig in een regering stappen. Maar gezien hun verkiezingsuitslag, kunnen ze ook niet uit die regering blijven.

Di Rupo probeert nu opnieuw een tweesporenbeleid uit: een regering met een gewone meerderheid, samengesteld uit socialisten, christendemocraten en Vlaamsnationalisten, die het budget en de sociaaleconomische agenda zou kunnen aanpakken, en daarnaast een akkoord over de contouren van een staatshervorming en B-H-V, die dan door de groenen vanuit de oppositie gesteund zou kunnen worden. Het is, zo heeft het verleden bewezen, een levensgevaarlijke strategie, vol met mogelijkheden om het alfa en het omega van de N-VA eindeloos uit te stellen en op te sluiten in een diepvriezerconstructie. De Wever heeft ervaring genoeg om niet in dat soort scenario's te stappen. De vraag is alleen wat dan het alternatief wordt.

Daar zullen nog wat rondjes over gepalaverd moeten worden, en dus is het logisch dat Di Rupo nog niet in het diepe water van het formateurschap springt.

Yves Desmet
Politiek commentator