Ze tutoyeren elkaar dus. Bart zegt Elio en Elio zegt Bart. Dat is goed nieuws, tenminste voor wie hoopt dat deze formatie tot concreet resultaat leidt. Na de verkiezing blijkt er maar één realistische coalitie mogelijk die dat eventueel kan: één met Bart De Wever en Elio Di Rupo. Een alternatief is er niet.
 
Om een of andere reden stemt dat tot optimisme. Het gaat om een vaag en zelfs onbestemd gevoel, maar tegelijk is het redelijk reëel. Vreemd genoeg, dat Nieuw Positivisme verspreidt zich bij veel niet- of zelfs nooit-stemmers op Bart De Wever en N-VA. En zoals elk gevoel is het emotioneel en dus per definitie niet-rationeel. Verstandelijk is er weinig om blij om te zijn. De doemscenario's over het einde van het land die algemeen opgang deden voor de verkiezingen van 13 juni, gelden een goede week nadien immers nog altijd. België kampt nog altijd met een dramatisch begrotingstekort, met povere economische indicatoren, met de onaangepastheid van de structuren van zowel de hogere als de lagere overheden. Toch is er enig optimisme. Dat is niet gewettigd wat de zonet vernoemde 'stand van het land' betreft, maar dat is wel logisch voor zover het slaat op 'de staat van de Wetstraat': die is eindelijk schoongeveegd. Voor het eerst in jaren weten we weer wie het voor het zeggen heeft. Baas Bart. Empereur Elio.
 
Voor wie het nog altijd niet begrepen heeft: N-VA is echt met grote voorsprong de sterkste Vlaamse partij. Tel de resultaten van sp.a en Open Vld bij elkaar, en je komt ongeveer uit bij de score van De Wever: zo sterk is zijn partij, zo grondig zijn de kaarten geschud, zo dramatisch kantelden de machtsverhoudingen. Om nog even zout in die wonde te wrijven: in 2003 haalden sp.a-Spirit en VLD samen meer dan 45 procent van de Vlaamse stemmen, en haalde N-VA de kiesdrempel van 5 procent niet, behalve in West-Vlaanderen. Het moge een harde les zijn waartoe overmoed, twist en tweedracht kunnen leiden. Paars won de verkiezingen en begon te ruziën. Hetzelfde gebeurde trouwens in 2007, de verkiezing die paars nekte. Het kartel CD&V-N-VA was toen de grote winnaar, MR en Open Vld hadden het ook niet slecht gedaan. Maar meteen na de verkiezingen startte de aanhoudende sabotage, het cynisme, het voornemen om alles in het honderd te laten lopen.
 
Dienstknecht van informateur
In tegenstelling tot de federale formaties van 2003 en 2007 worden er ditmaal twee fouten niét gemaakt. Eén: in tegenstelling tot Bart De Wever (N-VA) vandaag, maakten in 2003 Elio Di Rupo (PS) en in 2007 Didier Reynders (MR) van het informateurschap een travestie van de eigenlijke functie. Een informateur moet puin ruimen, pijnpunten oplijsten en oplossingen aftasten. En dat niet in dienst van zichzelf. Een informateur is per definitie de wegbereider en zelfs de dienstknecht van de man die na hem komt, de formateur. Ook al is die van een andere partij. Op het ogenblik dat die in actie komt, mag het namelijk niet meer mislukken. De meeste formateurs worden immers de nieuwe eerste minister, en een degelijke regering hoort onder een goed gesternte te vertrekken. Althans, dat is de klassieke politieke theorie.
 
In 2003 en 2007 reden informateurs Di Rupo en Reynders enkel ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Het (zuiden van het) land moest visueel zién wie zichzelf tot morele overwinnaar van de verkiezingen kroonde, al stond vooraf vast dat Vlamingen als Verhofstadt en Leterme premier zouden worden. Maar de alibi-informateurs peilden nauwelijks naar de vorming van het nieuwe kabinet, maar streelden vooral hun eigen ego. En dus ontvingen ze waardevolle maar politiek irrelevante bezoekers, van klassieke sociale partners tot verantwoordelijken van gehandicaptenbond en allerlei andere behartigenswaardige clubs. Iedereen mocht hen de hand schudden, zij deden of ze geïnteresseerd waren in hun bekommernis. Het was, achteraf gezien, door de Wetstraat georganiseerde antipolitiek. Want nadien stond de formateur in zijn hemd, juist omdat de informateur zijn werk niet had gedaan.
 
De Wever doet het voorlopig wel zoals het hoort. Het is te vroeg om te zeggen dat hij zal slagen, maar voorlopig beperkt hij zijn audiënties tot koppen van de Wetstraat. Zo hoort het. Een regeringsvorming is bij uitstek 'politiek', zelfs in enge zin: op basis van de nieuwe parlementaire meerderheid moet er een werkbare en liefst sterke regering komen.
 
Juist dat voelen veel mensen spontaan aan: de Wetstraat veegt eindelijk de eigen straat schoon. En dus is de steun voor De Wever/Di Rupo nog groter en breder dan de groep van hun eigen kiezers op 13 juni. Waarbij het paradoxale gebeurt: terwijl er in brede lagen een zekere appreciatie komt voor de winnaars van de verkiezingen, en de voorlopige sérieux waarmee zij de zaken aanpakken, groeit het wantrouwen bij de harde en besliste N-VA-achterban. Bart De Wever schakelt zich namelijk in in de logica van de coalitie, en dus van het compromis. Van een akkoord dat, als het er ooit komt, ongetwijfeld een forse N-VA-stempel draagt, maar ook een dat Elio Di Rupo als "eerbaar" zal kunnen voorstellen aan zijn achterban. En die is en blijft Franstalig en socialistisch.
 
Betrouwbare 'gatekeeper'
En dat leidt dus tot een paradoxaal gegeven. Juist omdat Elio Di Rupo voor veel niet-N-VA'ers een betrouwbare 'gatekeeper' is, kijken zij de toekomst met enig vertrouwen tegemoet. Bof, het is niet de partij van hun gedachtegoed die de verkiezingen gewonnen heeft, maar er is tenminste uitzicht op beterschap. De N-VA-achterban kijkt natuurlijk tegen dezelfde realiteit aan, maar daar wekt die exact het tegengestelde gevoelen op. Daar wordt al wantrouwig gekeken naar de bezoeken van De Wever aan Laken, aan zijn cordiale omgang met Elio Di Rupo - een Di Rupo die drie jaar geleden 'Vlaanderen nog wilde strikken', althans volgens een beruchte N-VA-campagne. Vandaar dat sommige blogs die tot voor kort De Wever de hemel in prezen, de N-VA-voorzitter nu al willen afrekenen op het feit of hij het VB zou willen mee betrekken in de onderhandelingen. Dat is natuurlijk een onmogelijke eis, maar voor de Vlaamsgezinden van de harde lijn een voorwaarde om de principevastheid van De Wever aan af te meten. Want in die middens staat 'principieel' nog altijd hoger aangeschreven dan 'succesvol'.
 
Men hoeft het zich niet visueel voor te stellen, maar uitgerekend Bart De Wever moet dus de smalle koord op. Laveren tussen zijn achterban en zijn ambitie, steunend op zijn stemmen en enige goodwill, en onder voortdurende bedreiging van een verslechterend sociaaleconomisch klimaat.
 
In die zin is de objectieve kans op succes inderdaad gering. En is het subjectieve welbehagen in niet-N-VA-kringen voor de huidige onderhandelaars alvast een onverhoopte aansporing om voorlopig niet te versagen. Als Elio Di Rupo dezer dagen bereid is met de N-VA te praten, wat zou men Bart De Wever dan nu al de rug toekeren?