Jeroen Verelst maakt als opiniemaker van De Morgen de politieke tussenstand van de week op.

Bij CD&V zit Rik 'ik ben alleen kandidaat-vernieuwer' Torfs nu al aan de poten van de voorzittersstoel van Wouter Beke te zagen. Maar Beke is niet het enige doelwit, ook voor andere voorzitters worden de regeringsonderhandelingen - gesteld dat die ooit succesvol worden afgerond - hun laatste kunstje. Het is niet eens denkbeeldig dat élke voorzitter die de nieuwe regering mee op de been brengt in het najaar voorzitter af is. Bijna in elke partij zit er een wissel van de wacht aan te komen. Soms alleen in theorie, soms ook in de feiten. Soms vlekkeloos, soms bloederig. En zelden bevorderlijk voor een vlotte start van Di Rupo I.

Voorzitterswissels komen de stabiliteit niet ten goede. Ze voeden de profileringsdrang en verleggen de focus van het regeringswerk naar de interne partijkeuken. Een of twee wissels, tot daar aan toe. Maar - we weten het, we lopen nu wel behoorlijk sterk van stapel - Elio Di Rupo riskeert in zijn eerste maanden als premier te moeten afrekenen met wissels bij elk van zijn coalitiepartners. Probeer dan het schip nog maar eens op koers te houden. Nog een geluk dat hij én adjudant Bart De Wever voldoende sterk staan om minstens hun eigen partijen onder controle te houden.

PS en N-VA: Keizers Elio en Bart
Als Elio Di Rupo premier wordt, en dat is wel de bedoeling, kan hij uiteraard geen voorzitter van de PS blijven. De Franstalige partijen kijken niet op een cumul meer of minder. Maar een partij én een land leiden, dat is ook aan de andere kant van de taalgrens een brug te ver. Zodra een regering op de been gebracht is, zal Di Rupo zijn partijvoorzitterschap doorgeven. Pupil Paul Magnette is zijn gedoodverfde opvolger. Maar vergis u vooral niet: ook met een nieuwe voorzitter is het Di Rupo, en niemand anders, die de touwtjes bij de PS strak in handen houdt.

Bij de N-VA valt af te wachten of kopman Bart De Wever bezwijkt voor de druk om zelf de eerste viool te gaan spelen in de regering die hij mee in het zadel helpt. Het ministerschap past niet in zijn carrièreplanning, zelfs niet als het om het vicepremierschap gaat. Maar ook als De Wever onder druk van de Vlaamse partijen toch minister wordt en dus aan het voorzitterschap moet verzaken - in Vlaanderen is die cumul not done - zal hij er in hoogsteigen persoon over waken dat de overgang vlekkeloos verloopt. Dan zal hij zelf een opvolger aanduiden. De N-VA'ers die het aandurven om tegen de keuze van hun leider in te gaan, zullen bijzonder dun gezaaid zijn.

CD&V: Verscheurende verkiezingen
Zelf schept hij er zichtbaar plezier in om de dubbelzinnigheid in stand te houden, maar nieuwbakken politicus Rik Torfs lijkt erg veel zin te hebben om een gooi te doen naar het voorzitterschap van CD&V. Als Torfs doorzet, speelt hij hoog spel. Hij riskeert niet alleen zichzelf maar ook de partij zware schade toe te brengen. Torfs heeft charisma en persoonlijkheid, eigenschappen die Beke zeker niet in overvloed heeft. Maar het zijn de CD&V-leden die de partijvoorzitter verkiezen, niet het grote publiek. Voor veel doorgewinterde CD&V'ers blijft Torfs een vreemde eend in de bijt, terwijl iemand als Beke overduidelijk ene van ons is. Torfs riskeert met een kandidatuur als voorzitter een persoonlijke afgang. Misschien nog erger: hij riskeert ook de partij te verdelen. Een sterk versnipperde uitslag - twee of meer kandidaten waarvan er geen enkele een overtuigende meerderheid haalt - is wel het allerlaatste dat een overduidelijk in crisis zijnde partij kan gebruiken. Zeker als de stemmen verdeeld worden tussen kandidaten die hun partij elk een totaal andere richting willen uitsturen.

De voorzittersverkiezingen in het najaar zijn een kantelmoment voor CD&V. In het optimistische scenario geeft een nieuwe (misschien wel gewoon de huidige) voorzitter een nieuw elan, mét duidelijk mandaat van de leden. In het pessimistische scenario duwt de interne machtsstrijd de partij nog dieper in de put waar ze op 13 juni is in gesukkeld. Helaas voor CD&V, én voor Di Rupo, is scenario twee behoorlijk realistisch.

CdH: Voorzitterstitel als detail
Joëlle Milquet kapt er hoe dan ook mee als voorzitster van cdH. Haar opvolger is al een eeuwigheid bekend: Waals minister Benoît Lutgen. Maar hij moet nog even in de wachtkamer blijven zitten. Het is een bijzonder vreemde constructie, de nieuwe voorzitter die aan de kant moet blijven staan terwijl de oude de partij in een regering loodst. Het heeft het voordeel dat Lutgen nog niet verbrand kan raken. Maar de positie die Lutgen de komende weken en maanden inneemt, komt zijn autoriteit binnen de partij allesbehalve ten goede. Of Lutgen ook echt de nummer één bij cdH zal worden, is hoogst twijfelachtig. Als Milquet vicepremier wordt voor de Franstalige christendemocraten, blijft zij de onbetwiste leider in haar partij. Dat ze dan niet meer de titel van voorzitster draagt, is voor haar hoogstens een detail waar ze zich niet overdreven fel aan zal storen.

Sp.a: 'Wat met Frank?' deel twee
Steeds meer sp.a'ers menen dat het voorzitterschap van Caroline Gennez geen al te lang leven meer beschoren is. Heel wat Vlaamse socialisten vinden dat het na drie jaar tijd is voor verandering. Ook Gennez zelf lijkt daarvan overtuigd. Ze kwam drie jaar geleden in bijzonder ondankbare omstandigheden aan het roer van haar partij te staan en die omstandigheden zijn er eigenlijk nooit dankbaarder op geworden. Stilaan tijd voor iets anders.

De naam van Bruno Tobback wordt het vaakst geciteerd als nieuwe voorzitter, Gennez zou als dank voor bewezen diensten minister worden in de regering Di Rupo I. Maar daar knelt het schoentje: de sp.a heeft te veel kandidaten voor te weinig posten. Net eentje te veel, om precies te zijn. Normaal gezien mogen de Vlaamse partijen - N-VA, CD&V en sp.a - onder hun drieën zeven ministerposten verdelen. Daarvan zullen er dan maar twee voor sp.a zijn. Als Gennez minister wordt, blijft er nog een portefeuille over voor twee kandidaten: Johan Vande Lanotte en Frank Vandenbroucke. De sp.a kan het niet maken om Vandenbroucke wéér in de kou te laten staan, dan houdt de partij geen enkele kiezer over. Maar ook Vande Lanotte heeft bijzonder veel zin om opnieuw te regeren. Wordt vervolgd.

MR: Oorlog
Sinds Louis Michel naar Europa verhuisd is, was Didier Reynders jarenlang de onbetwistbare alleenheerser binnen de MR. Maar aan alles komt een einde. Reynders kapt er net als Milquet na de regeringsonderhandelingen mee als voorzitter, dan moet de MR een nieuwe voorzitter kiezen. Reynders zou maar wat graag in de positie van Milquet verkeren: wel een nieuwe voorzitter moeten dulden, maar in de praktijk zelf de sterke man bij de Franstalige liberalen blijven. Alleen is de interne concurrentie bij de MR oneindig veel groter dan bij cdH. Er woedt al maandenlang een hevige clanoorlog - kort samengevat: de clan Michel versus de clan Reynders/het FDF van Olivier Maingain. Na de verkiezingen barstte die opnieuw in alle hevigheid los.

Reynders kennende zal hij zich niet zomaar buiten het gewoel houden. Hij zal ongetwijfeld een van zijn eigen acolieten proberen te lanceren als toekomstige MR-voorzitter. Het is de enige reddingsboei die hem nog rest om zelf de wet te blijven dicteren bij de MR. Maar er zijn ondertussen meer dan genoeg liberalen die na zes jaar feitelijke Reyndersheerschappij snakken naar een ander regime. Nergens wordt de machtsstrijd bloederiger dan bij de MR.

Ecolo: Dunne spoeling
De clanoorlog bij de MR is een bijzonder sterk argument pro Ecolo in de federale regering. Als de Franstalige groenen erbij zijn, is de kans groot dat huidig voorzitter Jean-Michel Javaux namens Ecolo in de regering stapt. De boegbeelden zijn er immers niet dik gezaaid, getuige het terughalen van ex-staatssecretaris Olivier Deleuze. In principe moet Ecolo niet op zoek naar een nieuwe voorzitter, met Sarah Turine heeft Javaux een covoorzitter. Probleem is dat Turine de voorbije maanden bitter weinig indruk gemaakt heeft en de partijleiding nooit op haar eentje kan dragen.

De waarschijnlijke oppositie
Open Vld en Groen!, allebei meer dan waarschijnlijk in de oppositie, kunnen wel eens de enige partijen blijken die geen wissel van de wacht moeten doorvoeren. Alexander De Croo en Wouter Van Besien mogen nog minstens een verkiezing gerust zijn.