Volgens 'Crimen Sollicitationis', een Roomse richtlijn uit 1962, moeten zowel de betrokken priester, het slachtoffer als eventuele getuigen een absoluut stilzwijgen bewaren over gevallen van kindermisbruik. Maar of de paus naar aanleiding van de recente onthulllingen over pedofilie ook effectief afstand zal doen van die oude richtlijn, blijft voor Dirk Verhofstadt een open vraag. Dirk Verhofstadt is Vaticaanwachter en kernlid van de denktank Liberales.

De katholieke kerk ligt opnieuw onder vuur met betrekking tot pedofiele praktijken die in haar schoot hebben plaatsgevonden. Na tal van onthullingen over kindermisbruik door katholieke priesters in de VS en Australië tijdens de voorbije decennia wordt nu duidelijk dat ze ook regelmatig plaatsvonden binnen de katholieke kerk in tal van Europese landen. In Ierland werd in november 2009 een 2.600 pagina's tellend rapport vrijgegeven met getuigenissen over pedofiele praktijken in katholieke opvoedingsgestichten, weeshuizen en andere instellingen in de periode van 1974 tot 2004. Wraakroepend was echter vooral dat deze feiten al jaren bekend waren bij vier aartsbisschoppen, maar dat die ze niet doorgaven aan de gerechtelijke instanties. Het enige wat ze deden, was de betrokken priesters naar andere parochies sturen, waar ze hun bedenkelijke praktijken konden voortzetten.

Begin deze maand waren er onthullingen over verschillende gevallen van ernstig seksueel misbruik van kinderen in de jaren '60 en '70 binnen Nederlandse katholieke instellingen. En nu is er ook sprake van tal van pedofiele praktijken binnen de Duitse en Oostenrijkse katholieke kerk. In Duitsland en Oostenrijk gaat het om zowat honderd priesters en kerkelijke medewerkers die zich in de voorbije vijftien jaar schuldig hebben gemaakt aan heel wat gevallen van seksueel misbruik. En ook hier weigerden de betrokken bisdommen hun medewerking aan het gerecht. Veel zaken werden in de doofpot gestopt omdat de kerk haar eigen reputatie heel wat belangrijker vond dan het beschermen van de kinderen die ze onder haar hoede had.

Uit recent nieuws blijkt dat ook Georg Ratzinger, de broer van de huidige paus, op de hoogte zou zijn geweest van deze praktijken. Hij stond dertig jaar lang aan het hoofd van een internaat in Etterzhausen, waar jonge koorknapen verbleven die opgeleid werden voor het wereldberoemde Duitse jongenskoor Regensburger Domspatzen, en waar diverse pedofiele misbruiken werden vastgesteld. Ook de paus zelf komt als gewezen bisschop van München en Freusing in het vizier, want ook daar zijn intussen heel wat klachten van seksueel misbruik bij het gerecht binnengekomen. De cruciale vraag is natuurlijk of de huidige paus indertijd afwist van deze criminele feiten en of hij de gerechtelijke instanties daarover heeft ingelicht?

De indruk dat de hoogste gezagsdragers binnen de katholieke kerk weigeren mee te werken aan het gerecht en dergelijke schandelijke praktijken onder de mat proberen te vegen, bleek al uit een BBC-programma van 2006. Daarin werd een document van het Vaticaan onthuld dat aanzette om gevallen van kindermisbruik door geestelijken in de doofpot te steken. De titel van het 32 bladzijden tellende document was 'Crimen Sollicitationis' en werd al opgesteld in 1962. Volgens die richtlijn moeten zowel de betrokken priester, het slachtoffer als eventuele getuigen een absoluut stilzwijgen bewaren over de belastende feiten. Zij dienen zich te houden aan een 'eeuwige stilte' (silentium perpetuum). Wie dat stilzwijgen toch doorbrak, zou bestraft worden met excommunicatie. Op de website van de Rooms Katholieke Kerk Nederland staat dat deze geheimhoudingsplicht tot doel heeft om "de schade aan de Kerk zoveel mogelijk te beperken". Volgens de BBC was het juist kardinaal Joseph Ratzinger, de huidige paus Benedictus XVI - die stond toen aan hoofd van de Congregatie voor de Geloofsleer - die ervoor moest zorgen dat die 'pedofilierichtlijn' werd gevolgd.

Losbandig gedrag
In een mededeling van het Vaticaan (zie Vatican Information Service, 9 maart 2010) werden de recente aanklachten "overdreven" genoemd en sprak de paus de hoop uit dat er meer transparantie zal komen. Een dergelijke oproep volstaat natuurlijk niet. Een instelling als de katholieke kerk, en de paus die optreedt als haar hoogste morele leider, moet meer doen dan deze kwestie te minimaliseren en "transparantie" te vragen. Ze zal ook meer moeten doen dan louter vergiffenis te vragen voor het onvoorstelbare leed dat binnen de katholieke kerk werd aangedaan aan slachtoffers van pedofilie en andere seksuele misbruiken. Ze zal een totaal andere houding moeten aannemen dan die van het in de doofpot stoppen van misdrijven die weerzinwekkend en volkomen in strijd zijn met de menselijke moraal.

Wil de katholieke kerk nog een greintje morele autoriteit bewaren, dan moet ze op eigen initiatief alle gevallen van seksueel misbruik waarvan de kerkelijke leiders kennis hebben, bekendmaken bij het gerecht en haar volledige medewerking verlenen aan de normale justitiële onderzoeken en strafrechtelijke vervolgingen die daaruit voortvloeien. De paus zal ook publiekelijk afstand moeten nemen van de richtlijn 'Crimen Sollicitationis'. Of het zover zal komen, blijft een open vraag. In een eerste reactie zei de broer van de paus, die dertig jaar lang aan het hoofd stond van een instelling waar zware misbruiken gebeurden: 'Ich habe es nicht gewusst'. De Duitse componist Franz Wittenbrink, die in die jaren leerling was in het bewuste internaat, stelde echter dat iedereen wist van het misbruik, ook de leiding.

De paus is er steeds als de kippen bij om zijn vermanende en beschuldigende vinger op te steken tegenover het "losbandige gedrag" van mensen. Seks voor het huwelijk is volgens hem absoluut onaanvaardbaar. Hij keert zich tegen echtscheidingen en abortus als "ernstige overtredingen die geweld doen aan de menselijke waardigheid". Hij verkettert homoseksueel gedrag en het homohuwelijk als "een aanval op de schepping". En bij zijn eerste bezoek aan Afrika veroordeelde hij het gebruik van voorbehoedsmiddelen. Hij stelde zelfs dat condoomgebruik promiscuïteit zou aanmoedigen en de verspreiding van aids zou bevorderen, wat door alle wetenschappers als onzin wordt bestempeld. Wat zijn die oproepen van de hoogste leider van de katholieke kerk nog waard op een ogenblik dat seksuele misbruiken op kinderen in haar eigen midden in de doofpot worden gestopt?