Partijen hebben plots besparingen ontdekt als thema voor de verkiezingen. Vlaamse partijen dan. Er moet 22 miljard euro bespaard worden. Niemand weet nog goed van waar dat bedrag komt, stelt professor Paul De Grauwe, gewoon hoogleraar internationale economie aan de K.U. Leuven.

Om uw geheugen op te frissen: Het Planbureau heeft een simulatie gemaakt van het toekomstig traject van het bruto binnenlands product en van de staatsbegroting tot in 2015.  Als we niets doen, stevenen we in 2015 af op een tekort van 22 miljard. Dus willen we dat tekort wegwerken, dan moeten we er voor zorgen dat er in 2015 extra belastingen en/of extra bezuinigingen worden ingevoerd ten belope van 22 miljard euro.

Het lijkt veel. Maar is dat wel zo? Volgens diezelfde oefening van het Planbureau zullen de overheidsuitgaven tussen 2010 en 2015 zonder saneringsoperatie stijgen van 187 miljard tot 228 miljard euro, met een extra 41 miljard euro dus. De saneringsopdracht bestaat er dus in de stijging te beperken tot 19 miljard. Met andere woorden: zelfs in het scenario van het Planbureau mogen de uitgaven nog flink stijgen tot in 2015. Dat lijkt niet zo onoverkomelijk.

Het probleem met het voorgaande is natuurlijk dat de getallen allemaal fictief zijn. Ze werden bekomen door voorspellingen te maken over de toekomstige groei van de economie. We tasten over de toekomst echter volledig in het duister. De groei kan hoger zijn; ze kan ook erg tegenvallen. De noodzakelijke saneringsoperatie kan dus lager uitvallen maar ook een flink stuk hoger. Er zullen dus zeker nog verrassingen zijn.

Maar goed, 22 miljard heeft nu een haast mythische vorm gekregen. En dat is misschien nog niet zo slecht. Het mythische getal zorgt ervoor dat de politieke geesten (tenminste in Vlaanderen) gefocust zijn op een saneringsdoel.

Die focus heeft er toe geleid dat partijen concrete besparingsplannen hebben gepubliceerd. Tja, concreet is wat overdreven. De aangekondigde besparingsplannen hebben in de meeste gevallen een even theoretisch karakter als de 22 miljard zelf. Ze staan bol van items als besparen op de werking van de overheid, betere inning van de belastingen, strijd tegen fraude, rationaliseren van aftrekposten, milieufiscaliteit, activering van werklozen. Zo kunnen we verder gaan. 

De meeste voorstellen van belastingverhoging en uitgavenvermindering zijn op een zodanige manier geformuleerd dat het niet duidelijk is wie zal getroffen worden. En als het al eens duidelijk wordt gemaakt, dan gaat het om Electrabel (Suez), de financiële instellingen en de grote vermogens. Wie wil die niet doen betalen?

De partijen die dus vandaag met 'concrete' besparingsvoorstellen voor de dag komen, creëren een perceptie dat dergelijke besparingen het grootste deel van de bevolking niet zullen treffen. Alleen de rijken, de financiële instellingen en het stoute Electrabel zullen betalen. 

Maar dit is een illusie. Elke ernstige besparing zal ook de man in de straat treffen. Alleen willen de partijen deze boodschap niet meegeven aan het kiezerspubliek. In die zin zijn de voorgestelde besparingen helemaal niet concreet. Ze zijn zelfs misleidend omdat ze de indruk creëren dat besparen op een pijnloze manier kan gebeuren.