Eergisteren ging politiek commentator van De Morgen Walter Pauli met de botte bijl door de sociaal-economische voorstellen van Alexander De Croo. 'Voorlopig blijft de nieuwe Alexander De Grote nog altijd een De Croo junior.'(DM 23/02). De partijvoorzitter van Open Vld reageert.

Afgelopen maandag lanceerde ik het voorstel voor een Welvaartspact dat onze tewerkstelling en ons sociaal model moet versterken. De golf van ontslagen deze week toont nog maar eens aan dat we dit debat niet langer uit de weg mogen gaan. Walter Pauli is echter niet overtuigd. "Alexander De Croo kent het IPA niet", "hij maakt er een ratjetoe van" en "hij lanceert voorstellen op lichtzinnige wijze". Aan scherpe bewoordingen geen gebrek. Maar misschien wel aan juiste informatie. Daarom toch eerst enkele rechtzettingen.
Vooreerst het IPA. Pauli zegt dat mijn voorstel tot meer degressiviteit in de werkloosheidsuitkeringen al is ingevoerd door de sociale partners. Nochtans blijkt uit de documenten van de voorbije sociale onderhandelingen overduidelijk dat de partners het dossier degressiviteit twee jaar "in beheer" wilden houden. Versta: ze wilden het dossier nog twee jaar in de koelkast. Er is dus geen sprake van een doorgedreven degressiviteit in onze werkloosheidsuitkeringen zoals de Scandinaven dat kennen. Er is hooguit sprake van een flauw afkooksel. Sorry Walter, maar het enige Scandinavische dat we tot nu toe hebben ingevoerd, is de sneeuw.
 
Een tweede inhoudelijke kritiek betreft de wachtuitkering. Pauli schrijft dat er een grote consensus groeit om de wachtuitkering af te schaffen en geeft de indruk dat ik net het omgekeerde zou willen. Om elk misverstand meteen de wereld uit te helpen, hierbij zeer duidelijk mijn voorstel: schaf de wachtuitkering af. Maar zorg er wel voor dat jongeren die afstuderen en geen job vinden, meteen begeleid worden om aan de slag te gaan. Laat ze niet eerste enkele maanden in de wachtkamer zitten, maar help hen van bij het begin. En ja, wat mij betreft mogen ze tijdens die actieve begeleidingsperiode een beperkte uitkering krijgen. Ik ben niet zo 'hardvochtig' - om Pauli's eigen terminologie te gebruiken - om schoolverlaters die vol goede wil naar een job zoeken niets te gunnen.
 
Ik ben in de politiek gestapt om dingen in beweging te brengen. Mij gaat het erom te zorgen dat we ons kostbaar sociaal model ook in de komende decennia overeind kunnen houden. Dat we ervoor zorgen dat ook de twintigers en dertigers van vandaag kunnen rekenen op een degelijk pensioen en een betaalbare gezondheidszorg.
 
Zie Frank Vandenbroucke
Hoe kunnen we dat bewerkstelligen? Ofwel verhogen we de inkomsten door de lasten en de belastingen te verhogen. Ofwel durven we hervormingen door te voeren die ervoor zorgen dat meer mensen aan de slag gaan en meer mensen langer aan de slag blijven. Net zoals Frank Vandenbroucke in zijn essay, zie ik vooral heil in de tweede piste. En dat is dus de kern van mijn betoog. Laat ons - in het verlengde van het Generatiepact - een nieuw pact maken, een Welvaartspact, waarbij we fundamentele hervormingen doorvoeren om ons sociaal systeem overeind te houden. Voor Open Vld moet dat Welvaartspact zowel inzetten op maatregelen die welvaart creëren als op maatregelen die de welvaart rechtvaardig verdelen. Maar steeds vanuit de premisse dat creëren voorafgaat aan herverdelen.
 
Eén systeemhervorming die zich opdringt is de activering van onze arbeidsmarkt. De economische groei trekt opnieuw - zeer voorzichtig - aan. Het komt er nu op aan die economische groei maximaal om te zetten in jobgroei. Enkel zo geven we perspectief aan die vele tienduizenden mensen die door de crisis hun job hebben verloren: de arbeiders van Opel, de werknemers van Carrefour en de vele tienduizenden mensen wiens bedrijf overkop is gegaan zonder dat het in de kranten staat.
 
Zie Denemarken
Ik schuif alvast drie aanpassingen naar voor. Vooreerst de hervorming van ons werkloosheidssysteem. België is het enige land in de Europese Unie waar de werkloosheidsuitkeringen onbeperkt in de tijd worden uitbetaald. In Denemarken geldt een beperking van vier jaar, in Nederland iets meer dan drie jaar en in Duitsland 18 maanden. De beperking in de tijd is er het logische sluitstuk van een intens activeringsbeleid. Ook in ons land moeten we durven kiezen voor een dergelijke aanpak. Niet toevallig ligt de tewerkstellingsgraad in die drie landen hoger en is de armoede er lager dan in ons land. Daarom ons voorstel: we verhogen de werkloosheidsuitkeringen tijdens de eerste maanden. Op die manier vangen we de schok van het ontslag beter op. Maar we beperken de uitkering in de tijd. Zo bestaat het ook in de voornoemde landen. Pauli noemt dat 'hardvochtig'. De Denen, Duitsers en Nederlanders weten meteen waar ze staan.
 
Een tweede noodzakelijke hervorming binnen de arbeidsmarkt is het afremmen van het vervroegd verlaten van de arbeidsmarkt. In ons land werkt nog amper een op drie mensen ouder dan 55. In Nederland is dat meer dan de helft. De band tussen werken en pensioensopbouw moeten we versterken. De invoering van een loopbaanrekening maakt dit mogelijk. Op zo'n rekening dient een bepaald aantal gewerkte uren te worden verzameld die recht geven op een volledig pensioen. Maar men moet die uren kunnen verzamelen op eigen tempo. Dat laat toe om arbeid, gezin, studie of persoonlijke ontwikkeling beter te combineren.
 
Een derde hervorming slaat op het moderniseren van het ontslagrecht. De Belgische arbeider behoort tot de minst beschermde in Europa, de Belgische bediende tot de meest beschermde. In de hervorming van het ontslagrecht moet de finaliteit van hertewerkstelling doorslaggevend worden. Dat wordt mogelijk door een 'sociaal rugzakje' te ontwikkelen dat je meeneemt als je van job verandert. In dat rugzakje zit enerzijds een opzegtermijn of -vergoeding, en anderzijds een recht op begeleiding en outplacement. Op die manier krijgt de ontslagen werknemer een financiële compensatie, maar belangrijker, ook een ondersteuning in de zoektocht naar een nieuwe job.
 
Deze hervormingsvoorstellen zijn broodnodig om meer mensen werk te laten vinden en langer aan het werk te houden. Twee bij uitstek sociale doelstellingen. Politici en sociale partners moeten alleen de moed hebben om die veranderingen door te voeren. Ik reik mijn hand uit. Onze voorstellen willen een aanzet vormen voor het debat Na twee jaar communautair gehakketak is dat een welgekomen verademing.