Zeg niet langer 'kiwi', zeg 'plafondprijsmodel'

Marleen Temmerman en John Crombez lanceren met "maximumprijs per geneesmiddel" een nieuwe manier om de gezondheidszorg betaalbaar te houden. Temmerman en Crombez zijn beide senator voor sp.a.

Het was in De cholesteroloorlog: waarom geneesmiddelen zo duur zijn (2004) dat arts en PVDA-politicus Dirk Van Duppen aandrong op de import van het Nieuw-Zeelandse terugbetalingssysteem voor geneesmiddelen: de overheid zou, na openbare aanbesteding, alleen nog de prijs van het goedkoopste medicijn vergoeden. Het voorstel kreeg steun van Steve Stevaert, maar de farma-industrie weigerde de pil te slikken. Marleen Temmerman en John Crombez lanceren nu "een verbeterde versie van het kiwimodel".

In tijden van economische en financiële crisis zijn een sterke sociale zekerheid en ziekteverzekering broodnodig. Daarom is het goed nieuws dat de groeinorm van 4,5 procent voor onze ziekteverzekering in 2010 wordt gerespecteerd. Nog goed nieuws: de supplementen in de tweepersoonskamers verdwijnen. Een bekende struikelblok in de gezondheidsuitgaven zijn echter de te hoge geneesmiddelenprijzen in ons land. En daar hadden wij gehoopt op iets meer doortastendheid van minister Onkelinx. Die beperkt zich namelijk tot het wegknippen van enkele procenten door de regels hier en daar te wijzigen. Wij appreciëren die eerste stappen van de minister, maar op een moment waarop de farmabedrijven zelf verklaren dat "prijsdalingen tot 80 procent mogelijk zijn" willen wij dat de minister veel verder gaat.

Sp.a dringt aan op de invoering van een prijzenbreker die een verbeterde versie is van het veelbesproken Nieuw-Zeelandse kiwimodel, namelijk het plafondprijsmodel. In het kort komt het neer op een maximumprijs per geneesmiddel, geldend voor de verschillende merken en generieken van geneesmiddelen. Wat is hiervoor een haalbare strategie? Per groep van geneesmiddelen met eenzelfde werkzame stof en toepassing, bijvoorbeeld aspirine of diclofenac, moet een plafondprijs vastgelegd worden, berekend op basis van de prijzen in andere Europese landen en onderhandeld met de producenten. Daarna schrappen we consequent alle merken die meer kosten uit het terugbetalingssysteem. We leggen dus de keuze bij de farmabedrijven om hun prijzen in overleg met de overheid te verlagen ofwel niet meer mee te spelen.

Een soortgelijk prijsmechanisme is al in gebruik voor implantaten, zoals pacemakers, heup- en knieprothesen, ooglenzen en hartkleppen. In juni van dit jaar leidde dit tot een daling van de prijzen van implantaten met bijna 40 miljoen euro, een kleine 10 procent van het totale budget. Het plafondprijsmodel is dus efficiënt en krachtig.

Met het plafondprijsmodel wordt het bestaande systeem van "referentieterugbetaling" in het voordeel van de patiënt omgekeerd. Een voorbeeld: het bekende ontstekingsremmende middel Voltaren® kwam in 1973 op de markt, en toen het patent van dit "origineel" verviel begonnen andere bedrijven de geneesstof te kopiëren in de vorm van generieken. Wegens de onderlinge concurrentie viel de prijs van generieken onmiddellijk een stuk lager uit dan de prijs van het oorspronkelijke merkproduct. De prijs van het generiek product wordt dan de referentieprijs voor terugbetaling aan de patiënt. Indien de arts toch een duurder merkproduct voorschrijft, draait de patiënt zelf op voor het verschil en betaalt hij/zij een supplement. Voltaren®, bijvoorbeeld, kost dan drie keer zoveel als de generieke variant.

Referentieterugbetaling klinkt zuinig, maar is het niet. Artsen en patiënten blijven vaak kiezen voor de dure merkproducten. We weten ook waarom dat zo is. Farmaceutische bedrijven lopen de deuren van de artsen plat om hun nieuwe producten aan de man te brengen. De bevolking van haar kant denkt: "Je kunt voor je gezondheid nooit te veel doen. En duurder is misschien beter?" Eén en één maakt twee: de duurste pillen vliegen de deur uit, ook al zijn ze niet beter dan bestaande goedkopere producten. Als gevolg daarvan gaan bijvoorbeeld dure anticonceptiepillen zoals Yasminelle makkelijker over de toonbank dan dezelfde goedkopere producten.

Vandaag, met enkel de referentieterugbetaling als instrument, laat de overheid de patiënten opdraaien voor de meerkost. Gecombineerd met het plafondprijsmodel zullen het de farmabedrijven zijn die onder zware druk worden gezet om hun prijs te verlagen en in de markt te blijven. Door de concurrerende producenten van een geneesmiddel te confronteren met een stevig Europees prijzendossier zijn prijsdalingen tot 60, 70 en 80 procent perfect haalbaar.

Het plafondprijsmodel werkt niet voor nieuwe producten, zult u opmerken. Want als er maar één middel op de markt is, kun je het niet schrappen wegens te duur. Het gaat vooral om nieuwe medicijnen die nog onder patent zijn. Toch kan volgens ons een soortgelijke aanpak ook in deze gevallen prijsverlagend werken. Nu sluit de overheid een akkoord met de farmabedrijven over de prijs per verpakking die een nieuw geneesmiddel mag kosten in ons land. Hoe meer een firma verkoopt, hoe hoger dus de winst voor dat bedrijf, maar hoe hoger de kost voor patiënt en gemeenschap. Dat hoeft niet zo te zijn.

Niets is logischer dan zowel de omzet als de prijs op de onderhandelingstafel te leggen als het gaat over de terugbetaling van een nieuw medicijn door de ziekteverzekering. Vanaf het moment dat het bedrijf meer verkoopt dan het vooraf afgesproken aantal pillen, moet de prijs naar omlaag. Met zo'n enveloppenfinanciering respecteren we de economische logica waarin farmabedrijven moeten leven en zorgen we voor betaalbaarheid voor de mensen die de geneesmiddelen nodig hebben. Rekening houdend met de veroudering van de bevolking en de medische vooruitgang is er meer nodig dan wat de regering nu op tafel legt om de betaalbaarheid van geneesmiddelen te garanderen.