Luister niet naar Paul D'Hoore

'De financiële berichtgeving die we vandaag soms horen en zien, is problematisch en soms ronduit misleidend', vindt John Crombez, senator en begrotingsspecialist bij sp.a. 'Financiële televisiepredikant' Paul D'Hoore en Pascal Paepen zijn kop van Jut.

Over de crisis is al veel gezegd en geschreven, maar ruim een jaar later lijken er nog altijd niet zo heel veel lessen uit getrokken te zijn. Vandaag worden we opnieuw om de oren geslagen met het advies om in aandelen te beleggen. Financiële televisiepredikanten trachten ons weer een veilig gevoel aan te praten voor wat in se cowboygedrag is. Want tot op vandaag is er geen enkele reden om aan te nemen dat hun geldtips niet opnieuw tot drama's zouden leiden. Een waarschuwing is dan ook op zijn plaats aan de vooravond van de boekenbeurs waar de predikanten opnieuw hun valse illusie van het gemakkelijk gewonnen geld zullen proberen te slijten. Een strenger toezicht op dergelijke praktijken dringt zich op.

Na de beurshausse van de tweede helft van de jaren negentig werd de spaarder vertrouwd gemaakt met het beleggen in aandelen. Velen vervingen de oude staatsbons met rente van 10 procent of meer door beleggingen in aandelen. Tussen eind 2001 en begin 2003 klapten de beurzen in elkaar, en dezelfde personen die de aandelen hadden aanbevolen, raadden aan om ze weer te verkopen. Immers - zo stelden ze - het zou nog meer kunnen dalen. Het gevolg was dat door op dat moment effectief te verkopen, veel spaargeld verloren is gegaan. Heel veel mensen spreken ons de laatste tijd aan over hun "beleggingen", en hetzelfde verhaal komt terug. Er is massaal aangeraden om beleggingen in aandelen te verkopen tijdens het crisisjaar. Het spaarbedrag dat daarin aan de kant werd gezet, slonk enorm. In het slechtste geval was er in individuele aandelen belegd (Fortis, Dexia, ...), en in die gevallen is "enorm geslonken" een understatement.
 
Kort samengevat: over die jaren hebben vooral de banken er geld aan verdiend. Een relevante vraag daarbij is of het nuttig is voor een spaarder om aandelen in de portefeuille te hebben. Daar zijn een paar stelregels over. Het kan goed zijn dat te doen voor de langere termijn. Hoe ouder je bent, hoe minder verstandig het is om veel spaargeld in aandelen te stoppen, omdat je een aanzienlijke kans hebt dat de waarde plots veel daalt, dicht tegen de periode waarop je dat geld nodig hebt. Om ongeveer dezelfde reden is het beter om niet actief te beheren, maar om te houden wat je kocht, als dat over een voldoende lange periode is. En beter niet in individuele aandelen, omdat de kans op een forse daling van het spaargeld veel groter is dan bij een goed gespreide portefeuille.
 
Vandaag zijn die regels nog meer van tel. De onzekerheid en het risico zijn immers nog steeds enorm. Iedereen die voorspellingen doet over de komende maanden of jaren kletst dan ook uit zijn nek. De financiële berichtgeving die we vandaag soms horen en zien, is problematisch en soms ronduit misleidend. De Bolero reclame van KBC op de radio. De aanzetten op de uittreksels. Maar ook de boeken en adviezen.
 
Het boek van Paul D'Hoore over de 179 procent rendement op aandelen tussen 2003 en 2006 was complete desinformatie voor de goede huisvader. De recente uitspraak van Paul D'Hoore op televisie is zo mogelijk nog problematischer. Ik citeer: "Het is nu onverstandig om geld op een spaarboek te zetten terwijl de rente zo laag is. Er is een alternatief, en dat is de beurs. Die is de afgelopen maanden 65 procent gestegen." Dat soort gewenning om te duiden "dat het oké is om het te doen" is op dit moment vreselijk. Die info overstijgt het niveau van reclame voor sommige wasproducten niet.
 
Het komt ook voor op een hoger niveau. De analyse van Pascal Paepen op de radio over de kapitaalsverhoging van BNP Paribas is daar een voorbeeld van. Hij stelde dat de overheid met belastinggeld een koopje kon doen door goedkoop in te tekenen op die aandelen van BNP. Om het dan weer te kunnen verkopen met winst. De overheid zou dus volgens die analyse maar beter speculeren met belastinggeld.
 
Als je de predikanten van het snelle geld hoort, krijg je dus meer van hetzelfde. De berichtgeving en de gewenning zijn compleet eenzijdig. De federale overheid, die een jaar geleden nochtans beloofde dat ze dit zou aanpakken, doet niets. Minister van Financiën Didier Reynders (MR) vond dat de spaarder zich zelf maar beter moest informeren, en daarmee was voor hem de kous af. Van laisser faire gesproken.
In plaats van te abdiceren, zou de overheid beter de berichtgeving over risicovolle spaarmiddelen reglementeren. Ze zou zelf voor correcte informatie kunnen zorgen.
 
De tijd dringt. De verantwoordelijkheid ligt niet bij de spaarder, maar bij de overheid. We moeten niet verwachten dat elke burger een individueel financieel expert wordt. En nog minder moeten we hem dan, bij verlies, verwijten dat hij 'maar niet zoveel spaargeld in aandelen had moeten stoppen'. Dat is de wereld op zijn kop. Niet de spaarder moet worden aangepakt, maar de financiële tipgevers die zich bezondigen aan roekeloze adviezen of erger, desinformatie.
Een jaar na de crisis lijken we op dezelfde problemen af te stevenen. Meer zelfs, door een heffing van 0,15 procent op het spaargeld in te voeren, duwt de federale regering de spaarder opnieuw meer in de richting van risicovolle producten. De banken zien dat graag gebeuren, daar verdienen ze meer op. De analyse is dus simpel, het risico komt eens te meer bij de spaarders, de inkomsten bij de banken.