Bob Pleysier, ex-directeur en opdrachthouder van het federaal agentschap voor de opvang van asielzoekers (Fedasil), schrijft opvangcrisis op conto van wanbeheer en machtsmisbruik door Franstalige socialisten.

250.000 euro aan dwangsommen, 1 miljoen euro aan hotelrekeningen, een toenemend aantal asielaanvragen en een budget dat van 250 tot 350 miljoen is opgelopen: Bob Pleysier ziet de opvangcrisis steeds verder uit de hand lopen. Het gevolg, schrijft hij, van flagrant machtsmisbruik en wanbeheer door Marie Arena en haar opvolgers.
Drie jaar geleden begon de PS zijn machtsgreep op het asielbeleid. De annexatie van Fedasil (het agentschap voor de opvang van asielzoekers) via de ministers Arena en Dupont was daarbij een belangrijke koevoet. Dat die strategie zou uitmonden in een nooit geziene opvangcrisis, een ontsporing van het budget en een algemene apathie in de opvang, was wellicht niet bedoeld, maar is geklasseerd als collateral damage.
 
Minister Arena wilde eerst en vooral een wet met haar naam. Er moest een 'opvangwet-Arena' komen die in gulden letters de rechten van de asielzoekers zou vastleggen. Maar de geschiedenis haalde de charmante bewindsvrouw in en de wet werd uiteindelijk met minder bling bling gepubliceerd door minister Dupont. Die creëerde daarmee vooral een hindernissenparcours voor de asielopvang en bovendien de basis voor de dwangsommen die Fedasil nu dagelijks mag betalen.
 
En dan moest het eigenzinnige Fedasil naar de hand gezet worden. Consultancybureau Deloitte mocht voor een miljoen euro aantonen dat een probleemloos werkend agentschap dringend aan herstructurering en een nieuw directiecomité toe was. De directeur-generaal (ondergetekende) werd weggedetacheerd (met behoud van wedde) en vervangen door de PS-getrouwe adjunct-directeur Isabelle Küntziger (met fikse verhoging van wedde). Directeur Communicatie Mieke Candaele, met Open Vld-signatuur, werd gedegradeerd (met behoud van wedde) en aan de zijlijn gezet. Minister Dupont promoveerde een kabinetsmedewerkster tot tweede in lijn.
 
De opvolgers - eerst opnieuw Marie Arena, waarvan zelfs Di Rupo begreep dat er grenzen zijn aan het fatsoen, en nu Philippe Courard - bleven als staatssecretaris sporen op de PS-partijlijn. Dat mocht wat Vlaamse koppen en federaal geld kosten. Premier Leterme (CD&V) en zijn tijdelijke stand-in Van Rompuy lieten begaan. Meer zelfs, de lastige Open Vld-minister van Migratie Turtelboom werd van het dossier gehaald en het asielbeleid werd op het politiek gewestplan ingekleurd als privéterrein voor PS en CdH. Twee jaar werk van de minister werd vakkundig uitgevlakt.
 
En in Fedasil werd de zuivering verdergezet. Joan Ramakers, de directeur Opvang, die aan de wieg stond van alle georganiseerde asielopvang in België, bedenker van de Rode-Kruisopvang en van het spreidingsplan voor de OCMW's en inspirator van opvangcentra in Kapellen en Ekeren, werd weggedegradeerd uit het hoofdbestuur naar het verre Arendonk. Verder kon niet want dan zat hij in Nederland.
 
En in de plaats kwam een stoet ambtenaren. Het Fedasilhoofdbestuur groeide tot 150 medewerkers. Een waterhoofd voor een opvangnetwerk dat amper staande bleef onder het gewicht van te veel asielzoekers. Dus opnieuw consultants om de "beslissingsprocessen te faciliteren". De nieuwe directeur-generaal bezweek en vertrok na een halfjaar ziekteverlof, met stille trom en een mooie ontslagregeling. Fedasil huurde een privébewakingsfirma in om met geuniformeerde spierballen die lastige asielzoekers van haar deur weg te bluffen.
 
Bestuurlijke laksheid
Intussen hadden Wathelet en Courard een regularisatie à la Française in elkaar geknutseld met de onderhuidse instructie om genereus te regulariseren. Onechte arbeidscontracten mochten met de mantel der liefde bedekt worden en aan werkgeversorganisaties werd uitgelegd dat 'knelpuntberoep' een rekbaar begrip is. De hoogte van die regularisatiegolf kent Wathelet nu meer dan drie maanden na het afsluiten van de termijn, nog steeds niet. Een van de redenen daarvoor zou zijn dat die asielzoekers tegelijkertijd verschillende dossiers indienen en of vervolledigen en en passant nog een tweede, derde, tiende maal asiel aanvragen. Hij vergeet even dat PS en CdH-mandatarissen dat zelf adviseerden toen ze illegalen en hongerstakers in kerken gingen bezoeken. In 2009 was 25 procent van alle asielaanvragen een meervoudige aanvraag. Ter vergelijking: in Nederland was dat 11 procent.
 
Uiteraard deed die bestuurlijke laksheid ook het aantal nieuwe asielaanvragen in België onrustwekkend stijgen. In februari 2010 waren er 1.726 eerste asielaanvragen. Een jaar eerder waren het er 749. De dossierachterstand bij het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen bedroeg in februari 2009 nog 5.460 maar verdubbelde op een jaar tijd tot 10.945.
 
En Fedasil zakt intussen verder weg in het moeras. Staatssecretaris Courard stelde er een Letermediscipel aan als cisismanager, al moest die zijn titel afzwakken tot 'afgevaardigde' om niet de illusie te wekken dat er een crisis was, laat staan dat hij die moest 'managen'. In drie jaar tijd en met de steun van P&O, Deloitte en andere luchtmakers hielpen de opeenvolgende PS-beleidsmensen het moeizaam opgebouwde opvangnetwerk van de kant in de sloot. De opvangcrisis die in 2008 begon wordt dag na dag erger. De overheid betaalde in januari zo'n 250.000 euro aan dwangsommen aan asielzoekers zonder dak maar met een goede advocaat, en 1 miljoen euro aan hotelrekeningen. Enkele slimme Brusselse hoteleigenaars worden slapend rijk. Het jaarbudget voor asielopvang is in de jongste maanden opgelopen van 250 tot meer dan 350 miljoen euro. En aan het eind van de rit staan er dan nog honderden asielzoekers op straat. Nu de Brusselse opvangorganisatie Samu Social op zomeruur overschakelt, komen er daar nog honderden bij.
 
Deze week besliste het directiecomité Fedasil om de directeur ICT te ontslaan. Na zeven jaar trouwe dienst en een goed parcours heeft het tweekoppige directiecomité vastgesteld dat hij niet voldoet. Nog een Barbertje dat moet hangen. En intussen kraaien Wathelet en Courard, niet gehinderd door cijfers of deskundigheid, dat "het Belgische asielbeleid werkt".