Hendrik Vuye is hoogst benieuwd naar het B-H-V-compromis van koninklijk verkenner Jean-Luc Dehaene. Vuye is professor Staatsrecht aan de Universiteit Namen. Terwijl premier Leterme (CD&V) crisissen moet bezweren, tracht partijgenoot Jean-Luc Dehaene in alle discretie de tijdbom B-H-V te ontmijnen. Professor Vuye werkte de voorbije maanden aan een wetenschappelijk artikel over het inschrijvingsrecht en spitte ronkende verklaringen uit. "Gaat uitgerekend Dehaene een onding als het inschrijvingsrecht uit zijn mouw schudden?

Pasen wordt dit jaar een uitzonderlijke feestdag. Gelovigen vieren de verrijzenis, wielerfans hun Ronde van Vlaanderen en politici misschien de kruisdood van B-H-V. Tegen Pasen moet koninklijk opdrachthouder Dehaene een compromis uitwerken. Hij is volop bezig met discrete contacten, zonder commentaar uiteraard. B-H-V is in het verleden al vaak bijna gesplitst geweest.

De ondeugdelijke pogingen hebben altijd dezelfde piste bewandeld. In het Egmontpact (1977-78) was de pasmunt voor de splitsing een inschrijvingsrecht en de mogelijkheid voor de Franse Gemeenschap om bevoegdheden uit te oefenen in de randgemeenten. Ook het paarse bijna-akkoord (2005) bewandelde deze piste. Tijdens de moeizame formatiebesprekingen van 2007 lag het inschrijvingsrecht ook op de onderhandelingstafel.

Waarover gaat het? Het inschrijvingsrecht werd voor het eerst gesuggereerd door François Perin (Rassemblement wallon) tijdens de Lambermontonderhandelingen (1974). Dit recht biedt aan de inwoners van de Brusselse rand de mogelijkheid om 'sommige rechten' uit te oefenen in een gemeente van het Brusselse gewest. In het Egmonpact ging het om electorale rechten, maar daarnaast waren er gevolgen op administratief, gerechtelijk en fiscaal vlak. Het bijna-akkoord van 2005 beperkte dit recht tot de mogelijkheid om voor de Kamer te stemmen in een Brusselse gemeente.

Het is in Vlaanderen bon ton te stellen dat de onderhandelingen over B-H-V zo moeizaam verlopen omwille van de Franstalige gulzigheid: Olivier Maingain wil het onderste uit de kan en met Madame Non valt geen land te bezeilen. De Vlamingen steken beter de hand in eigen boezem. Indien de Franstaligen zo gulzig zijn, dan is dit omdat in 2005 de paarse Vlaamse partijen tot verregaande toegevingen bereid waren. B-H-V werd gesplitst voor de Kamer, niet voor de verkiezingen voor Senaat en Europees Parlement. In ruil voor deze 'welhaast-niet-splitsing' werd een inschrijvingsrecht bedongen. Bovendien verkreeg de Franse Gemeenschap bevoegdheden in de rand: pedagogische inspectie en begeleiding van het Franstalige basisonderwijs, persoonsgebonden materies en sommige culturele materies.

De circulaire Peeters werd afgezwakt. In de Brusselse gemeenten werd de tweetaligheid van de ambtenaren vervangen door tweetaligheid van de dienst. Geschillen over de taalwetgeving in de randgemeenten zouden niet langer tot de bevoegdheid behoren van de Nederlandstalige kamers van de Raad van State, maar wel van het taalkundig paritair samengestelde Grondwettelijk Hof.

Brussel kreeg extra geld om zijn hoofdstedelijke en internationale functie te vervullen. Dit akkoord is veel beter dan het Egmontpact, orakelde Olivier Maingain. Hij had gelijk: in ruil voor een 'welhaast-niet-splitsing' waren sp.a en Open Vld bereid de stap te maken van een federatie gebaseerd op territorialiteit naar een federatie gebaseerd op taalaanhorigheid. Geen enkele Franstalige durfde hierop hopen voor 2005, maar sedertdien wel.

Het inschrijvingsrecht is een institutioneel onding. Het houdt in dat Franstaligen voor de federale verkiezingen in een Brusselse gemeente stemmen, maar voor de gemeenteraadsverkiezingen in de eigen Vlaamse gemeente. Men kan toch moeilijk nu eens ergens zijn woonplaats hebben en de volgende keer elders? Men kan toch moeilijk tegelijk in Vlaanderen wonen en Vlaanderen de rug toekeren? Een oplossing voor B-H-V is maar een oplossing indien ze zorgt voor pacificatie. Een inschrijvingsrecht gaat echter de strijd aanwakkeren.

Men mag er zeker van zijn dat de Vlamingen hun uiterste best zullen doen om dit recht zo beperkend mogelijk te interpreteren. De Franstaligen zullen dan weer hun uiterste best doen om het uit te breiden naar steeds meer gemeenten. Dit is geen pacificatie, maar een voortzetten van de oorlog met nieuwe middelen.

Een vreemde bocht
In 2005 schreeuwde de toenmalige oppositie CD&V-N-VA moord en brand. Kamerfractieleider De Crem noemde de onderhandelaars zelfs "de slechtste Vlamingen die er rondlopen". Nochtans was zijn partij tijdens de Egmontonderhandelingen (1977-78) wel bereid om gelijkaardige toegevingen te doen. Gaat CD&V, gedreven door de karwats van de koninklijk opdrachthouder, nu dan toch voor het inschrijvingsrecht als het compromis van het samenwerkingsfederalisme? De bocht zou bijzonder groot zijn, zeker in het licht van de verklaringen van prominente CD&Vers.

Gaston Eyskens orakelde dat Vlamingen die zoiets aanvaarden "sullen" zijn. Tindemans noemt het inschrijvingsrecht een "garnizoensrecht". In de memoires van Martens leest men dat hij "onvoldaan" was over het inschrijvingsrecht. Koninklijk opdrachthouder Dehaene was altijd een tegenstander van het inschrijvingsrecht. In 1978 werd het Brusselverhaal van het Egmontpact op het C.V.P.-congres afgeschoten door de vertegenwoordigers van het arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde die, onder leiding van Jean-Luc Dehaene, fulmineerden tegen het inschrijvingsrecht. In 1983 verklaarde Dehaene dat "de prijs in de rand -vooral het inschrijvingsrecht dat de Franstaligen verwierven- te hoog was". Nog in 2002 schreef hij dat het inschrijvingsrecht de taalgrens ondermijnt.

Structurele hervormingen maken slechts een kans zonder toegevingen op taalvlak en het inschrijvingsrecht is een toegeving op taalvlak, dat was toen zijn standpunt. Zou het kunnen dat de koninklijke opdrachthouder nu toch nog een inschrijvingsrecht uit zijn mouw gaat schudden? Echt geloofwaardig zal dit alvast niet zijn.