Hoezeer alle partijen en politici ook hun best doen om zich zo fraai en geloofwaardig mogelijk voor te stellen bij de kiezer, deze campagne begint toch in een bijzonder klimaat te verlopen. En dat 'klimaat' slaat niet op de Wetstraat, maar op de hele samenleving. Wie de kranten en tijdschriften leest, wie een beetje zapt tussen nieuws- en duidingsprogramma's op tv, kan er niet naast dat er slechts één thema het publieke debat beheerst.

Alles begin en eindigt met dat zinnetje waarvan Yves Leterme bij vorige verkiezingen het copyright mocht claimen: "Wie gelooft deze mensen nog?" Vandaag blijkt waarom dat zinnetje toen zo succesrijk was. Omdat we eigenlijk allemaal geloven dat niemand te vertrouwen is. Begin u in die omstandigheden maar eens aan te prijzen aan de kiezer. Aan Keizer Achterdocht.

Want wie gelooft de zakenwereld nog? Gelooft u de bankiers? Als mannen als Votron echt alle juridische middelen uitputten om toch maar niet te moeten getuigen voor de rechtbank te Utrecht, dan moet er toch iets aan de haak zijn? Of wie gelooft de elektriciteitsproducenten? Die energieleveraars - energiezeveraars - nog, die mensen zonder zonnepanelen willen laten betalen voor zijn buurman mét?

En wie gelooft die priesters nog? Als ze in Brugge al niet meer in de Heilige Bloedprocessie mogen opstappen, omdat - we citeren een organisator op de radio - "ze anders verwensingen naar hun hoofd dreigen geslingerd te krijgen, en nog erger". Wie gelooft kardinaal Godfried Danneels nog? Jarenlang een prelaat met prestige en een goede naam, zowel bij katholieken als ook elders in het land. Maar hij reageerde niet adequaat op de getuigenissen van jongensmisbruik door priesters, volgens getuigenissen die in de nasleep van de affaire-Vangheluwe uitlekten, en Danneels moet in geen enkel tv-programma nog grappig komen doen, laat staan dat hij nog eens een genuanceerd pleidooi probeert te houden, een kunst waarin hij jarenlang zo goed was. Danneels is nog voor jaren ongeloofwaardig. En zijn opvolger Léonard, waarom zou die een haar beter zijn? Zeg eens?

Dick, Georges, FloydEn wie gelooft die voetbaltrainers nog? Dick Advocaat, die vooral de advocaat bleek van zijn eigen portemonnee, en misschien zelfs zijn hoge sportieve ambities. Maar is diens opvolger Georges Leekens wel te vertrouwen? Volgens de verzamelde voetbalpers: zeker niet voor honderd procent. Maar dat maakt hem natuurlijk niet slechter dan een ander. Dan zijn AA Gent-collega Michel Preud'homme bijvoorbeeld, zo succesrijk maar de modale Gantoisesupporter voelt - wéét - dat er iets schort. Die heeft nog wel een contract maar praat toch al met een rist clubs in binnen- en buitenland. En waar Preud'homme uiteindelijk belandt, geloven we pas als we het zien bij de start van een nieuwe competitie. En dan nog.
 
Of wie gelooft die wielrenners nog? Floyd Landis bedroog de zooi toen hij in 2006, als Tour- en ritwinnaar op doping werd betrapt. Vier jaar lang hield hij zijn onschuld staande, liet hij zelfs supporters geld storten in een steunfonds om voor de rechtbank zijn gelijk te halen. En nu dat alles mislukt is, zegt hij doodleuk: 'Ik beken. Ik heb mijn hele carrière doping genomen.' En in een adem beschuldigt hij Lance Armstrong en Johan Bruyneel ook van doping. Dat geloven we dan weer wel: een beschuldiging naar een ander, waarop we prompt Armstrong en Bruyneel niet meer geloven. En het hele wielrennen evenmin, natuurlijk. Wie gelooft nu nog dat er één bekende wielrenner nog één serieuze koers wint zonder doping?
 
En zelfs als hij dat doet, dan bedriegt hij wel op een andere wijze. Groot nieuws deze week, van nagenoeg onopspoorbare elektrische motortjes die in het frame van de fiets verborgen worden, en die renners, als ze al geen doping nemen (wat we eigenlijk niet geloven), toch op oneerlijke wijze sneller doen rijden dan de concurrentie. Fabian Cancellara moet zich al verantwoorden, want leek het in de Ronde van Vlaanderen niet alsof hij op een brommertje zat toen hij op de Muur van Geraardsbergen weg reed van Tom Boonen? Wie gelooft nu echt dat Cancellera op eerlijke wijze de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix won? Wie gelooft nu echt dat dit nog menselijk was?
Maar echt waar, niets is erger dan politici. Wie zou die mensen in godsnaam nog geloven? Die CD&V'ers die de verkiezing boycotten in hun eigen gemeente, die oproepen tot gerechtelijke stappen tegen de organisatie van de verkiezingen, maar die zich intussen toch verkiesbaar stellen?
 
Die Open Vld'ers, als ze zeggen dat het feit dat ze de regering lieten vallen alleen een zaak van principes was, en niet van electorale berekening of omwille van het imago? Wie gelooft Jean-Marie Dedecker nog als hij een nieuw schandaal aankaart? Dat is wel de absolute vorm van ongeloofwaardigheid: als Dedecker komt uitleggen dat iemand om deze of gene reden absoluut ongeloofwaardig is, nemen we ook dat inmiddels met een korrel zout. Wie gelooft Siegfried Bracke als hij zegt dat hij voor de N-VA koos uit idealisme? Wie gelooft Groen! als die partij zichzelf profileert als geloofwaardig?
Wie gelooft Pascal Smet (sp.a) als hij belooft dat er in september klassen zullen zijn voor alle schoolkinderen? En stel nog dat het lukt, dan kunnen dat toch geen volwaardige klassen zijn? Wie gelooft de sp.a als ze zeggen dat het betaalbaar is om 200 euro extra pensioen te geven, maar alleen hij of zij die tot en met hun 65ste gewerkt heeft? Misschien gelooft hier en daar iemand het wel, maar in deze verkiezingstijden gaan we dat zeker niet zeggen. We hopen vooral dat de kiezer het niet gelooft.
 
Onbetrouwbare kiezer
En wie gelooft die kiezer nog, de windhaan die in 2003 sp.a en VLD met de hoogst mogelijke score bedacht en één jaar later, in 2004, alle credits gaf aan CD&V-N-VA - alsook aan VB, de partij die uitgerekend toen voor racisme veroordeeld was. Wie geloven de VB'ers eigenlijk nog zelf? Marie-Rose Morel en Frank Vanhecke, of Philip Dewinter en Gerolf Annemans (maar je moet ook weer niet geloven dat die twee laatste echte vrienden zijn). Wie gelooft die nog?
 
De kiezer die boos is op de politiek omdat men er niets van terecht brengt, maar die de kaarten zelf zo moeilijk schudt? Die vindt dat er te veel belasting betaald moet worden, die boos is omdat er straks ingeleverd moet worden, maar die wel vindt dat de begroting in evenwicht moet zijn.
 
Wie gelooft eigenlijk wie nog? Wie gelooft nog wat, of waarin? Geloven we nog in ons eigen land? In democratie? In eerlijke verkiezingen? In de oprechtheid van de media? In de multiculturele maatschappij? In naastenliefde en belangenloosheid? In principes? Neen toch zeker?
 
De enige keer in deze campagne dat een politicus best geloofwaardig overkwam, was toen de onvermijdelijke Bart De Wever zei: 'Ik geef toe. Ik heb gelogen. A la guerre comme à la guerre.' Prompt werd hij op zijn woord geloofd. Zoveel eerlijkheid, dat kunnen wij wel waarderen.
 
Walter Pauli
Politiek commentator