De Europese Raad heeft belangrijke beslissingen genomen. Een ervan is de bankentaks. De EU-landen zijn unaniem: de bankentaks moet er komen. Er is een heel goede reden om de banken zo'n heffing te doen betalen, meent professor Paul De Grauwe, docent internationale economie aan de KU Leuven.

Banken creëren grote risico's. Als een van hen in de problemen komt, dreigen de andere banken dat ook te doen. Dat heeft te maken met de netwerken die banken creëren. Ze lenen geld aan elkaar. Dus als die ene bank met problemen haar verplichtingen ten aanzien van de andere banken niet meer kan honoreren, dan raken die laatste ook in de problemen.

Een bank die riskante zaken doet, creëert dus ook elders in het systeem risico's. Dat is voldoende reden om de banken voor dat externe risico te doen betalen. Voeg daar nog aan toe dat als er een bankencrisis komt de overheid altijd verplicht zal zijn om de banken te redden. De overheid is de ultieme verzekeraar van de banken. Het is dan ook gepast dat de banken voor deze dienstverlening betalen.

Het is nog niet duidelijk hoe die taks in de praktijk zal worden toegepast. Mijn voorkeur gaat naar een belasting op de balans van de banken. Het tarief dat wordt toegepast zou progressief moeten zijn. Grote banken zouden onderworpen worden aan een hoger tarief. Waarom? Grote banken hebben meer netwerken en creëren dus meer externe risico's. Als een grote bank in de problemen komt, is er een groter risico dat het hele systeem in de problemen komt en dat de overheid moet inspringen met belastinggeld. Dat is veel minder het geval met kleine banken.

Een progressieve belasting van de balans van de banken bestraft bigness. Door omvang te beboeten verminderen we de dynamiek die er de laatste decennia voor gezorgd heeft dat banken almaar groter worden. Banken moeten opnieuw kleiner worden. Small is beautiful, ook in de bankwereld.

Ondanks de beslissing van de Europese Raad is het nog niet zeker dat de bankentaks er komt. Er is geen consensus over binnen de G20. Het is dus best mogelijk dat alleen de EU zo'n bankenheffing invoert. We kunnen nu al voorspellen wat de Europese banken zullen zeggen: 'Als de rest van de wereld de taks niet toepast, zullen wij een concurrentieel nadeel hebben. Weg dus met een Europese taks.'

Het argument van concurrentievervalsing doet het altijd goed in de politiek. Het is evenwel een slecht argument. Grote Europese banken dragen niet meer bij tot de economische welvaart dan kleine banken, integendeel. Ze creëren meer risico's, die door de rest van de Europeanen gedragen worden. Dus zelfs als de rest van de wereld de bankentaks niet invoert, moet Europa het toch doen.

De banken, vooral de grote, zullen zich met hand en tand blijven verzetten tegen zo'n heffing. De strijd is dus nog niet gestreden. Toch ben ik optimistisch, ook omdat Europa eindelijk het voortouw neemt in de hervorming van het bankensysteem. Europese leiders hebben een vuist gemaakt. Het was broodnodig.