Ivan De Vadder is verontwaardigd over stoelendans van Philippe Muyters en Geert Bourgeois. De Vadder is wetstraatjournalist bij de VRT en bracht onlangs het boek Pleidooi voor een eerlijke politiek uit.

Vandaag leggen de Vlaamse ministers Geert Bourgeois en Philippe Muyters de eed af in Kamer en Senaat. Samenvallende verkiezingen zouden zulk kiezersbedrog onmogelijk maken, vindt Ivan De Vadder.

Vandaag leggen de Vlaamse ministers Geert Bourgeois en Philippe Muyters van N-VA de eed af in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en in de Senaat. Ze nemen daarvoor ontslag als Vlaams minister, maar omdat ze die functie willen blijven uitoefenen, laten ze zich meteen opvolgen. Morgen leggen ze dus opnieuw de eed af in het Vlaams Parlement. In mijn boek Pleidooi voor een eerlijke politiek heb ik het "kiezersbedrog" genoemd. Het is nog nooit zo groot geweest als in 2010.

"Je moet consequent zijn. Als je op een bepaald niveau verkozen bent, ga dan ook zetelen." Dat zegt Geert Bourgeois in De zevende dag van 22 februari 2009. Bourgeois, op dat moment Vlaams minister af en opnieuw lid van de oppositie, reageert erg streng op federaal minister Steven Vanackere (CD&V) die kandidaat is bij de Brusselse verkiezingen. Bourgeois stelt twee duidelijke voorwaarden aan zijn collega: "Ten eerste, je gaat zetelen op het laatste niveau waarop je verkozen bent. En je zou, ten tweede, automatisch ontslag moeten nemen op het ene niveau als je kandidaat wilt zijn op het andere niveau."

Nauwelijks een jaar later lapt diezelfde Geert Bourgeois elk van zijn eigen regels aan zijn laars. Hij neemt geen ontslag als Vlaams minister om lijsttrekker te zijn voor de federale verkiezingen. Net als twee andere Vlaamse ministers, zijn partijgenoot Philippe Muyters en Ingrid Lieten van de sp.a, is Geert Bourgeois gewoon kandidaat bij de federale verkiezingen van 2010.

In tegenstelling tot Vlaams viceminister-president Lieten, die verzaakt aan een mandaat op het federale niveau en dus ook aan een 'terugvalpositie', breien Muyters en Bourgeois wel een vervolg aan hun kiezersbedrog. Vandaag nemen ze - voor een periode van 24 uur - ontslag als Vlaams minister om de eed te kunnen afleggen in Kamer en Senaat. Daar laten ze zich vervangen om Vlaams minister te kunnen blijven.

Eigen regels
Bourgeois verantwoordt die stoelendans met zijn eigen 'regels': "Ik ga zetelen op het laatste niveau waarop ik verkozen ben. Maar zoals elke minister laat ik me daar vervangen." Nochtans is Bourgeois daar in De zevende dag in 2009 nog erg streng voor. "Het kan niet dat je deelneemt aan verkiezingen en verkozen wordt, en dan niet gaat zetelen omdat je minister wordt op een ander niveau."

Het kiezersbedrog is nog nooit zo groot geweest als in 2010. Bij deze federale verkiezingen waren bijna alle Vlaamse ministers kandidaat, en niet minder dan 78 procent van de Vlaamse Parlementsleden. In 2007 was dat 'nauwelijks' 62,5 procent. De meesten verklaarden hun aanwezigheid op de lijsten als een steunbetuiging. Toch stonden 11 van de 124 Vlaamse Parlementsleden op een verkiesbare plaats. De komende dagen zal blijken of ze hun zitje in Kamer of Senaat zullen opnemen.

Er volgt wellicht een grote stoelendans van gekozenen die hun mandaat niet opnemen en zich laten vervangen door een opvolger. In de Senaat dreigt nog een merkwaardiger stoelendans: de rechtstreeks verkozen senator Bart De Wever neemt ontslag om toch in de Senaat plaats te nemen als gemeenschapssenator, aangewezen door het Vlaamse Parlement. Het laat de N-VA toe naast De Wever nog een opvolger in de senaat te loodsen. "A la guerre comme à la guerre", zoals N-VA-voorzitter De Wever voor de verkiezingen zei. En dan moeten de toekomstige ministers, die pas ontslag nemen na de vorming van de regering, nog vervangen worden.

Wie kan na deze verkiezingen nog tegen samenvallende verkiezingen zijn als nauwelijks 22 procent van de Vlaamse Parlementsleden geen kandidaat was bij federale verkiezingen? In de praktijk zullen de regionale, federale én Europese verkiezingen in 2014 opnieuw samenvallen. Het is hét moment bij uitstek om enkele simpele regels in de kieswet aan te passen.

Electoraal afgestraft
Geregeld duikt het argument op dat de wet niet moet worden aangepast omdat de kiezer het kiezersbedrog niet heeft afgestraft. N-VA-lijsttrekker Geert Bourgeois haalt in West-Vlaanderen 23,98 procent, een stuk minder dan de 27,8 procent in heel Vlaanderen. Ingrid Lieten behaalt als lijsttrekker in Limburg een 'overwinning' met 4.000 voorkeursstemmen minder dan de tweede op de lijst, Peter Van Velthoven. En Philippe Muyters haalt als lijstduwer op de Senaatslijst van N-VA 44.282 voorkeursstemmen, nog geen 2.000 meer dan de nobele onbekenden Kim Geybels (42.618) en Elke Sleurs (42.598). De kiezer heeft in mijn ogen het kiezersbedrog niet beloond.

Ik herhaal dus mijn oproep: niet op twee lijsten tegelijk kandidaat zijn; wie verkozen is, gaat zetelen; ministers blijven op hun niveau of nemen eerst ontslag, en een parlementaire terugvalpositie op een ander niveau moet verboden worden.

Wie zal de moed hebben om die regels aan te passen zodat het 'kiezersbedrog' eindelijk verdwijnt?