Het samenleven staat al langer dan de jongste feiten onder druk in bepaalde Brusselse wijken, stelt Yamila Idrissi, inwoner van Brussel en Vlaams Parlementslid voor sp.a. 'De oorzaken zijn structureel: dertien jaar na de afbraak is de metalen muur van Kuregem een mentale muur geworden die doorheen heel Brussel loopt, en echt niet alleen doorheen Kuregem.'

In 1996, een jaar voor de eerste ernstige rellen in Kuregem, bouwde toenmalig PS-burgemeester Christian d'Hoogh een zes meter hoge omheining rond de sociale woonblokken aan de Albert I-Square. De bedoeling was de bewoners van de flats wat mentale én fysieke rust te gunnen tegen jongeren uit Kuregem die de buurt onveilig kwamen maken. Ná de rellen stond de omheining symbool voor schande, de schande van de sociale segregatie. De Berlijnse muur van Brussel, noemden de media hem. Alsof de metalen omheining niet langer een antwoord was op de ellende van mensen, maar de oorzaak. Pas in 2004 werd hij afgebroken.

Mensen uitsluiten
De muur van Kuregem is symptomatisch voor het beleid in Brussel. Dat begint bij een ruimtelijke ordening die wijken insluit en mensen uitsluit, in plaats van te verbinden, over een onthaal- en integratiebeleid dat zich beperkt tot materieel dienstbetoon, tot een tewerkstellingsbeleid dat mensen afhankelijk maakt van de plaatselijke politiek in plaats van ze te activeren en te emanciperen.
 
Toen jongeren van Kuregem zelf na de rellen in 1997 gevraagd werd wat ze nodig hadden, antwoordden ze: een opleiding, en een job. Tien jaar later, en tien keer vier wijkcontracten verder, bleek uit een studie van Deloitte dat de parameters voor (kans)armoede - huisvesting, onderwijs, werk...- zo mogelijk nog verslechterd waren. Alles wijst erop dat het gevoerde beleid de ader van kansarmoede die de kanaalzone vandaag is, in stand houdt in plaats van er een ader van kansen van te maken die het kanaal potentieel is.
 
Dertien jaar na de afbraak ervan is de metalen muur van Kuregem een mentale muur geworden die doorheen heel Brussel loopt, en echt niet alleen doorheen Kuregem. Hij loopt dwars door gemeentegrenzen, door onderwijs en werk, en door de Brusselse politiek. Het is een sociale muur, die, wars van alle inschrijvingsregels aan weerszijden van de taalgrens, niet kan vermijden dat Brusselse kinderen met minder kansen terechtkomen in scholen met andere kinderen met minder kansen. Lokale politici verschuilen zich achter een misbegrepen 'proximité', alsof Anderlecht een wijk is en niet uit tientallen wijken bestaat, alsof de Heyvaertwijk er niet één is, die een stuk van Anderlecht en een stuk van Molenbeek inpalmt... Alsof het Brussels Gewest niet één stad is met een paar honderd wijken.
 
Eengemaakte politie
Vlaams-Brusselse politici die al twintig jaar de dienst uitmaken in Brussel roepen vandaag in koor om een eengemaakte politiezone... Diezelfde politici verdedigen dan weer de negentien gemeenten. Meer nog, de afgelopen tien jaar werden door de Brusselse minister van Begroting de gemeenten nog financieel versterkt, zonder enige voorwaarde.
 
Zelfs als de federale regering er morgen in slaagt om gemeente, politie en parket op dezelfde lijn te krijgen, moet ze dat overmorgen met een volgende gemeente doen, en daarna nog een, en nog een... om uiteindelijk vast te stellen dat de problemen, als ze al aangepakt worden, opschuiven, net als de politieke verantwoordelijkheden. In elke stad met een internationale roeping is er één burgemeester, die ook verantwoordelijk is voor de veiligheid van al zijn burgers. Zolang er in Brussel twintig burgemeesters zijn - ik reken daar de minister- president voor het gemak, en voor het juiste perspectief - ook bij, en niet één iemand politiek verantwoordelijk is, en verantwoording moet afleggen aan alle burgers, hebben deze inspanningen slechts een tijdelijk effect. Je kunt niet pleiten voor één politiezone én de negentien gemeenten verdedigen.
 
Aanwezige overheid
Ik wil me ook hoeden voor een beleid dat vindt dat een stad enkel leefbaar kan gemaakt worden door kinderen en jongeren in reservaten op te sluiten, en niet tegelijkertijd door kinderen en jongeren ruimte te geven. Ook hier loopt de muur van Kuregem doorheen de plaatselijke politiek.
 
Ruimte zonder structuur leidt tot chaos. Afwezige ouders en overwerkte scholen dienen afgelost te worden door aanwezige overheden. Opnieuw structuur brengen en waarden doorgeven, is het antwoord op ontsporing. Wie geen kans krijgt om zich te identificeren met de stad, plooit terug op een identificatie met de eigen gemeenschap, of met wat men meent dat die eigen cultuurgemeenschap is. We moeten kinderen en jongeren mee verantwoordelijkheid durven geven voor hun stad, hun Brussel.
 
Duiken ook hier en daar op: woonerven, omheind en beveiligd met camera's. Geen metalen platen, maar mooie omheiningen, in dure materialen. Hier spreekt nauwelijks iemand schande, allerminst diegenen die achter de erfpoort wonen. Veiligheid is een recht voor iedereen, maar privatiseren van stukjes publieke ruimte versterkt het beeld van de dualiteit, terwijl onveiligheid een sociaal probleem is, niet alleen in zijn oorsprong maar ook in zijn effect. Twee keer, want het jaagt een stuk de middenklasse weg. Een beleid dat de middenklasse in Brussel houdt en naar Brussel lokt, is een sociaal beleid. Ik roep dan ook alle Brusselse politici met een sociale agenda, over de taal- en partijgrenzen heen, op om een coalitie van de verandering te vormen.