Tom Vandyck, correspondent van De Morgen in de VS, maakt elke week een stand van zaken op in het land van Barack Obama.

Al werd hier en daar gemord, vriend en vijand waren het er vorige week over eens dat president Barack Obama gelijk had dat hij generaal Stanley McChrystal, de Amerikaanse bevelhebber in Afghanistan, ontsloeg. Obama kon moeilijk anders. Een generaal en zijn entourage die hun politieke bazen afkraken in de media, dat kan niet in een democratie, zelfs niet in de VS, waar militairen halve heiligen zijn. Obama moest dus tonen wie de baas is.

Wat de affaire-McChrystal echter ook duidelijk maakt, is dat de eensgezindheid over Afghanistan ver zoek is in Washington. Afghanistan lijkt steeds meer een niet te winnen oorlog. En als Obama niet oplet, wordt die oorlog hem de baas.

Het gaat namelijk niet goed in Afghanistan. De Amerikaanse offensieven in het zuiden van dat land verlopen uitermate moeizaam. De corrupte Afghaanse regering slaagt er niet in om in de gebieden die ze van de Taliban heroverd heeft een effectief bestuur op poten te zetten. Het aantal aanslagen en moorden op regeringsfunctionarissen is de laatste maanden flink gestegen.

De oorlog in Afghanistan is nu Amerika's langste gewapende conflict ooit. Meer dan 1.000 Amerikanen lieten er het leven bij. Een peiling afgelopen week toonde aan dat slechts 41 procent van de Amerikanen nog gelooft dat de oorlog te winnen is. De helft vindt het belangrijker om de strijd te beëindigen. En Obama? Die verzekerde bij het ontslag van McChrystal dat de VS doorgaat op het ingeslagen pad. Een verandering van personeel betekent geen verandering van strategie, zei hij. Of dat een goed idee is, is maar de vraag.

Terugtrekking?
Tot nog toe is de strategie die Obama eind vorig jaar aankondigde hoegenaamd niet geslaagd. Zodoende valt er nog meer te zeggen voor de lijn van vicepresident Joe Biden. Die lobbyde vorig jaar tevergeefs om de operaties in Afghanistan te beperken tot troepen, special forces en onbemande predator drones, de nation-building-plannen op te geven en het gros van de Amerikanen terug te trekken.

In plaats daarvan kwam Obama's enigszins absurde plan om de verhoging van de troepensterkte te laten samengaan met een datum voor het begin van de terugtrekking. Dat leverde hem vanuit de Republikeinse oppositie de kritiek op dat je een vijand niet kan verslaan als je hem vooraf al vertelt wanneer je weer vertrekt.

In principe begint de terugtrekking in juli 2011. Die zál ook wel doorgaan. Obama kan zich moeilijk permitteren om zijn belofte te breken. Maar toen hij zijn nieuwe Afghanistanstrategie afgelopen december voorstelde, gaf hij ook te kennen dat het tempo van de terugtrekking gedicteerd zal worden door de omstandigheden in Afghanistan zelf.

Daar zit het addertje onder het gras. De militairen sturen nu al aan op een langer engagement in Afghanistan (vandaar McChrystals gezeur over iedereen die het daar niet mee eens is). Als de situatie in Afghanistan niet snel drastisch verbetert, zou Obama het bovendien moeilijk krijgen om een doorgedreven terugtrekking verkocht te krijgen. Hoe dichter we komen bij de presidentsverkiezingen van 2012 en hoe meer Afghanistan 'Obama's oorlog' wordt, hoe minder hij het zich kan veroorloven om gezien te worden als 'de president die hem verloor'. Zonder bril zou de terugtrekking er dus heel erg kunnen uitzien als het koudweg voortzetten van de oorlog.

Oorlogen hebben er een handje van om weg te lopen met de verantwoordelijke politici. Obama kijkt dus beter uit dat hij zich niet klemrijdt in een conflict zonder einde. Want van alle crisissen en catastrofes, is Afghanistan bij uitstek degene die hem op termijn als een molensteen om de nek kan blijven hangen.