Dag op dag twintig jaar geleden viel de Berlijnse Muur, en al wordt het woord historisch te makkelijk gebezigd, die gebeurtenis verdient het in ieder geval zo beschreven te worden. De val van de Muur maakte een einde aan een bipolaire wereld, en verwees de Koude Oorlog definitief naar de geschiedenisboeken. De pikorde en de territoria die de geallieerden na de Tweede Wereldoorlog onderling bepaald en verdeeld hadden, waren plots weg. Van de ene dag op de andere gebeurde iets wat niemand op dat ogenblik al voor mogelijk gehouden had, het bewijs dat de geschiedenis soms een snelheid krijgt die niemand kan inschatten of voorspellen.
 
De val deed Europa in overdrive gaan: niet alleen zouden er in de jaren die volgden een massa nieuwe lidstaten aansluiting zoeken die voorheen gemakshalve in het kamp van 'de overkant' werden gesitueerd, ook de militaire machtsblokken verschoven fundamenteel, en de voormalige Oostbloklanden ontpopten zich vaak tot de grootste Atlantisten. Ook de euro dankt zijn geboorte aan de val. Het opgeven van de Duitse mark was de prijs die Duitsland moest betalen voor zijn eenmaking en de vorming van grootste Europese lidstaat. Die euro is waarschijnlijk de beste economische stabilisator van de Unie gebleken, en een van de voornaamste instrumenten waardoor de laatste crisis niet helemaal uit de hand gelopen is.
 
Sommigen riepen destijds meteen dat de val van de Berlijnse Muur 'het einde van de geschiedenis' betekende, en de definitieve overwinning van het kapitalisme op het communisme. Het communisme mag dan inderdaad op sterven na dood zijn, dat betekent nog niet meteen dat twintig jaar na datum het kapitalisme springlevend is. De recente financiële crisis heeft nog maar eens de structurele tekorten van een te vrije markt aangetoond, en overal breken politici zich het hoofd over hoe ze de West-Europese verzorgingsstaat de volgende decennia kunnen blijven laten functioneren. In de plaats van het communisme is er het fundamentalistisch terrorisme gekomen, wat een heel andere militaire en strategische aanpak vergt dan de Koude Oorlogsjaren.
 
Een einde komt er aan de geschiedenis nooit, maar dat de val van de Muur een immens kantelmoment is gebleken, staat buiten kijf.


Yves Desmet
Politiek commentator