Tom Vandyck ziet hoe de Republikeinen Obama's gezondheidshervorming willen terugdraaien.

"Slechts twee dingen in het leven zijn zeker", zei de Amerikaanse Founding Father Benjamin Franklin: "De dood en de belastingen." Dik tweehonderd jaar later zou je daaraan toevoegen: "En het feit dat de gewone burgermens altijd de pineut is in Amerika." Ja, het is waar, dat is hyperbool en daar moet je altijd mee oppassen als commentator, maar zelfs met de beste wil van de wereld kun je er niet tegenop dat dit land op regelmatige tijdstippen uit hard zijn best doet om de kwalijkste clichés over zichzelf te bevestigen.

Neem de berichten van eind vorige week over de fabuleuze tijden die de Amerikaanse ziekteverzekeraars meemaken. De winsten van de tien grootste ziekteverzekeringsmaatschappijen gingen tussen 2000 en 2009 zomaar eventjes 250 procent omhoog, meldde minister van Volksgezondheid Kathleen Sebelius. U leest dat goed: tweehonderd vijftig procent. Anders gesteld: ze stegen tien keer sneller dan de inflatie.

In het sociaal-economische rampjaar 2009, toen honderdduizenden Amerikanen hun werk, hun huis, hun trots, en ja, ook hun ziekteverzekering verloren, boekten de vijf grootste ziekteverzekeraars samen 12,2 miljard dollar winst. Dat is 56 procent meer dan het jaar voordien. Over diezelfde periode kromp het Amerikaanse bnp, het cijfer dat de collectieve rijkdom van een natie weergeeft, met één procent en steeg de werkloosheid tot tien procent.

Sociale ongelijkheid
Wat doen die verzekeraars als bedankje? Zij kondigen voor dit jaar alweer forse stijgingen van hun premies aan. Een paar weken terug al werd bekend dat de verzekeraar Anthem Blue Cross in Californië zijn premies 39 procent wil verhogen. Vorige week bleek dat ziekteverzekeringen in een hele reeks andere staten gelijkaardige plannen hebben. En dat zijn niet eens uitzonderingen, want de National Association of Insurance Commissioners, die de verzekeraars verenigt, voorspelt dat het hele land dit jaar premiestijgingen van 20 à 30 procent zal zien.

Tegelijkertijd kwam het nieuws dat de vierhonderd rijkste Amerikanen steeds meer geld verdienen en steeds minder belastingen betalen. Cijfers van de Amerikaanse fiscus over de jaren 2006-2007 tonen aan dat die groep haar inkomen toen zag stijgen van gemiddeld 263,3 tot 344,8 miljoen dollar per jaar. Terzelfder tijd daalde hun belastingvoet van 17,17 procent tot 16,62.

Om dat in perspectief te plaatsen: een studie van het Amerikaans volkstellingsbureau wees vorige herfst aan dat het reëel Amerikaans mediaaninkomen - wat gewone mensen verdienen, dus - tussen 2000 (Bill Clintons laatste jaar als president) en 2008 (George W. Bush laatste jaar) daalde van 52.500 dollar per jaar tot 50.303.

Dat de vierhonderd rijksten het zo goed doen, weten we overigens alleen maar omdat president Obama zo vriendelijk was om dat rapport van de fiscus vrij te geven. Dat was onder Clinton ook al de gewoonte, maar George W. Bush, die de rijken forse belastingverlagingen cadeau deed waar de rest van de bevolking niet of nauwelijks van mee profiteerde, hield het acht jaar lang wijselijk achter slot en grendel.

Geen wonder, dus, dat zoveel Amerikanen razend kwaad zijn. Alleen dreigt dat zich te vertalen in politieke resultaten die precies het omgekeerde zijn van wat goed is voor hun eigen portemonnee.

Het begrijpelijkerwijs ongeduldige volk eist verandering, en wel nu meteen, ongeacht het feit dat het bij de vorige verkiezing nog maar pas verandering kreeg in de vorm van Barack Obama. Als je de peilers mag geloven, kan het bijgevolg best dat de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen in november de meerderheid heroveren in de Senaat en met veel geluk ook in het Huis van Afgevaardigden. Dezelfde Republikeinen, dus, die al decennia aan een stuk en ook vandaag weer elke poging om de ziekteverzekering te hervormen blokkeren en er in de Bush-jaren voor zorgden dat de sociale ongelijkheid steeg tot laat-negentiende eeuwse niveaus.

Terug naar af
Het is trouwens niet alsof de Republikeinen liegen over hun intenties. Op de Conservative Political Action Conference (CPAC), de jaarlijkse rechtse hoogmis die afgelopen weekend plaats vond in Washington, kondigde Eric Cantor, de Republikeinse nummer twee in het Huis van Afgevaardigden, aan dat de Republikeinen hoe dan ook nee zeggen tegen Obama's gezondheidshervorming.

Voor Cantor is de enige bespreekbare optie dat de hele hervorming in de prullenmand gaat en dat de onderhandelingen van voorafaan beginnen. Lees: dat alles gewoon bij het oude blijft. Ondertussen zijn een aantal van Cantors partijgenoten in de weer met plannen om de pensioenen en ook Medicare, het geliefde en relatief goed functionerende openbare ziekteverzekeringssysteem voor ouderen, te privatiseren.

Het geluid dat u op de achtergrond hoort, komt van de champagnekurken die op de hoofdkwartieren van de ziekteverzekeraars tegen het plafond aan knallen.